[ 20 ΕΡΩΤΗΣΕΙΣ ] Στην Ελλάδα ο Δαρβίνος είναι… σε κατ΄ οίκον περιορισμό

Το 2009 είναι Έτος Δαρβίνου, συμπληρώνονται 200 χρόνια από τη γέννησή του και 150 από τη διατύπωση της Θεωρίας της Εξέλιξης και ενώ σε διάφορες γωνιές του πλανήτη συνεχίζει να προκαλεί σφοδρές συγκρούσεις, στην Ελλάδα πολλοί την αγνοούν. Ο φόβος του κομματικού κόστους την κρατά μακριά από την εξεταστέα ύλη του σχολείου, όπως σημειώνει, αν και πλέον αποτελεί βάση για την κατανόηση πολλών εφαρμογών της σύγχρονης επιστήμης. Ωστόσο, ελπίζει ότι οι Έλληνες μπορούν και πρέπει να συμφιλιωθούν με την Εξέλιξη.

Ποια τομή επέφερε η Θεωρία της Εξέλιξης;

Απομάκρυνε την ανάγκη του μεταφυσικού για την ερμηνεία του φαινομένου της ζωής.

Τι προσφέρει πρακτικά στον άνθρωπο;

Το ότι οι βασικές λειτουργίες του μικροβιακού και του ανθρώπινου κυττάρου είναι ίδιες μπορεί να κατανοηθεί μόνο μέσα από την εξέλιξη. Αυτή η κατανόηση οδήγησε στη βιοτεχνολογική και βιοϊατρική επανάσταση, αλλά και στην οικολογική αφύπνιση.

Τι θα πρέπει οπωσδήποτε να συγκρατήσει κάποιος από τη θεωρία του Δαρβίνου;

Ο νεοδαρβινισμός εκφράζει την κοινή καταγωγή όλων των μορφών ζωής και τη διαφοροποίησή τους υπό την επίδραση του περιβάλλοντος. Η πηγή της διαφορετικότητας πάνω στη οποία δρα αυτή η διαδικασία είναι η μεταλλαγή, το μικρό αλλά αναπόφευκτο λάθος που γίνεται κάθε φορά που διπλασιάζεται το DΝΑ.

Στην Ελλάδα η διδασκαλία της στην ουσία επαφίεται στη διακριτική ευχέρεια των δασκάλων. Τι επιπτώσεις έχει αυτό;
Αν υπάρχει η ευχέρεια να μη διδαχθεί κάτι, δεν θα διδαχθεί, παρά μόνο σε εξαιρετικές περιπτώσεις.

Πώς εξηγείτε την απροθυμία της πολιτείας να την εντάξει στην εξεταστέα ύλη;

Ιστορικοί λόγοι που τους συντηρεί ο φόβος του κομματικού κόστους που ενέχει η προβολή της Θεωρίας της Εξέλιξης στα σχολεία.

Η διδασκαλία της Βιολογίας στα ΑΕΙ αντιμετωπίζει προβλήματα;
Σήμερα, σχεδόν όχι. Μόνο 54% των Ελλήνων συμφωνεί με την Εξέλιξη. Ευθύνεται η άγνοια ή ο συντηρητισμός;
Και τα δύο. Υπάρχει μια βαθιά παρεξήγηση για το πώς επηρεάζει τις μεταφυσικές ανησυχίες του καθενός.

«Ας συμφιλιωθούμε με τον Δαρβίνο» ο τίτλος του τελευταίου σας βιβλίου. Μπορούν οι Έλληνες;

Είναι επιβεβλημένο, αν θέλουμε να ξεπεράσουμε την τεχνολογική και κοινωνική υπανάπτυξή μας. Γιατί ο Δαρβίνος συνεχίζει να προκαλεί σφοδρές συγκρούσεις;

Η φυσική αφαίρεσε τον σκοπό πίσω από τον κεραυνό- κατέστησε τον Δία περιττό. Η σύγχρονη βιολογία, ακολουθώντας τον Δαρβίνο, αφαίρεσε τον σκοπό από τα φαινόμενα της ζωής.

