[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Πολυπολικές αναζητήσεις για νέους

Έχω στα χέρια μου το βιβλίο του καθηγητή Παναγιώτη Ρουμελιώτη «Προς Έναν Πολυπολικό Κόσμο» που μόλις κυκλοφόρησε. Και σκέπτομαι ανήσυχος, τούτη ακριβώς τη στιγμή ποιοι και πόσοι απ΄ όλους εκείνους που είναι υπεύθυνοι για τη διακυβέρνηση της χώρας μας και την πορεία της προς έναν άλλον κόσμο, άγνωστο ακόμα, ασχολούνται με τα προβλήματα του μέλλοντος. Του δικού μας μέλλοντος, ενός τοπίου που ο Ρουμελιώτης προσπαθεί να ιχνοχαρτογραφήσει παρουσιάζοντας απόψεις, προβλέψεις και θεωρητικά παίγνια των σημαντικότερων αναλυτών της παγκόσμιας πολιτικής, της διεθνούς οικονομίας, των πολύπλοκων διεθνών σχέσεων.

Την τελευταία περίοδο όλοι μας γίναμε μάρτυρες του τρόπου με τον οποίον ευτελίζεται το πολιτικό μας σύστημα και ταλαιπωρείται η εθνική οικονομία. Με τις ευρωεκλογές ζήσαμε την αδυναμία του δικού μας συστήματος να εντοπίσει τα καίρια προβλήματα στη χώρα μας, να τα αναγνωρίσει και να προτάξει νέες ιδέες και πειστικές πολιτικές για την αντιμετώπισή τους. Πώς θα γίνει όμως ώστε προβληματισμοί, αναλύσεις ή και προβλέψεις σαν αυτές που παρουσιάζονται στο κεφάλαιο 3 του βιβλίου να περιληφθούν στην ατζέντα των πολιτικών και κατ΄ επέκταση στην κοινωνία ολόκληρη; Αναφέρομαι στο πανόραμα των παραγόντων που ενδέχεται να διαμορφώσουν ένα πολυπολικό σύστημα διακυβέρνησης και να χαρακτηρίσουν την ετερογένεια του συστήματος, όπως μεθοδικά αναλύονται από τον Ρουμελιώτη. Ποια η μορφή της διακυβέρνησης του αναδυόμενου πολυπολικού συστήματος; Θα διευρυνθεί η παγκοσμιοποίηση ή θα επικρατήσουν οι προστατευτικές πολιτικές; Τι μορφή θα προσλάβουν οι υπερσυγκρούσεις στις αυριανές κοινωνίες; Πώς θα αντιμετωπισθούν οι κοινωνικές ανισότητες, αν σκεφθείτε ότι τα άτομα που θα ζουν με λιγότερα από δύο δολάρια ημερησίως στον κόσμο θα αυξηθούν στα επόμενα τριάντα χρόνια κατά ένα δισεκατομμύριο; Πειρατικοί πόλεμοι, κλιματικές αλλαγές, ερημοποίηση μεγάλων εκτάσεων, εθνικιστικές συγκρούσεις στις μεγαλουπόλεις. Θα εξασθενήσει η εθνική συνείδηση της κυρίαρχης τάξης ως αποτέλεσμα της καλύτερης προστασίας που θα προσφέρει η πλανητική αγορά; Η αγορά θα υπερισχύσει της δημοκρατίας; Η τεχνολογία θα εξασθενίσει τον ρόλο του κράτους; Και η αγορά θα θελήσει ξανά να υπάρξει μια τάξη που να εγγυάται τον ανταγωνισμό, την εφαρμογή των νόμων στο πλαίσιο μιας παγκόσμιας υπερκυβέρνησης; Πώς οι περισσότερες μεγαπόλεις μπορεί να περάσουν στον έλεγχο ολιγαρχιών και εγκληματικών οργανώσεων χρηστών των νέων τεχνολογιών; Μήπως δηλαδή, τα δύσκολα προβλήματα και οι νέες προκλήσεις και ο παγκόσμιος χαρακτήρας τους επιβάλλουν μια νέα παγκόσμια πολυμερή διακυβέρνηση ώστε να αποφευχθούν οι νέες κρίσεις; Και πώς μέσα απ αυτές τις βαθιές μεταλλάξεις του γνωστού μας σήμερα κόσμου εμείς εδώ θα επηρεαστούμε στην καθημερινή μας ζωή;

Η ανησυχία μου λοιπόν δεν έγκειται στον βαθμό ακρίβειας των προβλέψεων αλλά στο πόσο μακριά και έξω από τους προβληματισμούς αυτούς βρίσκεται το πολιτισμικό δηλητήριο που μας προσφέρει η τρέχουσα πολιτική πραγματικότητα. Πώς προετοιμάζουμε στα πανεπιστήμια, στους ερευνητικούς φορείς την προσέγγιση αυτών των προκλήσεων; Πώς τροφοδοτείται η κοινωνία και οι ηγεσίες με ιδέες και λύσεις για το μέλλον; Υπάρχει όμως και μια άλλη πραγματικότητα, διαφορετική από την πολιτική ανεπάρκεια και τον λαϊκισμό που τη συντηρεί. Ο τόπος μας διαθέτει ακόμη σημαντικές εστίες αυτο-ανανέωσης. Νέοι, επιστήμονες, ερευνητές, τεχνικοί, άνθρωποι των ιδεών και της πράξης, νέοι της ελεύθερης σκέψης και της αλλαγής που κατανοούν την ανάγκη για ενατένιση προς το μέλλον και την παγκόσμια κοινότητα καλύτερα απ΄ ό,τι οι «ηγεσίες». Ανατροπές θα γίνουν, είναι νομοτελειακό. Θα μπορούσαν να είναι ειρηνικές, όπως συμβαίνει σε κοινωνικά και πολιτικά ανεπτυγμένες κοινωνίες. Όμως δεν θα είναι. Την ευθύνη θα έχουν όσοι σήμερα επιλέγουν να συσκοτίζουν αντί να διαχειρίζονται τα κρίσιμα ζητήματα. Την ευθύνη θα έχουν αυτοί που δεν αντιλαμβάνονται ότι οι μηχανισμοί για την καταστολή των ιδεών και των κοινωνικών αιτημάτων δεν αναπτύσσονται με την ταχύτητα που εξελίσσονται οι μηχανισμοί αντίδρασης των νέων που αναγκάζονται να πάρουν την τύχη στα χέρια τους.

ΔΕΝ ΒΛΕΠΟΥΝ ΟΙ ΗΓΕΣΙΕΣ

Νέοι των ιδεών και της πράξης, νέοι της ελεύθερης σκέψης και της αλλαγής κατανοούν την ανάγκη για ενατένιση προς το μέλλον καλύτερα απ΄ ό,τι οι «ηγεσίες»