[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ] Η «λογική του φόβου» και η Αριστερά

ΕΝΑΝ ΜΗΝΑ σχεδόν μετά τις ευρωεκλογές έχει δημοσιευθεί ένας απίστευτα μεγάλος αριθμός κειμένων με το κύριο ερώτημα «γιατί έχει χάσει η Κεντροαριστερά στην Ευρώπη». Ως γνωστόν, τα κόμματα της Κεντροαριστεράς μόλις συγκέντρωσαν το 20% του συνόλου των ψήφων, ένα από τα χαμηλότερα ποσοστά στην ευρωπαϊκή ιστορία και αυτό σε μια εποχή πρωτοφανούς οικονομικής κρίσης και αυξανόμενης ανεργίας. Στις αναλύσεις που έχουν δημοσιευθεί έχουν διατυπωθεί πολλές και διαφορετικές απόψεις, ορισμένες ιδεολογικά θολές, ακατανόητες ή και ασυνάρτητες, άλλες σοβαρές και αξιοπρόσεκτες. Εάν επρόκειτο όμως να συνοψίσω τον έναν κεντρικό λόγο που να εξηγεί την αποτυχία της ευρωπαϊκής Κεντροαριστεράς, θα έλεγα αυτός βρίσκεται στον φόβο- στον φόβο που έχει καταλάβει την ευρωπαϊκή κοινωνία μπροστά σ΄ αυτό που συμβαίνει και σ΄ αυτό που (θεωρεί ότι) έρχεται και που δεν μπορεί να κατανοήσει και να ελέγξει. Ο D. Μoisi σ΄ ένα ενδιαφέρον βιβλίο που μόλις κυκλοφόρησε («Η γεωπολιτική των συναισθημάτων, πώς η κουλτούρα του φόβου, της ταπείνωσης και ελπίδας αναδιαμορφώνουν τον κόσμο – Τhe Geopolitics of Εmotion, Ηow Cultures of Fear, Ηumiliation and Ηope are reshaping the World») εξετάζει, μεταξύ άλλων, πώς ο παράγοντας «φόβος» διαμορφώνει την κοινωνική πραγματικότητα στον δυτικό και ιδιαίτερα τον ευρωπαϊκό χώρο. «Η κρίση ταυτότητας του δυτικού κόσμου», γράφει, «εστιάζεται στη συναισθηματική πραγματικότητα του φόβου». Ο φόβος τροφοδοτείται από την οικονομική κρίση και αβεβαιότητα του αύριο, την αδυναμία ελέγχου του μέλλοντος, την αντίληψη ότι ο ισλαμικός φανατισμός απειλεί με καταστροφή τη Δύση, το διογκούμενο κύμα μεταναστών, την παγκοσμιοποίηση, την τρομοκρατία, την κλιματική αλλαγή κ.ά. Σ΄ αυτόν τον διάχυτο φόβο, η Κεντροαριστερά δεν έχει να πει σχεδόν τίποτα, δεν προσφέρει καμιά λύση, απάντηση, διέξοδο, δεν προσφέρει ελπίδα και βεβαιότητα. Και βεβαίως, τα θέματα που τροφοδοτούν τον φόβο είτε απουσιάζουν από την ατζέντα πολιτικής της ή, ακόμη χειρότερα, σε άλλες περιπτώσεις τείνουν επίσης να καλλιεργούν τον φόβο. Από την άλλη μεριά, η Κεντροδεξιά εμφανίζεται ως περισσότερο αξιόπιστη και θεραπευτική απέναντι στον φόβο δύναμη. Όθεν και η επιτυχία της…

Ο Π. Κ. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.