Ημερολόγιο Συνόρων Ο «νέος» και το «τέρας»…

Βουλευτικές εκλογές αύριο στην Αλβανία. Ο 64χρονος Σαλί Μπερίσα και ο 45χρονος Έντι Ράμα διεκδικούν την πρωθυπουργία της πιο φτωχής και εύθραυστης δημοκρατίας της Ευρώπης…

Ο ΣΑΛΙ ΜΠΕΡΙΣΑ κατάγεται από ένα άγνωστο χωριό της Βόρειας Αλβανίας. Όσοι προέρχονται από τέτοιες περιοχές, όταν κατεβαίνουν στα Τίρανα αντιμετωπίζουν, ακόμα και σήμερα, τον χειρότερο ρατσισμό. Τους αποκαλούν «μαλόκ», δηλαδή «κωλοβουνίσιους». Όταν κατέβηκε για σπουδές στα Τίρανα, ο Μπερίσα πρέπει να δοκίμασε μπόλικο ρατσισμό και απόρριψη στο πετσί του. Είναι ένας άνθρωπος που δεν βρήκε τίποτε έτοιμο στη ζωή του. Αυτό που θα λέγαμε: παράδειγμα της ανθρώπινης θέλησης. Αυτός ο «μαλόκ», λοιπόν, με αναλφάβητους γονείς, κατάφερε να μάθει πέντε ξένες γλώσσες, να γίνει ένας εξαίσιος καρδιολόγος και γενικός γραμματέας του νοσοκομείου των Τιράνων, μια αρκετά ισχυρή θέση στους κόλπους του κομμουνιστικού καθεστώτος. Και όταν το 1992 ανέβηκε στην εξουσία ως αρχηγός του Δημοκρατικού Κόμματος, άρχισε να φυλακίζει τα πρώην είδωλά του…

●●●

ΟΤΑΝ του είχα πάρει συνέντευξη για πρώτη φορά, το 1999, μου είπε: «Στο λεξιλόγιό μου δεν υπάρχει η λέξη “αδύνατο”». Σε εκείνη τη συνάντηση με εντυπωσίασε το άκαμπτο ύφος και οι αυταρχικές του χειρονομίες. Στο γραφείο του καθόταν σχεδόν στο σκοτάδι, σαν να μην αποδεχόταν να έρθει σε επαφή με την πραγματικότητα. Μόλις είχε χάσει την εξουσία, μετά τις ταραχές του 1997, όπου στην προσπάθειά του να γαντζωθεί στην εξουσία διέλυσε τη χώρα. Όταν τον ρώτησα εάν νιώθει ευθύνη γι΄ αυτό, το βλέμμα του αγρίεψε. Θεωρούσε απλά τον εαυτό του θύμα συνωμοσίας… Εκείνο το καλοκαίρι του 1999, ο Μπερίσα φαινόταν τσακισμένος. Είχα την εντύπωση ότι δεν μπορούσε να χωνέψει το γεγονός πως είχε χάσει την εξουσία. Γι΄ αυτόν η εξουσία είναι τα πάντα. Όχι η εξουσία ως μέσον πλουτισμού. Ο Μπερίσα, νομίζω, ανήκει στην «παλιά σχολή» των εξουσιομανών. Στην ίδια σχολή που ανήκαν και οι τύραννοι του 20ού αιώνα, ο Στάλιν, ο Ενβέρ Χότζα. Ούτε εκείνοι έβλεπαν την εξουσία ως μέσον για να πλουτίσουν, αλλά ως αυτοσκοπό. Ήταν εργασιομανείς και άνθρωποι με απίστευτη θέληση. Ικανοί να συμμαχήσουν με τον ίδιο τον Σατανά. Άνθρωποι που δεν είχαν ουσιαστικά φίλους, γιατί ο χθεσινός φίλος μετατρεπόταν ξαφνικά στον χειρότερο εχθρό προς εξουδετέρωση. Ο Σαλί Μπερίσα, επιπλέον, μου έδωσε την εντύπωση πως πιστεύει ότι του έχει ανατεθεί κάποια μεταφυσική αποστολή να σώσει την Αλβανία…

●●●

ΤΗ ΔΕΥΤΕΡΗ και τελευταία φορά τον είδα το 2004. Λίγους μήνες πριν από τις βουλευτικές εκλογές στην Αλβανία. Είχα μπροστά μου έναν άνθρωπο μεταμορφωμένο. Το γραφείο του ήταν ολόφωτο. Το άκαμπτο ύφος είχε εξαφανιστεί. Οι αυταρχικές κινήσεις είχαν αντικατασταθεί από αυτάρεσκες χειρονομίες. Εξέπεμπε τον αέρα του ανθρώπου που ετοιμάζεται να επανέλθει στην εξουσία. Απαντούσε ήρεμα, αποδεχόταν τις ευθύνες του για τις «πυραμίδες», θεωρούσε παρεξηγήσεις τις κατηγορίες για νοθεία στις εκλογές όταν ήταν στην εξουσία, παρά το ότι έλεγε πως έχει «διδαχθεί από τα λάθη του παρελθόντος». Ο άνθρωπος που πριν από πέντε χρόνια μου είχε πει πως το 1997 ήταν «θύμα της ελληνικής συνωμοσίας», τώρα θεωρούσε ότι η Ελλάδα ήταν μια μεγάλη φίλη χώρα, παράδειγμα προς μίμηση για όλες τις χώρες των Βαλκανίων. Όταν τον ρώτησα εάν θα σεβαστεί την ελευθερία του Τύπου εάν επανέλθει στην εξουσία, μου απάντησε ότι ήταν ανέκαθεν ένθερμος οπαδός της ελευθερίας του Τύπου. Ο Αλβανός φωτογράφος που είχε έρθει μαζί μου για να τον φωτογραφίσει, ο Φελίξ Μπιλάνι, δεν άντεξε και παρενέβη: «Συγγνώμη, κύριε πρόεδρε, που παρεμβαίνω. Οι σωματοφύλακές σας με σάπισαν στο ξύλο το 1996… Τα έγραψε και ο ξένος Τύπος τότε». «Οπωσδήποτε έγινε εν αγνοία μου» απάντησε κοφτά ο Μπερίσα, φανερά ενοχλημένος για την παρέμβαση, αλλά δεν έχασε το μειλίχιο ύφος του. Το έχασε μόνο όταν τον ρώτησα για τον Έντι Ράμα. Άρχισε να τον βρίζει. Μου θύμισε ξανά τον αυταρχικό άνθρωπο που είχα συναντήσει το καλοκαίρι του 1999. Ύστερα από λίγους μήνες επανήλθε στην εξουσία. Φίλοι και εχθροί τον θεωρούσαν ξοφλημένο το 1998.

Θυμήθηκα τότε τη φράση του:

«Στο λεξιλόγιό μου δεν υπάρχει η λέξη “αδύνατο”»…

Το «Ημερολόγιο Συνόρων» σκιαγραφεί τα πορτρέτα των δύο κύριων διεκδικητών της εξουσίας στις αυριανές εκλογές στην Αλβανία:
του Σαλί Μπερίσα και του Έντι Ράμα

LΙΝΚ:

http://gazikapllani.blogsspot.com