Οι πρώτες 100 ημέρες

Δεν ξέρω πόσοι τις νοσταλγούν εκείνες τις παλιές εκλογικές αναμετρήσεις, όπου τα πολιτικά πάθη ήταν εξημμένα, ζούσαμε την προεκλογική περίοδο σαν πολιτική ίωση με υψηλό πυρετό, και η χώρα κρατούσε με αγωνία την ανάσα της μέχρι να μάθει ποιος κέρδισε. Αυτές οι εκλογές, πάντως, του 2009, δεν τους μοιάζουν σε τίποτε. Το θερμόμετρο μετά βίας δείχνει δέκατα. Και τα κομματικά χορωδιακά παίζονται με σουρντίνα.

Αδιαφορία, παραίτηση, απάθεια; Δεν νομίζω. Δεν είναι από αδιαφορία και ιδιώτευση που στέκουν έτσι βουβοί και μουδιασμένοι οι πολίτες, ασυγκίνητοι από τις άριες που οι πριμαντόνες των κομμάτων, από τηλεοράσεως και μόνον τώρα πια, ερμηνεύουν. Είναι ένα μείγμα δυσπιστίας, απαισιοδοξίας και αγωνίας αυτό που αρωματίζει την ατμόσφαιρα. Και η αγωνία, δεν είναι για το ποιος θα κερδίσειτον νικητή τον έχουμε προεξοφλήσει. Είναι για την επόμενη ημέρα.

Έχοντας ζήσει όλες τις εκλογές από το 1974 κι ύστερα, νιώθω πως αυτή τη φορά, για τη μεγάλη πλειονότητα των εκλογέων, η απουσία πολιτικού πάθους, η εξάτμιση του κομματικού φανατισμού δεν δηλώνει αποχή από τα κοινά, αλλά ανησυχία για τα μελλούμενα. Σαν να προσέρχεται η χώρα στις κάλπες με την ψυχολογία με την οποία πηγαίνουν κάθε πρωί στη δουλειά οι εργαζόμενοι μιας επιχείρησης που οι φήμες τη θέλουν να κλονίζεται και να απειλείται. Με ένα κακό προαίσθημα.

Είναι ολοφάνερο πως η κίνηση Καραμανλή έπιασε τόπο. Δεν είναι τόσο αυτά που είπε για τα «δύο δύσκολα χρόνια» που μας τρόμαξαν. Είναι η πρωτοφανής σε όλη την πολιτική ιστορία κίνησή του- να προκηρύξει πρόωρα εκλογές ένας πρωθυπουργός που όλοι ξέρουν ότι θα χάσει- που ερμηνεύτηκε σαν κακός οιωνός: αν κάποιος βιάζεται να παραδώσει την εξουσία που ανενόχλητος νέμεται, κάτι πολύ κακό πρέπει να περιμένει, κάποιον φοβερό μουντζούρη πρέπει να βιάζεται να περάσει στα χέρια του επόμενου… Έτσι το εξέλαβε το μήνυμα της προκήρυξης των εκλογών το εκλογικό σώμα.

Μπορεί, λοιπόν, κανείς να στοιχηματίσει πως η συμμετοχή στις εκλογές της 4ης Οκτωβρίου θα είναι πολύ μεγάλη. Αλλά δεν θα είναι επειδή οι μετέχοντες φλέγονται από προσδοκία και ελπίδα. Μπορεί να στοιχηματίσει κανείς ότι το άθροισμα των δύο μεγάλων κομμάτων εξουσίας θα είναι υψηλό. Αλλά αυτό το ποσοστό δεν θα αντανακλά εμπιστοσύνη στο πολιτικό σύστημα. Μπορεί κανείς, επίσης, να στοιχηματίσει πως το ΠΑΣΟΚ θα κερδίσει μια άνετη, καθαρή νίκη επί ενός εξουθενωμένου αντιπάλου που φέρει την ευθύνη μιας καταστροφικής διαχείρισης. Αλλά δεν περιμένω να δω τους νικητές να πανηγυρίζουν, μες στην τρελή χαρά, όπως το θέλει η παράδοση, τη νύχτα του εκλογικού τους θριάμβου. Περιμένω, αντίθετα, ν΄ ακούσω τον Γ. Παπανδρέου να προειδοποιεί, όπως έκανε πρόσφατα ο θριαμβευτής των ιαπωνικών εκλογών, πως «δεν είναι καιρός για πανηγύρια».

Ο Γ. Παπανδρέου- το γνωρίζει, ασφαλώς – δεν θα έχει την πολυτέλεια ενός μήνα του μέλιτος. Δεν θα έχει τον ευνοϊκό άνεμο ανοχής ή εμπιστοσύνης- ανάλογα με την περίσταση- που φυσούσε στα πανιά όλων των έως τώρα κυβερνήσεων ύστερα από μια αλλαγή πολιτικής φρουράς, και τους έδινε μια ελευθερία κινήσεων, για τον πρώτο καιρό. Θα πρέπει να τα κερδίσει όλα αυτά, να τα διεκδικήσει εκ των υστέρων, με τις πρώτες του κινήσεις. Την προίκα που συνήθως δίναμε γενναιόδωρα σε κάθε νέο γαμπρό της εξουσίας, αυτός πρέπει να την κερδίσει μετά τον γάμο.

Το δύσκολο για τη νέα κυβέρνηση, λοιπόν, δεν θα είναι τόσο να βρει χρήματα να ρίξει στο πηγάδι δίχως πάτο του δημόσιου χρέους, φανερού και κρυμμένου, που αφήνουν πίσω τους οι απερχόμενοι, μαθητευόμενοι (πλην ανεπίδεκτοι μαθήσεως) μάγοι. Το δύσκολο θα είναι να επανακτήσει την απολεσθείσα εμπιστοσύνη, να επαναφέρει το καταρρακωμένο κύρος. Θα βοηθούσε αν, με τις πρώτες του κινήσεις, ο Γ. Παπανδρέου έδινε γρήγορα σημάδι πως έρχεται- όπως λέει και ο αθυρόστομος Ανδρουλάκης- όχι για να διαχειριστεί και να επιδιορθώσει το σύστημα που τον γέννησε και τον ανέδειξε. Μα για να το ανατρέψει εκ θεμελίων.

Το δύσκολο για τη νέα κυβέρνηση δεν θα είναι τόσο να βρει χρήματα να ρίξει στο πηγάδι δίχως πάτο του δημόσιου χρέους, φανερού και κρυμμένου, που αφήνουν πίσω τους οι απερχόμενοι, μαθητευόμενοι (πλην ανεπίδεκτοι μαθήσεως) μάγοι. Το δύσκολο θα είναι να επανακτήσει την απολεσθείσα εμπιστοσύνη, να επαναφέρει το καταρρακωμένο κύρος