Ο Τύπος ακολουθεί τη σιωπή του Κρεμλίνου

Μπορεί η είδηση της δολοφονίας της ακτιβίστριας Νατάλια Εστεμίροβα να έκανε τον γύρο του κόσμου, αλλά στα ρωσικά ΜΜΕ βρήκε ελάχιστο χώρο. Ο Τύπος στη Ρωσία προτιμά- ή αναγκάζεται – να σιωπά σε πλήρη συγχρονισμό με τη σιωπή του πρωθυπουργού της Βλαντίμιρ Πούτιν.

Μπροστά στο τεράστιο κτιριακό συγκρότημα από μπετόν και γυαλί που σε τρεις ορόφους του φιλοξενεί τη σύνταξη της «Ροσισκάγια Γκατζέτα», της μεγαλύτερης κυβερνητικής εφημερίδας στη Ρωσία, υπάρχει ένα μπαρ. Το όνομά του είναι «Πράβντα». Έτσι ονομάζεται ο δρόμος, αλλά και ολόκληρο το οικοδομικό τετράγωνο. Εκεί, την εποχή της ΕΣΣΔ, βρισκό- ταν η έδρα της πιο σημαντικής σοβιετικής εφημερίδας. Η «Πράβντα», μια εφημερίδα που ίδρυσε ο Λένιν το 1912, ήταν η φωνή του κομμουνιστικού καθεστώτος. Μετά την κατάρρευση της ΕΣΣΔ, η θεσμική κληρονομιά της πέρασε στη «Ροσισκάγια Γκατζέτα». Αλλά την περασμένη Πέμπτη, η είδηση της δολοφονίας της Νατάλια Εστεμίροβα δεν υπήρχε πουθενά. Την επομένη υπήρχε ένα μονόστηλο στην πέμπτη σελίδα, κλέβοντας λίγο χώρο από τον Χάρι Πότερ και τον διαγωνισμό ομορφιάς «Μις Μόσχα».

Προκατάληψη
Αναζητώντας μια εξήγηση, ο απεσταλμένος της ιταλικής «Λα Ρεπούμπλικα» συνάντησε στο μπαρ «Πράβντα» τον Τιμόγιεφ Μπορίσοφ, τον δημοσιογράφο της «Ροσισκάγια Γκατζέτα» που καλύπτει την Τσετσενία και τον Καύκασο. «Τα ρωσικά μέσα ενημέρωσης αλλά και οι αναγνώστες δεν αντέχουν πια τις ειδήσεις που προέρχονται από τον Καύκασο», υποστηρίζει ο Ρώσος δημοσιογράφος. «Κάθε μέρα βομβαρδιζόμαστε από φρικτές ειδήσεις για επιθέσεις, νεκρούς και απαγωγές. Μπορεί η είδηση της απαγωγής της Εστεμίροβα να αγνοήθηκε γιατί σε πολλούς το όνομά της δεν έλεγε τίποτε. Δεν ήταν γνωστή, όπως η Πολιτκόφσκαγια». Ο Τιμόγιεφ Μπορίσοφ δίνει μια επιπλέον εξήγηση: «Στη ρωσική παράδοση οι υπερασπιστές των ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν έχουν θέση. Απέναντί τους υπάρχει ένα είδος προκατάληψης από την κοινή γνώμη», λέει. Κι έπειτα υπάρχει κι ένας τεχνικός λόγος: η ύλη της εφημερίδας κλείνει νωρίς το απόγευμα.

Ούτε μία λέξη
Κατά σύμπτωση, άλλη μια έγκυρη εφημερίδα στη Ρωσία, η «Ισβέστια», ήταν πολύ φειδωλή με την είδηση. Μόλις δεκαοκτώ σειρές αφιερώθηκαν στη δολοφονία της θαρραλέας ακτιβίστριας στο τέλος της δεύτερης σελίδας. «Δολοφονήθηκε γνωστή ακτιβίστρια των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», ήταν ο τίτλος. Τουλάχιστον για την «Ισβέστια» η Εστεμίροβα δεν ήταν άγνωστη. Αλλά για τον ελάχιστο χώρο που της αφιερώθηκε, δεν μπορεί να μην παρατηρήσει κανείς ότι ένας από τους υποδιευθυντές της εφημερίδας είναι ο Ιλία Κισέλοφ, υψηλόβαθμο στέλεχος της «Ενωμένης Ρωσίας», του κόμματος του πρωθυπουργού Πούτιν, ο οποίος δεν βρήκε να πει ούτε μια λέξη για τη δολοφονία της Εστεμίροβα. Και δεν μπορεί να μη θυμηθεί ότι για τη διπλή δολοφονία της ασκούμενης δημοσιογράφου Αναστασία Μπαμπούροβα και του δικηγόρου Στάνισλαβ Μαρκέλοφ, δύο υπερασπιστών των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που έχασαν τη ζωή τους στις 19 Ιανουαρίου, η «Ισβέστια» είχε υπαινιχθεί την ύπαρξη ερωτικής σχέσης ανάμεσα στα δύο θύματα.


Βία, εκφοβισμοί και εγκλήματα

Η ΕΛΕΥΘΕΡΙΑ του Τύπου στη Ρωσία ακολουθεί ένα όλο και πιο δύσβατο μονοπάτι, γεμάτο απειλές, εκφοβισμούς, βία και εγκλήματα. «Ευαίσθητα» θέματα, όπως οι υποθέσεις διαφθοράς πολιτικών και κυβερνητικών αξιωματούχων και οι διασυνδέσεις τους με τη ρωσική μαφία, είναι πολύ δύσκολο να δουν το φως της δημοσιότητας και όποια μέσα ενημέρωσης τολμήσουν, κινδυνεύουν ακόμη και με λουκέτο. Στις Δημοκρατίες του Καυκάσου τα πράγματα είναι ακόμη χειρότερα- όποιος ερευνά ή γράφει για παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων είναι πολύ πιθανό να έχει την τύχη της Νατάλια Εστεμίροβα. Και πολλές φορές οι δολοφόνοι πετυχαίνουν τον πραγματικό στόχο τους: η ανθρωπιστική οργάνωση «Μνήμη» στην οποία εργαζόταν η Ρωσίδα ακτιβίστρια ανακοίνωσε ότι πρόκειται να κλείσει το γραφείο της στην Τσετσενία προκειμένου να προστατεύσει τους εργαζομένους της.