Τέσσερις γενιές – τέσσερις κόσμοι

«Όταν αρραβωνιάστηκα, ο καλός μου ήθελε να κοιμηθούμε μαζί. Όμως δεν τον άφηνα να προχωρήσει γιατί ήθελα να δείξω στην οικογένειά του το σεντόνι. Ήταν μεγάλη ντροπή να μην ήσουν παρθένα εκείνη την εποχή. Τον άφησα όμως να με φιλήσει»…

Η προγιαγιά κ. Αθανασία Κωτσάκη είναι 86 ετών και αφηγείται ένα κομμάτι της ζωής της. «ΤΑ ΝΕΑ» έθεσαν τις ίδιες ερωτήσεις, για το σεξ, τον γάμο και την εργασία και στις άλλες τρεις γυναίκες της οικογένειας: γιαγιά, κόρη και δισεγγονή.

Το προφίλ και ο ρόλος της γυναίκας τον τελευταίο αιώνα έχει αλλάξει. Όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, αυτό μπορεί κανείς να το διαπιστώσει αν κοιτάξει τις καθημερινές συνήθειες των γυναικών τις δεκαετίες που πέρασαν, αφού αυτές αποτελούν την τοιχογραφία της αλλαγής. «Διαδοχικά και ανά γενιά φαίνεται η διαφοροποίηση της γυναικείας θέσης τόσο στην οικογένεια όσο και στην κοινωνία», τονίζει ο κοινωνιολόγος κ. Χαράλαμπος Στέρτσος.

Η βιομηχανοποίηση, η αστικοποίηση και το γεγονός ότι οι πόλεις και τα χωριά μεγάλωναν ήταν βασικοί παράγοντες που συνέβαλαν στην αλλαγή της συμπεριφοράς της γυναίκας. «Χωρίς κανείς να ξεχνά και τους αγώνες που έχει κάνει η γυναίκα όλα αυτά τα χρόνια για να αποκτήσει μία ισότιμη θέση μέσα στην κοινωνία». Έτσι, όσο οι απελευθερωτικές κοινωνικές τάσεις επιταχύνονταν πολλά ταμπού κατέρρεαν.

Χωρίς επιτήρηση
«Αυτός είναι ο λόγος, για παράδειγμα, που πλέον τα κορίτσια βγαίνουν για να διασκεδάσουν χωρίς την επίβλεψη των γονιών από το γυμνάσιο, τη στιγμή που οι γιαγιάδες και οι προγιαγιάδες έπρεπε να ενηλικιωθούν για να βγουν από το σπίτι. Ακόμη και στο θέμα της εκπαίδευσης έχουν υπάρξει δραστικές αλλαγές, με τις γυναίκες τις τελευταίες δεκαετίες να έχουν δικαίωμα στη μόρφωση αλλά και στην εργασία, κάτι που τα πρώτα 50 χρόνια του 20ού αιώνα δεν ήταν παρά μία επιθυμία». Πάντως, όπως προσθέτει ο κοινωνιολόγος, χρειάζεται να γίνουν ακόμη πολλά για να κατακτήσει η γυναίκα τη θέση που της αξίζει στην κοινωνία, όπως το να καταλαμβάνουν θέσεις εξουσίας ή να μπαίνουν περισσότερες γυναίκες στη Βουλή των Ελλήνων.

Ο κοινωνικός έλεγχος
Όπως επισημαίνει η ψυχολόγος κ. Μαριέττα Ρήγα- Πεπελάση, σε ό, τι αφορά το ερωτικό ξύπνημα, αυτό είναι κοινό σε όλες τις εποχές. «Το πρώτο ερωτικό σκίρτημα συμβαίνει στα κορίτσια την περίοδο της εφηβείας. Αυτό που αλλάζει ωστόσο όσο περνούν οι δεκαετίες είναι η ελευθερία που έχει κάθε κοπέλα να εκφράσει αυτήν της την επιθυμία. Πλέον δεν υπάρχει κοινωνικός έλεγχος, οπότε οι γυναίκες είναι πιο ελεύθερες στο να εκφραστούν».

Όσο για τη διασκέδαση, η γυναίκα τις δεκαετίες του ΄30 ή του ΄40 έβγαινε από το σπίτι για την εκκλησία ή κάποιο γειτονικό σπίτι. «Σε αντίθεση με τις μέρες μας, όπου από την ηλικία των 13 ετών τα κορίτσια έχουν τη δυνατότητα να βγουν σε καφετέριες». Ακόμη και για την εργασία, η ψυχολόγος τονίζει ότι «πριν από 80 χρόνια η δουλειά στα χωράφια από την ηλικία των πέντε ετών ήταν ανάγκη για επιβίωση. Σήμερα εξακολουθεί να είναι ανάγκη, απλά πλέον είναι θέμα κοινωνικό και πολιτιστικό».