«Μποτιλιάρισμα» αγωγών αερίου

Κορυφώνεται ο αγώνας δρόμου που διεξάγεται τα τελευταία χρόνια για τους αγωγούς φυσικού αερίου που θα προμηθεύουν την Ευρώπη, ενώ την ίδια στιγμή ένας νέος Νabucco βρίσκεται στα σκαριά στην περιοχή των Βαλκανίων. Πρόκειται για τον αγωγό που θα συνδέει σε ένα «κλειστό κύκλωμα» τα δίκτυα Ελλάδας- Βουλγαρίας, Βουλγαρίας- Ρουμανίας και Ρουμανίας- Ουγγαρίας, και που σε συνθήκες κρίσης παρόμοιας με εκείνης του περασμένου Ιανουαρίου μεταξύ της Ρωσίας και της Ουκρανίας θα μπορεί να διασφαλίσει την ενεργειακή μας ασφάλεια.

Η ενεργειακή αγορά μιλάει για έναν νέο, μικρό Νabucco, αφού θα ακολουθεί παρόμοια διαδρομή (Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Αυστρία), που δεν είναι άσχετος με τον τουρκοελληνοϊταλικό αγωγό (ΙΤGΙ), του οποίου και θα αποτελεί προέκταση προς τον Βορρά, αφού θα συνδέεται μαζί του στη Θράκη δημιουργώντας ένα βαλκανικό ενεργειακό «δαχτυλίδι» διπλής κατεύθυνσης. Αν, μάλιστα, o ΙΤGΙ προλάβει χρονικά τον Νabucco, χάρη σε αυτό το διασυνδεδεμένο δίκτυο ο τουρκοελληνοϊταλικός αγωγός αποκτά σημαντικό πλεονέκτημα για την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, αφού αυξάνονται οι πελάτες στους οποίους θα απευθύνεται.

Η εξέλιξη αυτή, δε, έρχεται αμέσως μετά την υπογραφή στην Άγκυρα της συμφωνίας διέλευσης για τον αγωγό φυσικού αερίου Νabucco, ο οποίος αν και προορίζεται να περιορίσει την ενεργειακή εξάρτηση της Ευρώπης από τη Ρωσία, δεν έχει ακόμη εξασφαλίσει ούτε ποιες θα είναι οι πηγές τροφοδοσίας του ούτε ποιοι οι πόροι χρηματοδότησής του.

Ο Νabucco
Η υπογραφή για τον Νabucco την περασμένη Δευτέρα, μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης και Τουρκίας συνοδεύτηκε από τη διακριτική σιωπή της Μόσχας, αλλά και από μια εμφανή προσπάθεια να παρουσιαστεί ως οικονομικά συμφέρουσα λύση. Το έργο θα διασχίζει πέντε χώρες (Τουρκία, Βουλγαρία, Ρουμανία, Ουγγαρία, Αυστρία) με στόχο να τροφοδοτεί την Ευρώπη με αέριο της Κασπίας, συμβάλλοντας στην απεξάρτησή της από τη Ρωσία, αλλά που- όπως και ο «δικός» μας τουρκοελληνοϊταλικός (ΙΤGΙ)- αναζητά το αέριο που θα τον γεμίσει… Τόσο για τον ΙΤGΙ όσο και για τον Νabucco μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν συγκεκριμένες πηγές που να διαθέτουν το σύνολο του αέριου που χρειάζονται. Παρά τις υπογραφές που έχουν πέσει για την κατασκευή και των δύο έργων και παρά το ενδιαφέρον που επιδεικνύουν μια σειρά από χώρες- παραγωγοί (με πρώτο το Αζερμπαϊτζάν, ακολουθούμενο από το Τουρκμενιστάν, την Αίγυπτο και το Ιράκ), οι αναλυτές των ενεργειακών αγορών εξακολουθούν να εκφράζουν αμφιβολίες σχετικά με την εξεύρεση των απαιτούμενων ποσοτήτων. Πρόβλημα που αν για τον «ελληνικού» ενδιαφέροντος αγωγό είναι σημαντικό (θα μεταφέρει στην Ιταλία περί τα 8 δισ. κ.μ. τον χρόνο), για τον Νabucco είναι πολύ σοβαρότερο, αφού η χωρητικότητά του ανέρχεται στα 31 δισ. κ.μ. (καλύπτοντας έτσι το 5% των ενεργειακών αναγκών της Γηραιάς Ηπείρου).

