Φαντασιώσεις μοιχείας στο αδιέξοδο της ηλικίας

Στην τελευταία του δουλειά ο Τζον Απντάικ διερευνά ανοιχτά το αναπότρεπτο του θανάτου: «Το μοναδικό μου καθήκον ήταν να περιγράψω την πραγματικότητα, όπως την αντιλαμβανόμουν- για να δώσω στην κοινοτοπία (την άχαρη καθημερινότητα) την ομορφιά της ημερομηνίας λήξης». Την κράτησε την υπόσχεσή του ο Τζον Απντάικ από τα πρώτα επιτυχημένα συγγραφικά του βήματαπου εμείς γνωρίσαμε με το «Τρέχα λαγέ» (1960)- μέχρι το τέλος του, που ήρθε στα 77 του, τον Ιανουάριο που μάς πέρασε.

Στυλίστας της γραφής, ο «χρονογράφος της αμερικανικής προτεσταντικής μεσαίας τάξης» έχει και τους επικριτές του (όπως είναι φυσικό). «Ακραία απορροφημένος από τον εαυτό του, υπονομεύει τη στυλιστική του ευφυΐα»- άποψη που μετά τον θάνατό του αποκτάει υπόσταση και χωρίζει τους κριτικούς σε δύο στρατόπεδα.

Όχι ότι εξαντλείται ο Απντάικ στα δύο τελευταία βιβλία του- «Εndpoint and Οther Ρoems» και «Μy Father΄s Τears and Οther Stories»- που κυκλοφόρησαν μετά τον θάνατό του. Και στα δύο ο θάνατος είναι το κεντρικό θέμα. Του… μιλάει με τη θλιμμένη, αιχμηρή αναγκαιότητα κάποιου που ξέρει ότι είναι κοντά. To «Εndpoint» έχει περισσότερα ποιήματα και αρχίζει με τα 70ά γενέθλιά του: «Μια ελαφριά νευραλγία/ ρίζες δοντιών που φτεροκοπούν/ γόνατα και πλάτη/ συνδέονται με ένα κενό κεφάλι». Το ποίημα περιπλανιέται μεταξύ της τρέχουσας, μπανάλ καθημερινότητας των ημερών μας και των αναμνήσεων από τη δημιουργική φάση της ζωής του. Μέσα εκεί πηγαινοέρχεται ο θάνατος και η… δύση του ανδρισμού του: «Είναι αποτρόπαια κενό/ βρίσκεται κάτω απ΄ τα όνειρά σου, που κάποτε γέμιζαν με ενέργεια/ μια ασυνείδητη σκληρή στύση…».

Κι ενώ ο θάνατος φαίνεται να τον απασχολούσε πάντα, στα πεζογραφήματά του είναι καμουφλαρισμένος πίσω από τη σεξουαλική ευχαρίστηση. Όπως είχε πει κάποτε ένας κριτικός για τον ήρωά του Couples (1968), «η σαρκική του ανάγκη μοιάζει με οδυνηρή αναζήτηση για κάτι που θα σκεπάσει τη φωνή του θανάτου, τη φωνή που ακούει κοντά στο αυτί του. Με το να γιορτάζει το σώμα, είναι σαν να γιορτάζει την ίδια τη ζωή».

Σαράντα χρόνια μετά, αυτή η… αισθησιακού τύπου διάσπαση της προσοχής δεν υπάρχει ως προοπτική. Μπορεί σε ένα από τα διηγήματά του «Μy Father΄s Tears» o αφηγητής να φαντασιώνεται τη μοιχεία, αλλά πιάνεται στο αδιέξοδο της ηλικίας- το αδιέξοδο δεν επιτρέπει την εκπλήρωση τέτοιων επιθυμιών.


Σχέσεις πέρα από το σεξ

Σε ένα διήγημα του Τζον Απντάικ ο ήρωάς του συναντάει ύστερα από χρόνια μια παλιά του αγάπη, η γυναίκα όμως που του ανοίγει την πόρτα δεν έχει σχέση με τη Λέιλα που γνώρισε στα νιάτα του «κοντούλα, με ένα πρόσωπο κιτρινωπό, που το διασχίζουν δεκάδες ρυτίδες».

Ανάλογες περιγραφές υπάρχουν σε όλα τα διηγήματα του «Μy Father΄s Τears». Μόνο οι σχέσεις που ξεπερνούν το σεξ διασώζονται μέσα στον χρόνο. Όταν ο πρωταγωνιστής συναντάει την πρώτη του αγάπη «βλέπει ότι το πρόσωπό της έχει σκληρύνει κι έχει αλλοιωθεί από ένα είδος πάρεσης- επειδή όμως η αγάπη τους είχε γεννηθεί πολύ πριν “κλωτσήσει” το σεξ μέσα του, παρέμενε αλώβητη από τις σωματικές αλλαγές».