Ημερολόγιο Συνόρων Συνάντηση με τον Ενβέρ Χότζα στο Λονδίνο

Ήταν Σάββατο βράδυ όταν προσγειώθηκα στο αεροδρόμιο Stanstead του Λονδίνου. Μπροστά στον έλεγχο διαβατηρίων ξαναθυμήθηκα ότι δεν κουβαλάω «cool διαβατήριο»…

ΕΤΣΙ ΠΗΓΑ στην ουρά με εκείνους που κουβαλούν «κακό διαβατήριο». Η αστυνομικός ήταν μια όμορφη ξανθιά νεαρή κοπέλα. Αρκετά μουτρωμένη… Πέρασα τον έλεγχο και τις ερωτήσεις της με επιτυχία και συνέχισα προς τη βαλίτσα μου… Θα έμενα σε ένα ξενοδοχείο κοντά στην Τραφάλγκαρ Σκουέαρ και τον Τάμεση. «Citadines» το όνομά του. Στην είσοδο, μια αναμνηστική πλάκα ενημέρωνε ότι την πρώτη πέτρα στα θεμέλιά του την έβαλε κάποιος πρίγκιπας της Ουαλίας, του οποίου όμως το όνομα δεν συγκράτησα. Γύρω του pubs του 16ου αιώνα και μεσαιωνικές εκκλησίες.

Η κοπέλα στη ρεσεψιόν ήταν μελαψή και χαμογελαστή. Καμία σχέση με τη μουτρωμένη αστυνομικό. Μου είπε ότι το δωμάτιό μου είναι στον 7ο όροφο. Χάρηκα. Μου αρέσει το ύψος. Μόλις έφθασα στο δωμάτιο, έβγαλα το laptop μου για να συνδεθώ στο Ίντερνετ. Έχω αποκτήσει εξάρτηση. Ίσως γιατί από όλες τις πατρίδες που μου έτυχε να γνωρίσω, το Ίντερνετ αποδείχθηκε η πιο γενναιόδωρη… Δεν κατάφερνα όμως να συνδεθώ. Κάλεσα τότε στη ρεσεψιόν και η ίδια φωνή που με είχε καλωσορίσει μου είπε ότι ένας συνεργάτης του ξενοδοχείου θα ερχόταν σύντομα στο δωμάτιό μου για να λύσει το πρόβλημα. Δεν είχε περάσει ούτε ένα λεπτό, όταν ένας ευγενικός κύριος με μπλε στολή εμφανίστηκε στην πόρτα. Είπαμε «hello» και σκέφτηκα ότι πρέπει να είναι κινεζικής καταγωγής, γύρω στα σαράντα πέντε. Ξαφνικά, ενώ εκείνος προσπαθούσε να διαπιστώσει τι συνέβαινε με το Ίντερνετ παρατήρησα το όνομά του, κρεμασμένο σε ένα ταμπελάκι στην αριστερή πλευρά της στολής του: Εnver. Για μια στιγμή, ένας μικρός κεραυνός «διέσχισε» τον εγκέφαλό μου. «Είναι το Ενβέρ κινέζικο όνομα;» είπα μέσα μου. Προσπάθησα να το ξεπεράσω αλλά δεν τα κατάφερα. Είναι ένα όνομα που έχει ορίσει ένα σημαντικό μέρος της ζωής μου. Ξανακοίταξα το όνομα πάνω στη στολή του: Εnver. «Είναι το Ενβέρ κινέζικο όνομα;» είπα ξανά μέσα μου. «Συγγνώμη, είστε από την Κίνα;» τον ρώτησα. «Ναι», μου απάντησε ευγενικά. «Συγγνώμη για την αδιακρισία, αλλά το Ενβέρ είναι κινέζικο όνομα;». Εκείνος χαμογέλασε και έκανε μια χειρονομία τού τύπου «πού να σου εξηγώ». «Είναι παλιά ιστορία», απάντησε. «Το όνομά μου προέρχεται από έναν Αλβανό δικτάτορα, τον Ενβέρ Χότζα»…

