Κουαρτέτο απέναντι στην κυριαρχία των ΗΠΑ

Είναι ο πόλος που φιλοδοξεί να γίνει το αντίπαλον δέος των ΗΠΑ και της G8. Οι ηγέτες των τεσσάρων μεγαλύτερων αναδυόμενων αγορών του πλανήτη συνεδρίασαν για πρώτη φορά και συζήτησαν για μια νέα παγκόσμια τάξη με μικρότερη εξάρτηση από τις ΗΠΑ.

Με τη σύνοδο κορυφής, οι ηγέτες των τεσσάρων χωρών θέλησαν να δείξουν στον κόσμο την αυξανόμενη οικονομική και πολιτική ισχύ τους, καθώς και την επιθυμία τους να βρουν νέους τρόπους συνεργασίας. Ο οικοδεσπότης πρόεδρος της Ρωσίας Ντμίτρι Μεντβέντεφ δήλωσε, μάλλον με κάποια δόση υπερβολής, πως το Εκατερίνενμπουργκ στα Ουράλια έγινε «το επίκεντρο της παγκόσμιας πολιτικής». Στο τελικό ανακοινωθέν της συνόδου, οι πρόεδροι της Βραζιλίας, της Ρωσίας, της Ινδίας και της Κίνας (ΒΡΙΚ) ζήτησαν να αποκτήσουν οι χώρες τους μεγαλύτερο λόγο στο παγκόσμιο χρηματοπιστωτικό σύστημα, να γίνουν μεταρρυθμίσεις στους διεθνείς χρηματοπιστωτικούς θεσμούς, σαρωτικές αλλαγές στον ΟΗΕ και να υπάρξει ένα «σταθερό και προβλέψιμο» σύστημα ισοτιμιών. Ωστόσο απέφυγαν να κάνουν στο τελικό ανακοινωθέν οποιαδήποτε επίθεση στην κυριαρχία του αμερικανικού δολαρίου. Ο πρόεδρος Μεντβέντεφ είχε δηλώσει σε συνέντευξη Τύπου ότι τα παγκόσμια αποθεματικά νομίσματα, περιλαμβανομένου του δολαρίου, δεν επιτέλεσαν τη λειτουργία τους και ως εκ τούτου είναι καιρός για αλλαγή. «Είναι πιθανό να δούμε τη δημιουργία ενός υπερεθνικού αποθεματικού νομίσματος, το οποίο θα χρησιμοποιείται για διεθνείς διακανονισμούς», είχε δηλώσει ο Ρώσος πρόεδρος. Όμως η Κίνα, η οποία έχει αποθεματικό σχεδόν 2 τρισ. δολαρίων ΗΠΑ, παρέμεινε σιωπηλή στο θέμα αυτό, καθιστώντας σαφές ότι δεν υπάρχει συμφωνία μεταξύ των τεσσάρων για μια ενδεχόμενη αμφισβήτηση του παγκόσμιου ρόλου του δολαρίου. Οι τέσσερις της ΒΡΙΚ συμφωνούν πάντως ότι οι ΗΠΑ δεν θα πρέπει να κυριαρχούν στην παγκόσμια οικονομία, τουλάχιστον στον βαθμό που κυριαρχούν σήμερα. «Ο συνεκτικός παράγων μεταξύ των τεσσάρων είναι το κοινό ενδιαφέρον για την προώθηση αλλαγών στο παγκόσμιο τοπίο» λέει ο Ρομπέρτο Τζαγκουαρίμπε, ο επικεφαλής των διαπραγματευτών της Βραζιλίας για τη σύνοδο κορυφής.

Όμως ο δρόμος προς τη συνεννόηση των τεσσάρων της ΒΡΙΚ είναι ακόμη μακρύς. Οι «Φαϊνάνσιαλ Τάιμς» επισημαίνουν πως οι εντάσεις, κυρίως οι εμπορικές διενέξεις, ανάμεσα στις χώρες της ΒΡΙΚ δημιουργούν προβλήματα στη συνεννόησή τους. Η Βραζιλία είχε διενέξεις τόσο με τη Ρωσία όσο και με την Κίνα σχετικά με την πρόσβασή της σε αγορές. Ακόμη η Ινδία, η Κίνα και η Ρωσία είναι πυρηνικές δυνάμεις ενώ η Βραζιλία όχι μόνο δεν είναι αλλά βρίσκεται και σε άλλη ήπειρο, δεν έχει σχεδόν καθόλου εμπορικές σχέσεις με τη Ρωσία και λίγες μόνο με την Ινδία.

Σύμφωνα με τον Γεβγκένι Γιασίν, επικεφαλής ερευνών στη ρωσική Ανώτερη Σχολή Οικονομίας, «η ΒΡΙΚ δεν έχει μέλλον… Πιστεύω ότι θα παραμείνει μια ανεπίσημη λέσχη όσον αφορά τη μορφή και την ουσία της».