Παρά το γεγονός ότι δεν αμφισβητείται πλέον η ορθότητα της
Εξέλιξης, αρκετοί παραμένουν επιφυλακτικοί. Ο λόγος;

Άλλο το φαινόμενο της εξέλιξης και άλλο η ερμηνεία του. Η άρνηση του φαινομένου είναι εθελοτυφλία. Η αμφισβήτηση της θεωρίας, αν γίνεται με επιστημονικά κριτήρια, είναι υγιής.

Η Εξέλιξη αμφισβητεί τον Θεό;
Η ηλιοκεντρική θεωρία αμφισβητεί τον Θεό; Πριν από 400 χρόνια η ερώτηση αυτή διαίρεσε τον κόσμο. Σήμερα ηχεί αστεία. Το ίδιο θα ηχεί και η ερώτηση για την εξέλιξη στα εγγόνια μας.

Υπάρχει Θεός;
Επ΄ αυτού δεν είμαι αρμοδιότερος από τον οποιοδήποτε.

Η Ορθόδοξη Εκκλησία υποστηρίζει ότι ποτέ δεν καταδίκασε τον Δαρβίνο. Το πιστεύετε;

Δεν τον καταδίκασε, αλλά και δεν τον αθώωσε. Τον έχει σε κατ΄ οίκον περιορισμό χωρίς εισαγγελικό βούλευμα.

Οι σχέσεις πίστης και επιστήμης στην Ελλάδα έχουν αποκατασταθεί;

Δεν θα υπάρξει ουσιαστική αποκατάσταση αν δεν απεξαρτηθεί η Πολιτεία από την Εκκλησία.

Θα προτείνατε σε κάποιον να διαβάσει τα βιβλία του Richard Dawkins;

Ασφαλώς. Ακόμα και αν υπάρχουν σημεία που θα θεωρούσα ακραία, ο προβληματισμός τους είναι υγιής.

Στο τελευταίο του βιβλίο χαρακτηρίζει την άρνηση της Εξέλιξης ανάλογη με την άρνηση του Ολοκαυτώματος. Συμφωνείτε;
Οι λόγοι για την άρνηση της Εξέλιξης μπορεί να είναι ανάλογοι με τους λόγους για την άρνηση του Ολοκαυτώματος, δηλαδή να έχουμε μια ιδεολογική τύφλωση. Οι επικριτές του τον κατηγορούν για επιστημονικό φονταμενταλισμό. Έχουν δίκιο;

«Επιστήμη» σημαίνει «αμφισβητώ, ερευνώ», φονταμενταλισμός σημαίνει «πιστεύω». «Επιστημονικός φονταμενταλισμός» δεν έχει νόημα. Θα μπορούσαν να του προσάψουν κάτι πιο συγκεκριμένο.

Ο «ευφυής σχεδιασμός» έχει επιστημονική βάση;

Απολύτως καμιά. Επί πλέον είναι υποτιμητικός για τον «σχεδιαστή», αφού καμιά μορφή ζωής δεν είναι χωρίς ελαττώματα.

Έχετε διδάξει και στο εξωτερικό. Το μεγαλύτερο μειονέκτημα του ελληνικού πανεπιστημίου και το κυριότερο πλεονέκτημά του;

Μειονέκτημα ότι το πανεπιστήμιο δεν εμπνέει πια τον φοιτητή και αποκαρδιώνει τον δάσκαλο. Πλεονέκτημα ότι η κραυγή να ξεφύγουμε προς τα εμπρός μπορεί να μας φέρει πιο πάνω απ΄ ό,τι ήμασταν.

«Η εξελικτική θεωρία έχει αναχθεί σε ένα είδος επιστημονικής θεώρησης του ανθρώπου, όχι μόνο ως βιολογικού, αλλά και ως κοινωνικού όντος».
Γιατί;

Διαπιστώνουμε συνεχώς περισσότερες παραλληλότητες απ΄ όσες υποπτευόμασταν μεταξύ βιολογικής εξέλιξης και εξέλιξης των γλωσσών, των τεχνών, των θρησκειών. Μέσα από τον άνθρωπο συντήκεται και ενοποιείται η βιολογική με την πολιτισμική εξέλιξη.