●●●

ΣΤΗΝ ΑΡΧΗ σκέφτηκα ότι είχε μάθει πως είμαι από την Αλβανία και ήθελε να μου κάνει πλάκα. Είχα ταξιδέψει στο Λονδίνο για να μιλήσω την επομένη για το βιβλίο μου. Για να μιλήσω, μεταξύ άλλων, για τα φρικτά σύνορα του ολοκληρωτισμού, στην Αλβανία του Ενβέρ Χότζα. Και αυτήν τη στιγμή, ένα βροχερό λονδρέζικο απόγευμα, βρισκόμουν στο δωμάτιο ενός βρετανικού ξενοδοχείου, στον 7ο όροφο, δίπλα στον Τάμεση και μπροστά μου είχα έναν τύπο από την Κίνα που είχε πάρει το όνομά του από τον Ενβέρ Χότζα… Ε, αυτό πήγαινε πολύ… Δεν ξέρω τι ύφος πρέπει να είχα πάρει εκείνη τη στιγμή. Όταν συνήλθα κάπως, είδα ότι ο Ενβέρ με κοιτούσε με ανήσυχο βλέμμα. Τον ρώτησα αν είχα ακούσει καλά ότι είχε πάρει το όνομά του από τον Ενβέρ Χότζα. Έγνεψε «ναι» με το κεφάλι. Τότε του εξήγησα την αιτία της μεγάλης μου έκπληξης. «Είμαι από την Αλβανία», του είπα. Ήταν η σειρά του να γουρλώσει τα μάτια.

●●● ΞΕΧΑΣΑΜΕ το Ίντερνετ και ο Ενβέρ άρχισε να μου αφηγείται την ιστορία του ονόματός του. Το πλήρες όνομά του είναι Ενβέρ Τόχτι. Γεννήθηκε το 1963 στην επαρχίαΞιανγιάνγκ, η οποία κατοικείται από μουσουλμάνους Ουιγούρους. Όταν γεννήθηκε, η Κίνα και η Αλβανία ήταν στο αποκορύφωμα της «καθαρής σοσιαλιστικής αγάπης». Η Κίνα είχε γίνει εχθρός με τη Σοβιετική Ένωση. Η Αλβανία είχε γίνει εχθρός με όλο τον κόσμο.

Η Αλβανία ήταν για την κομμουνιστική Κίνα η μοναδική φίλη χώρα στην Ευρώπη. Η Κίνα ήταν για την Αλβανία του Ενβέρ Χότζα η μοναδική φίλη χώρα στον κόσμο. «Εγώ γεννήθηκα σε μια μικρή πόλη, ανατολικά του Ξιανγιάνγκ, Κομούρ τη λένε. Τον καιρό που γεννήθηκα εγώ, το ραδιόφωνο- δεν υπήρχαν τηλεοράσεις τότε- μιλούσε μέρα-νύχτα για τη μεγάλη μας φίλη, την Αλβανία, και τον μεγάλο ηγέτη και προσωπικό φίλο του Μάο, τον Ενβέρ Χότζα», συνέχισε. «Τότε υπήρξε μια… “έκρηξη” του ονόματος Ενβέρ στην Κίνα, ειδικά στην περιοχή των μουσουλμάνων Κινέζων». Έτσι οι γονείς του, για να είναι πολιτικά trendy, τον ονόμασαν Ενβέρ προς τιμήν του Ενβέρ Χότζα. «Υπήρχε τέτοια “έκρηξη” του ονόματος Ενβέρ, που στο Δημοτικό σχολείο από τα 18 αγόρια που ήμασταν, τα 6 τα έλεγαν Ενβέρ», προσέθεσε. Εδώ και καιρό μού έχει γίνει έμμονη ιδέα ένα ταξίδι στην Κίνα. Το να πάω και να βρω τους άλλους Ενβέρ στο Κομούρ είναι ένα καλό κίνητρο νομίζω…

Ένα βροχερό λονδρέζικο απόγευμα, στο δωμάτιο ενός βρετανικού ξενοδοχείου, στον 7ο όροφο, δίπλα στον Τάμεση, είχα μπροστά μου έναν τύπο από την Κίνα που είχε πάρει το όνομά του από τον Ενβέρ Χότζα…

Το ταξίδι της προσφυγιάς
Την άλλη μέρα συναντηθήκαμε ξανά με τον Ενβέρ στο χολ του ξενοδοχείου. Του έδωσα το βιβλίο μου και άκουσα την ιστορία του. Την επώδυνη ιστορία ενός καλλιεργημένου ανθρώπου, κυνηγημένου από το καθεστώς της πατρίδας του και εξαπατημένου από αδίστακτους Βρετανούς δημοσιογράφους.

