ΔΡΟΜΟΙ

Για όσους…
…αύριο θα προτιμήσουν συνειδητά τις παραλίες, με το επιχείρημα πως η ψήφος τους στις ευρωεκλογές δεν πρόκειται να αλλάξει τίποτα στη ζωή τους, υπάρχει ένα αντεπιχείρημα που θα τους κυνηγάει: πως είναι αντιφατικό να απέχουν από αυτές τις εκλογές που έρχονται να συμπληρώσουν το διαβόητο «δημοκρατικό έλλειμμα» της ευρωπαϊκής πολιτικής και πως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο είναι η μοναδική δημοκρατική εγγύηση στην Ευρωπαϊκή Ένωση.

Το αντεπιχείρημα…
…αυτό, όμως, στηρίζεται σε μερικές παρεξηγήσεις, όπως εξηγεί στο γαλλικό περιοδικό «Μπαχτσίς» ο Γκιγιόμ Σακρίστ, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Παρισιού. Και πρώτα από όλα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν είναι ένα κοινοβούλιο σαν κι αυτά που γνωρίζουμε στις σύγχρονες δυτικές δημοκρατίες. Δεν έχει την αποστολή να εκφράσει τη δημοκρατία στην Ευρώπη. Με δυο λόγια, δεν πρόκειται για ένα κοινοβούλιο. Η ονομασία του είναι δανεική, χωρίς τα γνωρίσματα ενός κοινοβουλίου. Οφείλεται στους πρώτους ευρωπαϊστές, που εξέφρασαν με αυτήν την ονομασία τους ευσεβείς πόθους τους. Μπορεί να ονόμασαν αυτόν τον θεσμό κοινοβούλιο, αλλά κοινοβούλιο δεν υπάρχει. Ή μάλλον, όσο υπάρχει Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, άλλο τόσο υπάρχει και ευρωπαϊκή κυβέρνηση (με την έννοια που της δίνουμε στις δυτικές δημοκρατίες, δεν έχει καμιά σχέση με διευθυντήρια σαν την Ευρωπαϊκή Επιτροπή). Στις δημοκρατίες, λέει ο καθηγητής Σακρίστ, το κοινοβούλιο είναι το όργανο που διακρίνεται από αυτές τις δύο ιδιότητες: Πρώτον, αντιπροσωπεύει ένα έθνος ή έναν λαό. Και δεύτερον (που εκπορεύεται από το πρώτο), πρέπει να έχει τη συστηματική και ουσιώδη αρμοδιότητα για την ψήφιση της νομοθεσίας. Σήμερα, στην Ευρωπαϊκή Ένωση, κάθε ευρωβουλευτής αντιπροσωπεύει τη χώρα του. Δεν αντιπροσωπεύει ούτε την Ευρώπη ούτε τον ευρωπαϊκό λαό (που άλλωστε δεν υπήρξε ούτε ξέρουμε αν θα υπάρξει ποτέ). Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν αντιπροσωπεύει ένα έθνος. Δεν πληροί την πρώτη αναγκαία συνθήκη για την ύπαρξη ενός κοινοβουλίου. Όσο για τη δεύτερη…
…τη νομοθετική, αυτή απουσιάζει από τη λειτουργία του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου. Για παράδειγμα, οι ευρωπαϊκοί νόμοι (όπως τους αποκαλούμε καταχρηστικά) δεν απαιτούν την κοινοβουλευτική κύρωσή τους. Για τις περισσότερες από τις μισές πράξεις που αποφασίζονται από το ευρωπαϊκό πολιτικό σύστημα, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο εκφράζει απλώς συμβουλευτική γνώμη. Με άλλα λόγια, είτε πει ναι είτε όχι, αυτό δεν έχει καμιά επίπτωση στη νομοθεσία. Πώς να το πούμε αυτό; Δικτατορία; Κατάχρηση εξουσίας; Όχι, απλώς ευρωπαϊκή «δημοκρατία».

Τον σεβασμό…
…στις δημοκρατικές αρχές δεν θα πρέπει να τον αναζητήσουμε στους ευρωπαϊκούς θεσμούς, λέει ο Γκιγιόμ Σακρίστ. Στην πραγματικότητα, οι οδηγίες και οι κανονισμοί δεν υιοθετούνται από το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, που δεν είναι ένα πραγματικό κοινοβούλιο, αλλά από τις κυβερνήσεις των κρατών- μελών. Και αυτές οι κυβερνήσεις εκλέγονται με βάση τις δημοκρατικές αρχές. Συνεπώς, το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο δεν αντλεί τη νομιμότητά του από τις ευρωεκλογές, αλλά από τις εθνικές εκλογές των κρατών- μελών. Αυτό κι αν είναι αντιφατικό…