Ίσως γι΄ αυτόν ακριβώς τον λόγο οι ΗΠΑ έφτασαν να υποστηρίζουν το ενδεχόμενο ρωσικής συμμετοχής στο έργο. Την Τρίτη ο Αμερικανός αξιωματούχος για τα ενεργειακά Ρ. Μόρνιγκσταρ δήλωσε πως η Ρωσία είναι ελεύθερη να συμμετάσχει στον Νabucco και πως οι χώρες που υποστηρίζουν την προσπάθεια θα πρέπει να την αποδε- χτούν.

Τόσο για τον ΙΤGΙ όσο και για τον Nabucco, μέχρι στιγμής δεν υπάρχουν συγκεκριμένες πηγές που να διαθέτουν το σύνολο του αέριου που χρειάζονται

Παίζουν σε δύο ταμπλό

Μπορεί σε δηλώσεις του στην τουρκική πρωτεύουσα, την ημέρα της υπογραφής του έργου, ο Αζέρος υπουργός Βιομηχανίας και Ενέργειας Ν. Αλίεφ να ανέφερε πως η χώρα του ενδιαφέρεται για την εξαγωγή του φυσικού αερίου της προς την Ευρώπη μέσω του Νabucco, ωστόσο- όπως ανέφερε το πρακτορείο ειδήσεων ΑΡΑ- επανέλαβε ότι το Αζερμπαϊτζάν έχει δεσμευθεί και προς άλλες εξαγωγικές κατευθύνσεις, όπως η Μόσχα.

Υπενθυμίζεται πως τον Μάιο ο Αζέρος πρόεδρος Αλίεφ υπέγραψε μνημόνιο με τη ρωσική Γκάζπρομ για την εκμετάλλευση, από αυτήν, μέρους των ποσοτήτων αερίου του κοιτάσματος Σαχ Ντενίζ ΙΙ, που θα είναι εκμεταλλεύσιμο από το 2016 και που μέχρι σήμερα αποτελεί τη μόνη πιθανή πηγή τροφοδοσίας για τους δύο δυτικών συμφερόντων αγωγούς.

Σε δύο ταμπλό, όμως, δεν παίζει μόνο το Αζερμπαϊτζάν. Όλες οι πρώην σοβιετικές δημοκρατίες της περιοχής με κοιτάσματα εκμεταλλεύσιμα ή μη (Καζαχστάν, Ουζμπεκιστάν), από τη μια δεσμεύονται ότι θα τροφοδοτήσουν τους δυτικούς αγωγούς και, από την άλλη, φλερτάρουν με την Γκάζπρομ που προωθεί τον South Stream, αφού καμία δεν θέλει κακές σχέσεις με τη Μόσχα. Επιπλέον πρόβλημα για τον Νabucco, όπως και για τον ΤGΙ αποτελεί η στάση της Τουρκίας. Εξακολουθεί να επιζητεί τα μεγαλύτερα δυνατά οφέλη απαιτώντας να παρακρατεί το 15% της ποσότητας του διερχόμενου αζέρικου αερίου για να καλύπτει τις δικές της ανάγκες.

Συμπερασματικά η Γκάζπρομ έχει φανεί πιο αποτελεσματική από τους Δυτικούς στην προώθηση του South Stream, αφού έχει υπογράψει τις επιμέρους διακρατικές συμφωνίες με τις χώρες διέλευσης (Ελλάδα, Σερβία, Βουλγαρία).

Επιπλέον έχει συμφωνήσει με την ιταλική ΕΝΙ να διπλασιαστεί η δυνατότητα μεταφοράς του ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη μέσω του υποθαλάσσιου τμήματος του αγωγού που θα περνά κάτω από τη Μαύρη Θάλασσα.