Στην Ξιανγιάνγκ η Κίνα κάνει εδώ και σαράντα χρόνια τις πυρηνικές της δοκιμές, με αποτέλεσμα ο καρκίνος και οι «παράξενες αρρώστιες» να σαρώνουν στην επαρχία. Ο Ενβέρ σπούδασε Ιατρική στην Κίνα και ήταν ιδιαίτερα ευαίσθητος για το θέμα των πυρηνικών δοκιμών, λόγω επαγγέλματος και επειδή στενοί του συγγενείς είχαν πεθάνει λόγω της ραδιενέργειας.

Πριν από επτά χρόνια έκανε την ειδίκευσή του στην Κωνσταντινούπολη, όπου τον βρήκαν δυο Βρετανοί δημοσιογράφοι του Channel Four. Του ζήτησαν να τους βοηθήσει για να κάνουν μια έρευνα για τις πυρηνικές δοκιμές της Κίνας στην Ξιανγιάνγκ. Εκείνος δέχτηκε υπό τον όρο ότι θα κρατούσαν την ανωνυμία του. Αλλιώς η ζωή του κινδύνευε. Παίζοντας τη ζωή του κορόνα- γράμματα, με μια κρυφή κάμερα, μπήκε σε νοσοκομεία, σε εργαστήρια, σε σπίτια άρρωστων κατοίκων, τεκμηριώνοντας τη σχέση πυρηνικών δοκιμών, καρκίνου και «παράξενων νοσημάτων». Παρέδωσε το υλικό στους Βρετανούς δημοσιογράφους. Εκείνοι όμως δεν κράτησαν τον λόγο τους. Ούτε που τους ενδιέφερε άλλωστε η ζωή του. Τον έδειξαν, ουσιαστικά τον κάρφωσαν, στο ντοκιμαντέρ που έφτιαξαν. Πάνω απ΄ όλα ο εντυπωσιασμός. Ο Ενβέρ ευτυχώς κατάφερε να φύγει στην Τουρκία πριν τον συλλάβουν. Αλλιώς σήμερα, πιθανόν, θα ήταν νεκρός. Ζήτησε άσυλο στην Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ στην Κωνσταντινούπολη, επειδή η Τουρκία έχει υπογράψει με την Κίνα συνθήκη έκδοσης των Κινέζων αντιφρονούντων. Για δυο χρόνια ήταν άπατρις. Ζήτησε βοήθεια από τους Βρετανούς δημοσιογράφους που τον είχαν εκθέσει. Έκαναν πως δεν τον ήξεραν. Την τρίτη χρονιά, έπειτα από πολλά βάσανα, κατάφερε να φθάσει στο Λονδίνο. «Όπου άρχισε μια άλλη δύσκολη περίοδος. Περίμενα να εγκριθεί η αίτηση για άσυλο και μέχρι τότε δεν μπορούσα να δουλέψω», λέει ο Ενβέρ. Τελικά, ύστερα από τρία χρόνια, η αίτησή του εγκρίθηκε.

Τώρα ο Ενβέρ προσπαθεί να αναγνωρίσει το ιατρικό του δίπλωμα στην Αγγλία, για να μπορέσει να δουλέψει ως γιατρός. «Είναι πολύ δύσκολες οι εξετάσεις» μου λέει. «Έχω δώσει πέντε φορές και έχω αποτύχει. Αυτή είναι η έκτη φορά που θα δώσω». Ο όρκος του μέτοικου:

«Πρέπει να τα καταφέρω».

LΙΝΚ:

http://gazikapllani.blogsspot.com