[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Και «ελαστικό» διαιτολόγιο

O τίτλος παραπέμπει σε εξαιρετικά σοβαρό ζήτημα, μολονότι ακούγεται ειρωνικός- ασφαλώς περιέχει ειρωνεία: δεν αφορά όσους «λόγω της κρίσης» χάνουν τη δουλειά τους, αλλά αυτό το νέο είδος εργασιακών σχέσεων,- για ελαστικοποίησή των εργασιακών σχέσεων δεν μιλούν οι εξουσίες;- το μειωμένο ωράριο εργασίας· φυσικά, πρόκειται και για μειωμένη αμοιβή. Είναι μια βολική εφεύρεση: ο εργοδότης, από τον ψιλικατζή έως τον μεγάλο βιομήχανο, με τις ευλογίες της κεντρικής πολιτικής εξουσίας, επειδή «έκοψε» η δουλειά καθιερώνει, με ή χωρίς τη συμφωνία του εργαζομένου, το ελαστικό ωράριο στην επιχείρησή του· αντί να απασχολεί τον εργαζόμενο πέντε ή έξι ημέρες την εβδομάδα, τον απασχολεί τρεις ή τέσσερις. Υπάρχει και άλλη μορφή: τον απασχολεί ο εργοδότης τον εργαζόμενο όλες τις εργάσιμες ημέρες, αλλά όχι επί οχτάωρο, αλλά επί τετράωρο, άντε πεντάωρο. Χρειάζεται να πω ότι η αμοιβή αυτής της εργασίας είναι αναλόγως «ελαστική»;

Υπάρχει όμως και κάτι άλλο, χειρότερο: λιγότερες ώρες ή ημέρες εργασίας- μικρότερη αμοιβή, αναλόγως· είναι όμως και η απόδοση της εργασίας αναλόγως μικρότερη; Μήπως στο «ελαστικό» ωράριο ζητείται από τον εργαζόμενο να παράγει σχεδόν το ίδιο έργο, όπως και στο μη «ελαστικό» ωράριο; Εν πάση περιπτώσει, και αυτό το τελευταίο να μη συμβαίνει, η «ελαστική» αμοιβή πού θα οδηγήσει τον εργαζόμενο; Μήπως σε εξίσου «ελαστική» διατροφή; Μήπως σε περικοπή αναγκαίων για την επιβίωσή του πραγμάτων; – δεν εννοώ τη διασκέδαση, διότι αυτή, ό,τι σημαίνει για καθένα μας, είναι πράγματι αναγκαία για την επιβίωση. Και με τη συντήρηση του σπιτιού και με τα παιδιά τι θα γίνει; Αυτών των τελευταίων πόσο μπορεί κανείς να ελαστικοποιήσει τις ανάγκες τους;

Ας πούμε: το πρωί ένα ελληνικό καφεδάκι και πολύ είναι· στο σπίτι, όχι στο καφενείο, αυτό είναι πολυτέλεια. Κολατσιό, ένα μεγάλο κουλούρι και πολύ νερό- για καμιά ώρα το στομάχι θα δείχνει γεμάτο.

Τα παιδιά, πριν ξεκινήσουν για το σχολείο μία κούπα γάλα και για κολατσιό ένα σάντουιτς από δύο λεπτές φέτες ψωμί πασαλειμμένες με πολύ λίγο βιτάμ· ας έχει και μια πολύ λεπτή φέτα φθηνό τυρί. Για το μεσημέρι γαύρο στον φούρνο με μπόλικες πατάτες και από μισό μήλο- για φρούτα και λαχανικά εποχής ούτε συζήτηση, αυτά είναι πια για τους πλούσιους! Το βράδυ, μια μακαρονάδα με μπόλικο αλμυρό τυρί, για να πίνεις πολύ νερό- μπορούμε ακόμη να προσθέτουμε και το βράδυ μία κούπα γάλα για τα παιδιά.

Τα όσπρια είναι καλή τροφή. Προτιμήστε αυτά που βγάζουν οι «αλυσίδες» των σούπερ μάρκετ- δεν είναι νόστιμα, είναι φθηνότερα όμως από τα άλλα. Και να μην ξεχνάμε ότι περνάμε κρίση, πρέπει όλοι να βοηθήσουμε τον εργοδότη μας, αλλιώς πώς θα τα βγάλει πέρα! Τις Κυριακές ας είναι «πολυτελές» το γεύμα: παστίτσιο· με κατεψυγμένο κιμά όμως, για να φάμε λίγο περισσότερο· γίνεται και ένα ποτηράκι κρασί- και η μπίρα δεν είναι πανάκριβη.

Το φως στο σπίτι θέλει προσοχή· δεν καίει ποτέ πάνω από μία λάμπα και τον λογαριασμό δεν είναι ανάγκη να τον πληρώνουμε στην ώρα του, έχουμε κι άλλους λογαριασμούς· προσοχή και στο νερό, όλο το ακριβαίνουν. Τηλέφωνο; Ένα τηλεφώνημα την εβδομάδα στον άρρωστο πατέρα και όταν αρρωστήσουν τα παιδιά στον παιδίατρο της γειτονιάς, ώστε, αν χρειάζεται να πάμε, να πάμε με τα πόδια. Εμείς δεν αρρωσταίνουμε, απαγορεύεται. Ε, ας δουλέψει λίγο και η κυρά, ωρομίσθια καθαρίστρια σε σχολείο, ας πούμε· δεν θα πληρώνεται, αλλά θα έχει την ικανοποίηση ότι εργάζεται- να βγαίνει και λίγο από το σπίτι, να λέει καμιά κουβέντα, ας είναι βρισιά, με κανέναν άνθρωπο. Τι; έχει τελειώσει ΤΕΙ; και ποιος της είπε να πάει στο ΤΕΙ, την πίεσε, την παρακάλεσε κανένας; Ας τελείωνε το σχολείο, να βρει στα δεκαοχτώ της καμιά θεσούλα με μέσον, να ακολουθήσει εν πάση περιπτώσει τον δρόμο του Θεού, του μικροαστού!

Δεν μπορείς να πληρώσεις και το ενοίκιο; ποιο ενοίκιο, ούτε ένα τριαράκι στον πρώτο όροφο δεν πήρες προίκα; Την είχες ερωτευτεί και δεν σ΄ ένοιαζε· πήγες και εσύ να ξεφύγεις από τον μικροαστικό δρόμο- ας πρόσεχες! Αν όμως, αγαπητέ «ελαστικέ» επιχειρούμε όλοι να «ξεφύγουμε» να «ανεβούμε λίγο ψηλότερα», δεν βοηθάμε τις εξουσίες να κατασκευάσουν την κοινωνία της ήττας· μόνες τους κι αυτές, τι να πρωτοκάνουν; Σου έφτιαξαν λοιπόν την κρίση για να καταλάβεις τι είναι αυτή η κοινωνία της ήττας· και μη μιλάς, γιατί θα χάσεις και την ιδιότητα του «ελαστικού».

Ο Βασίλης Κρεμμυδάς είναι ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών.

ΤΡΟΠΟΙ ΕΠΙΒΙΩΣΗΣ

Τι πρέπει να κόψουμε για να ανταποκριθούμε στις… ανάγκες των εργοδοτών