Δεύτερη θητεία για τον πυροσβέστη της κρίσης

«Δεν ήθελα να είμαι εγώ ο διοικητής της Federal Reserve σε μία δεύτερη Μεγάλη Ύφεση» είπε πρόσφατα ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ (FΕD) Μπεν Μπερνάνκι, υπερασπιζόμενος τα δύο βασικά μέτρα που πήρε για να αποτρέψει την καταστροφή στην αμερικανική και την παγκόσμια οικονομία: να ρίξει τα επιτόκια σε μηδενικά επίπεδα και να πλημμυρίσει τις αγορές με εκατοντάδες δισεκατομμύρια δολάρια για να σώσει τις τράπεζες από τη χρεοκοπία. Ο Μπερνάνκι, που θεωρείται αυθεντία στις επιπτώσεις που είχε η Μεγάλη Ύφεση του 1929 στην παγκόσμια οικονομία για πολλά χρόνια μετά το αρχικό σοκ, ήταν αποφασισμένος να μην αφήσει την πρόσφατη κρίση να εξελιχθεί σε δεύτερη Μεγάλη Ύφεση. Από ό,τι φαίνεται, μέχρι στιγμής έχει πετύχει τον στόχο του- αν και δέχεται αρκετές επικρίσεις για λάθη που τον κατηγορούν ότι έχει κάνει.

Προς το παρόν φαίνεται ότι ο ισχυρός άνδρας της FΕD- τον οποίο πολλοί στην αρχή της κρίσης είχαν αμφισβητήσει ως πρόεδρο της ισχυρότερης κεντρικής τράπεζας στον κόσμο επικαλούμενοι τη μικρή πρακτική εμπειρία του σε δύσκολες καταστάσεις, όπως έλεγαν- έχει κερδίσει το πρώτο στοίχημα.

Βλέπουν την έξοδο του τούνελ
Τώρα έχει κερδίσει και την εμπιστοσύνη των αγορών, των οικονομολόγων, των αναλυτών και των επενδυτών και όλοι πλέον πιστεύουν ότι τους επόμενους μήνες η αμερικανική οικονομία με τη συνδρομή της FΕD και των τεράστιων δημοσιονομικών πακέτων της Ουάσιγκτον θα βγει από την ύφεση. Για τον λόγο αυτόν ο πρόεδρος Ομπάμα την περασμένη Τρίτη αποφάσισε να εμπιστευτεί στον Μπερνάνκι και δεύτερη θητεία στο τιμόνι της FΕD, θεωρώντας τον ως τον άνθρωπο που πάτησε φρένο για να να σταματήσει την οικονομία στον κατήφορο.

Ψήφος εμπιστοσύνης από Ομπάμα
«Ως ειδικός στις αιτίες της Μεγάλης Ύφεσης, είμαι σίγουρος ότι ο Μπεν ποτέ δεν φαντάστηκε ότι θα αποτελούσε μέλος μιας ομάδας υπεύθυνης για να αποφευχθεί μια άλλη παρόμοια ύφεση» είπε ο Μπ. Ομπάμα, ζητώντας από την αμερικανική Γερουσία να εγκρίνει τη δεύτερη θητεία του Μπερνάνκι στο τιμόνι της FΕD.

Πράγματι, ο 56χρονος σήμερα Μπερνάνκι, όταν τοποθετήθηκε στη θέση αυτή από τον πρώην πρόεδρο Τζ. Μπους διαδεχόμενος έναν από τους μακροβιότερους στην ιστορία της Ομοσπονδιακής Τράπεζας των ΗΠΑ, τον Άλαν Γκρίνσπαν, τον Φεβρουάριο του 2006, πιθανότατα δεν είχε φανταστεί ποτέ ότι θα χρειαζόταν να μηδενίσει τα επιτόκια και να πάρει αντισυμβατικά μέτρα πλημμυρίζοντας τις αγορές με φθηνό χρήμα.

Από τον έλεγχο των τιμών, στα μηδενικά επιτόκια
Αξίζει να σημειωθεί ότι στην αρχή της καριέρας του στη FΕD ο Μπερνάνκι εθεωρείτο θιασώτης του ελέγχου των τιμών, όπως και ο προκάτοχός του Άλαν Γκρίνσπαν. Η παγκόσμια κρίση που ξέσπασε τον Σεπτέμβριο του 2008, όμως, μετά την κατάρρευση της Lehman Βrothers που παραλίγο να γκρεμίσει το αμερικανικό και κατ΄ επέκταση το παγκόσμιο τραπεζικό και οικονομικό σύστημα, απαίτησε δραστικές λύσεις για πρωτόγνωρες συνθήκες. Έτσι, ο επικεφαλής της FΕD ξεκίνησε μια χωρίς προηγούμενο χαλάρωση της νομισματικής πολιτικής προχωρώντας σε απανωτές μειώσεις των επιτοκίων, από το 2% τότε σε σχεδόν μηδενικά επίπεδα σήμερα (η FΕD σήμερα ορίζει εύρος επιτοκίων από 0% έως 0,25%).

