Η ψυχική υγεία στο μικροσκόπιο

Πέντε στους δέκα ασθενείς που πάσχουν από ψυχική νόσο δεν γνωρίζουν το λόγο για τον οποίο υποφέρουν. Η αιτία; Οι μισοί από εκείνους που επισκέπτονται υπηρεσίες πρωτοβάθμιας φροντίδας παραμένουν αδιάγνωστοι!

Σύμφωνα, με τους ειδικούς αυτό οφείλεται στην ανεπαρκή εκπαίδευση των γιατρών αλλά και στην έλλειψη προσωπικού, με αποτέλεσμα να μην δίδεται η απαραίτητη προσοχή και φροντίδα στους ασθενείς. Ψηλά στη λίστα εκείνων των παραγόντων που δυσχεραίνουν την διάγνωση των ψυχικά ασθενών, είναι και η εγγενής δυσκολία αναγνώρισης ορισμένων ψυχικών νοσημάτων, όπως είναι η κατάθλιψη, επειδή δίνουν «μπερδεμένα» σημάδια: έτσι για παράδειγμα πίσω από τον έντονο πόνο, τον αλκοολισμό, την αϋπνία, την μείωση της libido και την εξάρτηση από τις ουσίες, είναι πιθανόν να κρύβεται η κατάθλιψη…

Κι όλα αυτά την ώρα που, μεταξύ άλλων κοινωνικών προβλημάτων, η οικονομική κρίση «λυγίζει» όλον τον πληθυσμό της Γης, εξ’ αιτίας του στρες που προκαλεί. Οι ψυχίατροι εκτιμούν, πως όσοι είναι πιο ευάλωτοι (π.χ. άνθρωποι με ευαίσθητη σωματική ή ψυχική υγεία, ηλικιωμένοι, φτωχοί, γυναίκες, άνεργοι) κινδυνεύουν περισσότερο, καθώς είναι φυσικό επακόλουθο πως κάτω από αυτές τις συνθήκες η ψυχιατρική νοσηρότητα αλλά και η ψυχολογική δυσφορία να αυξάνουν.

Τα παραπάνω τόνισε σε συνέντευξη Τύπου ο επίτιμος πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας, υπεύθυνος για την περιοχή της Ευρώπης της Παγκόσμιας Ομοσπονδίας Ψυχικής Υγιεινής και πρόεδρος του Συνεδρίου κ. Γεώργιος Χριστοδούλου, με αφορμή την διοργάνωση στην Αθήνα (2-6 Σεπτεμβρίου) του Παγκοσμίου Συνεδρίου Ψυχικής Υγιεινής.

Μάλιστα, όπως υπογράμμισαν ο καθηγητής κ. Χριστοδούλου και ο πρόεδρος της Ελληνικής Ψυχιατρικής Εταιρείας κ. Νίκος Τζαβάρας, «το συνέδριο αυτό πραγματοποιείται σε μία κρίσιμη στιγμή για την ψυχική υγεία του πληθυσμού παγκοσμίως». Και αυτό, γιατί από την μία η οικονομική κρίση βλάπτει σοβαρά την υγεία των πολιτών, από την άλλη όμως και εξ’ αιτία της οικονομικής δυσπραγίας οι πρώτες υπηρεσίες που θίγονται είναι οι υπηρεσίες ψυχικής υγείας.

Οι ειδικοί, ωστόσο, έσπευσαν να τονίσουν πως δεν είναι μόνον η οικονομική αστάθεια των τελευταίων μηνών που «πληγώνει» τις ψυχές των ανθρώπων. Αντίθετα, οι ψυχικές νόσοι είναι ένα μόνιμο πρόβλημα που φαίνεται να παίρνει ανησυχητικές διαστάσεις.

Ειδικότερα, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας (ΠΟΥ) έως το 2010, μόνον μία από τις παθήσεις του ψυχοπαθολογικού φάσματος, η κατάθλιψη θα αποτελέσει τη δεύτερη αιτία αναπηρίας σε παγκόσμιο επίπεδο. Οι εκτιμήσεις γίνονται ακόμη πιο δυσοίωνες εάν αναλογιστεί κανείς πως τα επιδημιολογικά δεδομένα δείχνουν πως οι ασθενείς με σοβαρά ψυχικά νοσήματα πεθαίνουν από σωματικές ασθένειες κατά μέσο όρο 25 χρόνια νωρίτερα από τον υπόλοιπο πληθυσμό.

Κι όμως, από 450 εκατομμύρια ανθρώπων που πάσχουν από ψυχικό νόσημα παγκοσμίως, λιγότεροι από τους μισούς υποβάλλονται σε θεραπεία. Μάλιστα, σε πολλές αναπτυσσόμενες χώρες υπάρχουν μόνον ένας ή δύο ψυχίατροι για να καλύψουν τις ανάγκες όλου του πληθυσμού, ενώ στις αναπτυγμένες χώρες περιορίστηκαν τα κονδύλια για στελέχωση των υπηρεσιών πρωτοβάθμιας φροντίδας υγείας.

«Η κατάσταση αυτή θα πρέπει να ανατραπεί και θα πρέπει όλοι να εργασθούν για την δημιουργία ενός προσωποκεντρικού, κατάλληλου, οικονομικά προσεγγίσιμου και προσιτού συστήματος υγείας που να μεριμνά για την σωματική και την ψυχική υγεία των πολιτών» είπε μεταξύ άλλων ο καθηγητής κ. Χριστοδούλου.

Η τρίτη ηλικία πιο ευάλωτοι στις ψυχικές νόσους

Όταν τα χρόνια περνούν δεν φθείρεται μόνον το σώμα, αλλά και το μυαλό, η διάθεση, η όρεξη για ζωή. Γι αυτό και οι ειδικοί υποστηρίζουν, πως οι άνθρωποι που διανύουν την τρίτη ηλικία έχουν αυξημένη ανάγκη από φροντίδα και συμπαράσταση.

Η γήρανση του πληθυσμού πρέπει να είναι ζήτημα άμεσης προτεραιότητας, σύμφωνα με τους ψυχιάτρους και ειδικά στην χώρα μας, όπου το τμήμα του πληθυσμού άνω των 65 ετών αγγίζει το 17,5%. Μάλιστα, υπολογίζεται πώς έως το 2050 το αντίστοιχο ποσοστό θα εκτιναχθεί στο 35%.

Όμως, η αύξηση του προσδόκιμου επιβιώσεως συνεπάγεται και αύξηση των νόσων φθοράς του οργανισμού, και στην περίπτωση των νευροψυχιατρικών νοσημάτων, της νόσου Alzheimer και των άλλων ανοϊκών καταστάσεων. Έχει από πολλές πλευρές επισημανθεί ότι, λόγω της δημογραφικής γήρανσης, πρέπει η ψυχιατρική να επικεντρωθεί περισσότερο στις ψυχοπαθολογικές καταστάσεις που συνοδεύουν το γήρας (κατάθλιψη, παρανοειδείς καταστάσεις, ανοϊκές καταστάσεις) και η κρατική πρόνοια να επικεντρωθεί επιλεκτικά στις ψυχοκοινωνικές ανάγκες αυτής της πληθυσμιακής ομάδας