Δεν απειλείται η δικτατορία της ομορφιάς

Το απόλυτο παραμύθι του 2009 έχει ονοματεπώνυμο: Σούζαν Μπόιλ. Η 47χρονη Σκωτσέζα με το κακοφτιαγμένο σουλούπι συγκίνησε ολόκληρο τον πλανήτη τραγουδώντας στο πλατό του βρετανικού τάλεντ σόου Βritain΄s Got Τalent και διεκδικεί σήμερα με αξιώσεις-παρότι φέρεται πολύ πιεσμένη τελευταία- τις 100.000 λίρες του νικητή. Όσοι όμως βλέπουν ή θέλουν να δουν στην ιστορία της την κατάρρευση της δικτατορίας της ομορφιάς, μάλλον αυταπατώνται. Όπως επισημαίνει το γαλλικό περιοδικό «Μarianne», η Μπόιλ έπεσε σαν κεραυνός στη ζωή μας απλώς και μόνο για να μας υπενθυμίσει τη δύναμη των προκαταλήψεών μας.

«Η ομορφιά είναι η καλύτερη συστατική επιστολή», είχε πει ο Αριστοτέλης και χιλιετίες αργότερα η ρήση του ισχύει στο πολλαπλάσιο. «Η εμφάνιση είναι από τους πιο ύπουλους παράγοντες προκατάληψης», λέει ο Ζαν Φρανσουά Αμαντιέ, κοινωνιολόγος, διευθυντής του Γαλλικού Παρατηρητηρίου των Προκαταλήψεων και συγγραφέας δύο βιβλίων πάνω στο θέμα. «Το σώμα μας, το πρόσωπό μας, τα ρούχα μας, η γενικότερη εμφάνισή μας παίζουν ουσιαστικό ρόλο στη μοίρα μας, από την κούνια μέχρι την τελευταία μας ημέρα. Οι όμορφοι άνθρωποι έχουν καλύτερους βαθμούς στο σχολείο, κάνουν καλύτερους γάμους και έχουν καλύτερες καριέρες».

Τι δείχνουν οι έρευνες.

Χρειάζεστε αποδείξεις; Η Μαριλού Μπρισόν-Σβαϊτζέρ, καθηγήτρια Ψυχολογίας στο Πανεπιστήμιο του Μπορντό, έκανε πολυάριθμες έρευνες σε σχολικές αίθουσες. Όλες κατέληξαν στο ίδιο συμπέρασμα: τα πιο όμορφα παιδιά τυγχάνουν σαφώς μεγαλύτερης προσοχής από δασκάλους και καθηγητές. Και παίρνουν έως και 40% καλύτερους βαθμούς. Θέλετε και άλλες αποδείξεις; Το 2006 η ομάδα του Αμαντιέ έκανε ένα πείραμα: απαντώντας σε προσφορές εργασίας, έστειλε ανά τη Γαλλία εκατοντάδες διπλά βιογραφικά, του ίδιου φανταστικού υποψήφιου- δηλαδή τα προσόντα και η προϋπηρεσία ήταν τα ίδια, η φωτογραφία όμως ήταν διαφορετική, στα μισά όμορφη, στα άλλα παραμορφωμένη μέσω ηλεκτρονικού υπολογιστή. Αποτέλεσμα; Ο όμορφος υποψήφιος έλαβε 30% περισσότερες θετικές απαντήσεις. «Η ομορφιά ανταμείβεται, η ασχήμια τιμωρείται», συνοψίζει.

Η ομορφιά παίζει ρόλο παντού. Στην πρώτη γνωριμία: σύμφωνα με έρευνες του Αμερικανού ψυχολόγου Αλμπέρ Μεχραμπιάν, η εντύπωση που αποκομίζουμε από τον συνομιλητή μας εξαρτάται κατά 55% από το παρουσιαστικό του, κατά 38% από τη φωνή του και κατά μόλις 7% από το περιεχόμενο των λόγων του. Στην εργασία: βρετανική έρευνα κατέδειξε πως οι αμοιβές των λιγότερο ελκυστικών εργαζομένων είναι κατά 15% χαμηλότερες. Στην επαγγελματική ανέλιξη. Ακόμα και στο δικαστήριο: «Οι στατιστικές είναι ξεκάθαρες», λέει ο Αμαντιέ. «Σε υποθέσεις παρόμοιες, οι ομορφότεροι άνθρωποι καταδικάζονται λιγότερο συχνά. Στα δε ερωτικά εγκλήματα, οι ασχημότεροι κατηγορούμενοι παίρνουν και τις βαρύτερες ποινές».

Από τα αρχαία χρόνια. Τίποτα από όλα αυτά δεν είναι καινούργιο. Από την εποχή του Πλάτωνα καλό και ωραίο ταυτίζονται. Μπορεί η εποχή μας να έχει αναγάγει την εικόνα σε λατρεία, ο ανθρώπινος εγκέφαλος όμως παραμένει ίδιος και η νευροεπιστήμη δείχνει πως η εικόνα του ωραίου ενεργοποιεί τους μηχανισμούς ανταμοιβής και γεννά αίσθημα ευχαρίστησης. Το ωραίο ελκύει, το άσχημο απωθεί, έτσι είμαστε φτιαγμένοι, εντάσσεται κι αυτό στις αρχές της εξέλιξης. Όπως και στους περισσότερους νόμους, όμως, έτσι κι εδώ υπάρχουν «παραθυράκια». Πιο συγκεκριμένα, ένα μεγάλο παράθυρο που ονομάζεται αυτοπεποίθηση. «Η δυναμική της επιτυχίας ή της αποτυχίας διαμορφώνεται από πολύ μικρή ηλικία», λέει ο Αμαντιέ. «Όταν ένα παιδί εισπράττει θαυμασμό και εκτίμηση, θα γίνει ένας ενήλικος πεπεισμένος για τις ικανότητές του να γοητεύει», προσυπογράφει ο Μπενουά Μελέ, γενικός γραμματέας του ινστιτούτου Ψυχανάλυση και Μάνατζμεντ. Και ο ενήλικος που έχει υψηλή αυτοεκτίμηση θα πείσει τελικά και τους άλλους για τις ικανότητές του. Θέλετε αποδείξεις; «Είχα έναν πατέρα και έναν αδελφό που πίστευαν ότι είμαι όμορφη και με έκαναν να νιώθω έτσι κάθε μέρα», δήλωσε πρόσφατα η Μισέλ Ομπάμα στο «Ρeople», που τη συμπεριέλαβε στη λίστα με τους 100 πιο όμορφους ανθρώπους στον πλανήτη. Είναι όμορφη η Μισέλ; Όχι. Είναι όμως πολύ γοητευτική. Όπως ακριβώς γίνεται και η Σούζαν Μπόιλ μόλις αρχίσει να τραγουδάει.

Η νευροεπιστήμη δείχνει πως η εικόνα του ωραίου ενεργοποιεί τους μηχανισμούς ανταμοιβής και γεννά αίσθημα ευχαρίστησης