Η σωτηρία της ΑΙG και των τραπεζών
Δύο μόλις ημέρες μετά την κατάρρευση της Lehman Βrothers, για την οποία πολλοί τον κατηγόρησαν ότι φέρει μέρος ευθύνης επειδή την άφησε να βουλιάξει, η FΕD καταλαβαίνει ότι αν αφήσει να γίνει το ίδιο και με τη μεγαλύτερη ασφαλιστική εταιρεία στον κόσμο, την ΑΙG, το οικονομικό σύστημα θα καταρρεύσει. Έτσι, τη σώζει προσφέροντάς της πρωτοφανή ένεση ρευστότητας 85 δισ. δολαρίων (σχεδόν το ένα τρίτο του ΑΕΠ της Ελλάδας!).

Στη συνέχεια ο Μπερνάνκι προχωρεί σε νέες, πρωτοφανείς μέχρι τότε παρεμβάσεις και σώζει επενδυτικές και εμπορικές τράπεζες με το να εγγυάται ποσά που δαπάνησαν ανταγωνιστές τους για να τις εξαγοράσουν.

Ο πρόεδρος Ομπάμα αποφάσισε να εμπιστευτεί ξανά στον Μπερνάνκι το τιμόνι της FΕD, θεωρώντας ότι είναι ο άνθρωπος που έβαλε φρένο στον κατήφορο της οικονομίας

Τα μεγάλα λάθη που του προσάπτουν

Στο πρόσφατο παρελθόν ο Μπερνάνκι δέχτηκε θύελλα επικρίσεων από μέλη του Κογκρέσου και οικονομολόγους που τον κατηγόρησαν ότι, ενώ έδωσε το πράσινο φως για τη σωτηρία χρηματοπιστωτικών ομίλων, απέτυχε να αναγνωρίσει έγκαιρα τη φούσκα των ακινήτων, τον υπερδανεισμό των νοικοκυριών και το μέγεθος του κινδύνου των subprimes. Για τα ερωτήματα αυτά ο Μπερνάνκι θα κληθεί τώρα να δώσει πειστικές απαντήσεις στην αμερικανική Γερουσία, η οποία πρέπει να δώσει το πράσινο φως για τη δεύτερη θητεία του.


Από καθηγητής… Νο 2 μετά τον πρόεδρο των ΗΠΑ

Ο Μπεν Μπερνάνκι είναι οικονομολόγος με ειδίκευση σε νομισματικές υποθέσεις και έχει μακρά θητεία στη FΕD, έχοντας διατελέσει επικεφαλής σε παράρτημά της, πριν αναλάβει την προεδρία. Αποφοίτησε από το Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ το 1975, ενώ το 1979 πήρε το διδακτορικό του από το ΜΙΤ. Από τον Ιούλιο του 2005 έως και τον Φεβρουάριο του 2006 διετέλεσε επικεφαλής σύμβουλος επί οικονομικών υποθέσεων στον Λευκό Οίκο.

Προτού μετακομίσει στον Λευκό Οίκο θήτευσε ως μέλος του Συμβουλίου Διοικητών της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ για σχεδόν τρία χρόνια και δεν άργησε να γίνει το επίκεντρο της προσοχής οικονομολόγων και της Γουόλ Στριτ, καθώς εθεωρείτο από την αρχή ο πιο πιθανός υποψήφιος να αντικαταστήσει τον Γκρίνσπαν. Έχει διατελέσει επίσης καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Πρίνστον.

Ο Μπερνάνκι είναι ο 14ος πρόεδρος της FΕD και κατέχει μία από τις πιο σημαντικές θέσεις στο παγκόσμιο στερέωμα. Δεν είναι λίγοι όσοι λένε- και όχι άδικα- ότι ο επικεφαλής της Κεντρικής Τράπεζας των ΗΠΑ είναι ο δεύτερος ισχυρότερος άνδρας στη χώρα μετά τον ίδιο τον πρόεδρο, επειδή οι αποφάσεις του προέδρου της FΕD δεν καθορίζουν απλώς τη νομισματική πολιτική όσον αφορά το δολάριο, αλλά και έχουν επιπτώσεις στις οικονομίες των χωρών όλου του πλανήτη.