ΓΝΩΜΗ Η ηθική Ομπάμα κερδίζει τους αντιπάλους του

Αν θέλετε να βρείτε αν κάποιος είναι Συντηρητικός ή Φιλελεύθερος, ποιες δύο εντελώς απολιτικές ερωτήσεις μπορείτε να του κάνετε για να βγάλετε συμπέρασμα;

Η μία: θα χαστουκίζατε τον πατέρα σας, με την άδειά του, σ΄ ένα κωμικό σκετσάκι;

Και η δεύτερη: σας αηδιάζει να αγγίζετε τη στρόφιγγα της βρύσης σε δημόσια τουαλέτα; Έρευνες δείχνουν ότι οι Συντηρητικοί στενοχωριούνται περισσότερο από πράξεις που φαίνεται ότι δείχνουν ασέβεια προς την εξουσία, όπως το χαστούκι στον μπαμπά. Οι Φιλελεύθεροι δεν ανησυχούν, εφόσον ο μπαμπάς έχει δώσει την άδεια.

Παρομοίως οι Συντηρητικοί είναι πιο πιθανό, απ΄ ό,τι οι Φιλελεύθεροι, να αηδιάσουν με τη βρύση της δημόσιας τουαλέτας. Αυτοί που θα αηδιάσουν διαπιστώνοντας ότι ήπιαν κατά τύχη από το ποτό ενός γνωστού τους, είναι πιθανότερο να δηλώνουν Συντηρητικοί.

Το συμπέρασμα είναι ότι Φιλελεύθεροι και Συντηρητικοί δεν σκέπτονται απλώς διαφορετικά, αλλά και αισθάνονται διαφορετικά. Αυτό μπορεί εν μέρει να είναι αποτέλεσμα διαφορετικών νευρολογικών αντιδράσεων.

Μία από τις κύριες διαφορές ανάμεσα στην Αριστερά και τη Δεξιά είναι η εξάρτηση από διαφορετικές ηθικές αξίες. Για τους Φιλελεύθερους, η ηθική απορρέει κυρίως από τη δικαιοσύνη και από το να αποφύγεις να βλάψεις. Για τους Συντηρητικούς, ηθική σημαίνει επίσης να σέβεσαι την εξουσία, να είσαι πιστός και να αποστρέφεσαι το αηδιαστικό. Ψυχολόγοι δημιούργησαν μια «κλίμακα αηδίας» βασισμένη στο πόση αηδία αισθάνονται οι άνθρωποι σε 27 καταστάσεις, όπως το να πατήσουν ξυπόλυτοι ένα σκουλήκι ή να μυρίσουν ούρα σε μια σήραγγα. Οι Συντηρητικοί συστηματικά καταγράφουν περισσότερη αηδία από τους Φιλελεύθερους. (Για να δείτε πώς ζυγίζετε εσείς διάφορους παράγοντες σε ηθικές αποφάσεις, κάντε τα τεστ στην ιστοσελίδα www. yourmorals. org).

Πώς λοιπόν μπορούμε να πειθαρχήσουμε το μυαλό μας ώστε να είμαστε περισσότερο ανοικτοί, έντιμοι και εμπειρικοί; Μια αρχή είναι να προσεγγίσουμε μετριοπαθείς της άλλης πλευράς- το ιδεώδες θα ήταν να γευματίζουμε μαζί τους, επειδή αυτό διασπά τις περιχαρακώσεις «εμείς εναντίον αυτών» που έχουμε εμπεδωμένες μέσα μας. (Στους αρχαίους χρόνους, χωριζόμασταν σε φυλές· σήμερα, σε πολιτικά κόμματα). Η ιστοσελίδα www. civilpolitics. org αποτελεί απόπειρα οικοδόμησης μιας διαισθητικής εκτίμησης της ηθικής τής άλλης πλευράς, έστω κι αν δεν είναι η δική μας ηθική.

«Το μυαλό είναι από τα πράγματα που είναι πιο δύσκολο να ανοίξουν και ο καλύτερος τρόπος για να ανοίξει είναι μέσω της καρδιάς», λέει ο Τζόναθαν Χέιντ, καθηγητής Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο της Βιρτζίνιας.

Το συμπέρασμα είναι πως ο καλύτερος τρόπος για να κερδίσεις αντιπάλους είναι να δεχθείς ότι έχουν θεμιτές ανησυχίες, επειδή αυτό τους προκαλεί το ένστικτο να ανταποκριθούν. Ο Μπαράκ Ομπάμα είναι ένα λαμπρό παράδειγμα αυτού του στυλ ρητορικής στην πολιτική.