Αφιέρωμα στον σκηνοθέτη που έβγαλε γλώσσα στον γιουγκοσλαβικό σοσιαλισμό

O «ουμανιστικός κινηματογράφος» των Βαλκανίων θα έχει την τιμητική του στο 50ό Φεστιβάλ Κινηματογράφου Θεσσαλονίκης στο πρόσωπο του Σέρβου σκηνοθέτη Γκόραν Πασκάλιεβιτς. Ο οποίος θα τιμηθεί με αφιέρωμα για το έργο του, «μακριά από στερεότυπα και διδακτισμούς, που καθρεφτίζει την ανάγκη για επανατοποθέτηση απέναντι σε μια κοινωνία που αλλάζει με φρενήρεις ρυθμούς», όπως σημειώνει η διευθύντρια του Φεστιβάλ Δέσποινα Μουζάκη.

Ο πολυβραβευμένος σκηνοθέτης, παλιός γνώριμος της διοργάνωσης, θα παραβρεθεί στο Φεστιβάλ για να παρουσιάσει τις ταινίες του- συνολικά 13 μεγάλου μήκους και 2 μικρού μήκους – και να παραδώσει ένα masterclass. Στο πλαίσιο της ρετροσπεκτίβας θα προβληθεί για πρώτη φορά στην Ελλάδα και η τελευταία ταινία του «Ταξίδια του μέλιτος» (Ηoneymoons), που αποτελεί και την πρώτη σερβο-αλβανική συμπαραγωγή στην ιστορία του κινηματογράφου.

Το Φεστιβάλ θα τιμήσει τον Σέρβο κινηματογραφιστή με τον Χρυσό Αλέξανδρο, ενώ το αφιέρωμα θα συμπληρωθεί από ειδική δίγλωσση έκδοση που επιμελείται ο υπεύθυνος του τμήματος Δημήτρης Κερκινός.

Γεννημένος στο Βελιγράδι το 1947, ο Γκόραν Πασκάλιεβιτς γαλουχήθηκε σε καλλιτεχνικό περιβάλλον και σπούδασε σινεμά στη φημισμένη ακαδημία κινηματογράφου FΑΜU στην Πράγα, βιώνοντας το τσέχικο νέο κύμα στο απόγειό του. Με την εκπνοή της δεκαετίας του ΄60, ο Γκόραν Πασκάλιεβιτς συστήνεται στο κοινό με την πρώτη μικρού μήκους ταινία του «Ο κύριος Χράσκα» (Μister Ηrstka), το πορτρέτο ενός φαινομενικά αφελούς εργάτηφιλμ που κρίθηκε «προσβλητικό» για το σοσιαλιστικό σύστημα, με αποτέλεσμα να απαγορευτεί η προβολή του. Η ταινία ωστόσο έγινε δεκτή από έναν κύκλο σημαντικών δημιουργών όπως ο Γίρι Μένζελ, ο Ιβάν Πασέρ και ο Μίλος Φόρμαν, οι οποίοι αναγνώρισαν αμέσως το ταλέντο του πρωτοεμφανιζόμενου τότε σκηνοθέτη.

Μετά τη σοβιετική εισβολή επιστρέφει στη Γιουγκοσλαβία, όπου συνεχίζει τα πρώτα κινηματογραφικά βήματά του με ταινίες μικρού μήκους και τηλεοπτικά ντοκιμαντέρ και συνέβαλε καθοριστικά στην αναβίωση του γιουγκοσλάβικου κινηματογράφου. Στα χρόνια που ακολούθησαν ο Πασκάλιεβιτς ανέπτυξε έναν ιδιότυπο προσωπικό κινηματογραφικό κόσμο. Οι ταινίες του ξεχώρισαν αποσπώντας βραβεία στα Φεστιβάλ Καννών, Βενετίας, Βερολίνου, Σαν Σεμπαστιάν κ.α. Στις ταινίες του αφιερώματος περιλαμβάνονται «Ο κύριος Χράσκα» ΄69, «Ναυαγοσώστης τον χειμώνα» ΄76, «Ο σκύλος που αγαπούσε τα τρένα» ΄77, «Το απατηλό καλοκαίρι του 1968» ΄84, «Guardian Αngel» ΄87, «Ο καιρός των θαυμάτων» ΄90, «Τango Αrgentino» ΄92, «Η Αμερική κάποιου άλλου» ΄95, «Πυριτιδαποθήκη» ΄98, «Όνειρο χειμωνιάτικης νύχτας» (2004).