Αντισυνταγματικό και το DΝΑ

Τα «αντισυνταγματικά αποτυπώματα» του νέου νόμου για την τήρηση αρχείου γενετικού υλικού υπόπτων ακόμα και για πλημμελήματα ήσσονος σημασίας δείχνει με τη χθεσινή γνωμοδότησή της η Αρχή Προστασίας Προσωπικών Δεδομένων. Μόνο που και σε αυτήν την περίπτωση, όπως συνέβη και με τις κάμερες, η κυβέρνηση έσπευσε να προωθήσει την επίμαχη ρύθμιση χωρίς να περιμένει, αν και η ίδια, διά του αρμόδιου υπουργού Δικαιοσύνης, είχε ζητήσει την τοποθέτηση της Αρχής λόγω και της σοβαρότητας του νομοθετικού εγχειρήματος.

Παρ΄ όλα αυτά η Αρχή κινούμενη με αφετηρία το Σύνταγμα και την Ευρωπαϊκή Σύμβαση των Δικαιωμάτων του Ανθρώπου (ΕΣΔΑ) στην 36σελιδη γνωμοδότησή της καταγράφει τις γραμμές του νόμου που παραβιάζει τον πυρήνα των δικαιωμάτων των πολιτών. Και αυτό γιατί για πρώτη φορά διευρύνεται επικίνδυνα ο κατάλογος των αδικημάτων για τα οποία μπορεί η Πολιτεία να διατηρεί αρχείο γενετικού υλικού υπόπτων όχι μόνο για σοβαρά κακουργήματα, όπως συνέβαινε μέχρι τώρα, αλλά ακόμα και για πλημμελήματα που τιμωρούνται με ποινή φυλάκισης τουλάχιστον τριών μηνών. Γεγονός που σημαίνει στην πράξη ότι ακόμα και για τροχαίες παραβάσεις μπορεί να ληφθεί δείγμα DΝΑ υπόπτου τέλεσης αξιόποινης πράξης.

Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στην αιτιολογική έκθεση του νόμου, οι αλλαγές για την τήρηση αρχείου γενετικού υλικού στηρίζονται σε τρεις βασικούς άξονες που αποτυπώνονται στις ακόλουθες σκέψεις:

1. Η μετεξέλιξη της εγκληματικότητας που οδηγεί διεθνώς στην ανάγκη αναθεώρησης της αντεγκληματικής πολιτικής με την αξιοποίηση της σύγχρονης τεχνολογίας και επιστήμης.

2. Η διεύρυνση των εγκλημάτων, για τα οποία επιτρέπεται η ανάλυση DΝΑ, θα συμβάλει καίρια στη διαλεύκανση ανεξιχνίαστων εγκλημάτων μέσω της σύγκρισης του ληφθέντος γενετικού υλικού με τα ευρήματα στον τόπο του εγκλήματος.

3. Η Ελλάδα επιβάλλεται να συμμορφωθεί με την απόφαση του Συμβουλίου της Ευρωπαϊκής Ένωσης σχετικά με την αναβάθμιση της διασυνοριακής συνεργασίας, ιδίως όσον αφορά την καταπολέμηση της τρομοκρατίας και του διασυνοριακού εγκλήματος. Η απόφαση αυτή προβλέπει ότι τα κράτη- μέλη δημιουργούν εθνικά αρχεία DΝΑ, προκειμένου να ανταλλάσσουν σχετικές πληροφορίες.

«Η νομοθετική πρόβλεψη για τη συλλογή και τη δημιουργία αρχείου με γενετικά αποτυπώματα αποτελεί επεξεργασία προσωπικών δεδομένων, πρόκειται για περιορισμό- επέμβαση στο ατομικό δικαίωμα της προστασίας των προσωπικών δεδομένων. Θα πρέπει συνεπώς να τηρούνται όλες οι νόμιμες προϋποθέσεις. Η επίμαχη τροπολογία πρέπει να συμπληρωθεί προκειμένου να εναρμονίζεται πλήρως με τις επιταγές του Συντάγματος και της ΕΣΔΑ», αντιτείνουν στο «διά ταύτα» της γνωμοδότησής τους τα μέλη της Αρχής.

Το δικαίωμα της αθωότητας. Εκτός από τη διεύρυνση του καταλόγου των αδικημάτων, η Αρχή στηλιτεύει το γεγονός ότι ο νόμος προβλέπει τη λήψη DΝΑ από όλους τους υπόπτους, ακόμα και από εκείνους που στο μέλλον κριθούν αμετακλήτως αθώοι, παραβιάζοντας έτσι εκ προοιμίου το κατοχυρωμένο συνταγματικά δικαίωμα της αθωότητας. Επιπλέον, δεν γίνεται καμία διάκριση για ανηλίκους και κυρίως για αυτούς που είναι κάτω των 13 ετών στους οποίους εκ του νόμου δεν επιβάλλονται ποινές για την παραβατική συμπεριφορά τους, αλλά μόνο αναμορφωτικά ή θεραπευτικά μέτρα για ποινικό σωφρονισμό.

Η Αρχή επικαλείται, τέλος, παλαιότερη γνωμοδότησή της, το 2001, που είχε υιοθετηθεί στο σύνολό της τότε από τον νομοθέτη προσδιορίζοντας από τότε τη «βάση των συνταγματικών δεδομένων» για την τήρηση του γενετικού αρχείου.

Παραβιάζεται ακόμα και το δικαίωμα της αθωότητας