Παγιδευμένος στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο

Ήταν ένα ταξίδι που κράτησε οκτώ χρόνια και παραλίγο να τους οδηγήσει στον θάνατο. Ο Τζον Κακαντές ξεκίνησε με τη μάνα και τα αδέρφια του από την Αμερική για να επισκεφθούν συγγενείς τους στην Ελλάδα.

Παγιδεύτηκαν όμως στη δίνη του Β΄ Παγκοσμίου Πολέμου και δεν μπόρεσαν να επιστρέψουν στο σπίτι τους, στο Νιού Τζέρσεϊ. Αποκλεισμένος στην Ιτέα, ο 10χρονος Τζον έδωσε τη δική του μάχη για να κρατήσει την οικογένειά του ζωντανή. Αφού παντρεύτηκαν στην Ελλάδα το 1928 οι γονείς του Τζον Κακαντέ, αποφάσισαν να μεταναστεύσουν στην Αμερική. Εγκαταστάθηκαν στο Νιούαρκ του Νιού Τζέρσεϊ, όπου απέκτησαν πέντε παιδιά – το ένα πέθανε όταν ήταν βρέφος. Το 1937 η μητέρα επιστρέφει με τα παιδιά στην Ελλάδα. Προορισμός το χωριό Χρυσό, κοντά στους Δελφούς: η ιδιαίτερη πατρίδα της. Της είχαν λείψει οι συγγενείς της. Δεν ήθελε ποτέ να φύγει στα ξένα. Το ταξίδι στις ρίζες της θα κρατούσε δύο με τρία χρόνια, το πολύ. Ο Β΄ Παγκόσμιος Πόλεμος όμως άλλαξε τα σχέδιά τους. Όταν εισέβαλαν οι δυνάμεις του Άξονα στην Ελλάδα, η οικογένεια Κακαντέ αποκλείστηκε στην Ιτέα. Τα αμερικανικό διαβατήριο των παιδιών είχε λήξει και κάθε επικοινωνία με τον πατέρα τους στην Αμερική είχε κοπεί. Το ταξίδι στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού ήταν αδύνατο. Ο Τζον πήρε την οικογένειά του στις πλάτες του. Αποστολή του ήταν να τους κρατήσει ζωντανούς.

Η πρώτη σύλληψη. «Η πρώτη φορά που συνελήφθη ο πατέρας μου ήταν στην Ιτέα. Μάζευε από το έδαφος τις ελιές που είχαν πέσει από ένα δέντρο για να ταΐσει την οικογένειά του, όταν τον έπιασαν οι φρουροί της περιοχής», λέει στα «ΝΕΑ» η κ. Ειρήνη Κακαντέ, κόρη του Τζον. «Πέρασε δύο νύχτες στο Αστυνομικό Τμήμα που συνεργαζόταν τότε με τις δυνάμεις κατοχής. Φρουρούσαν τα ελαιόδεντρα και δεν επέτρεπαν στους Έλληνες να πάρουν τους καρπούς». Η κ. Ειρήνη Κακαντέ είναι ιστορικός και καθηγήτρια στο Τμήμα Γερμανικών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο Ντάρτμουθ, στις ΗΠΑ. Συγκέντρωσε τις αναμνήσεις του πατέρα της σε ένα βιβλίο, που μόλις κυκλοφόρησε στην Αμερική με τον τίτλο: «Daddy΄s War: Greek Αmerican Storytelling» («Ο πόλεμος του μπαμπά: μια ελληνοαμερικανική ιστορία»). Η σύνθεση των γεγονότων δεν ήταν εύκολη για την ιστορικό. «Ο πατέρας μου δεν μιλούσε για χρόνια σε εμένα και τα αδέρφια μου για την περιπέτειά του», λέει. «Ήθελε να μας προστατεύσει. Δεν ήθελε να υποφέρουμε από τις αναμνήσεις του». Ακόμα κι όταν έπεισε τον πατέρα της να μιλήσει, το τραύμα του πολέμου είχε αφήσει σημαντικά κενά στη μνήμη του. Για να φτάσει όσο πιο κοντά γίνεται στην ιστορική αλήθεια, η κ. Κακαντέ μίλησε και με άλλους επιζώντες της Κατοχής και επισκέφθηκε τα μέρη της ιστορίας στην Ελλάδα.

Στα χέρια των Γερμανών. «Ο πατέρας μου βρέθηκε στα 10 χρόνια του παγιδευμένος σε έναν πόλεμο σε μια άλλη χώρα. Η σύγχυσή του θα ήταν μεγάλη», λέει η κ. Κακαντέ. «Ειδικά όταν άκουσε ότι η Αμερική μπαίνει στη μάχη, αρχικά δεν θα ήξερε αν ανήκε ο ίδιος στους συμμάχους ή στους εχθρούς. Πρέπει να ήταν πολύ τρομακτικό». Προκειμένου να γλιτώσει την οικογένειά του από την πείνα, ο Τζον έφυγε από την Ιτέα για την Αθήνα. Πουλούσε τσιγάρα στον δρόμο και αργότερα δούλεψε ως μούτσος σε ένα καΐκι. Έστελνε στην Ιτέα όσα χρήματα και εφόδια μπορούσε. Για ένα μικρό διάστημα δούλεψε και στον κήπο μιας βίλας που είχαν στην κατοχή τους οι Γερμανοί. Παράλληλα- σύμφωνα με τις διηγήσεις του- ο Τζον μετέφερε μηνύματα της Αντίστασης και εφόδια, κρύβοντας κάτω από τα όπλα τα πολύτιμα καρβέλια ψωμί που τόσο σπάνιζαν στους πεινασμένους της Αθήνας.

Είχε κάνει περιτομή. Τη δεύτερη φορά που συνελήφθη, οι Γερμανοί τον πέρασαν για Εβραίο. Ο Τζον είχε κάνει περιτομή. «Όταν γεννιόταν ένα παιδί στην Αμερική εκείνα τα χρόνια του έκαναν περιτομή για λόγους δημόσιας υγείας. Ο πατέρας μου δεν είχε ιδέα ότι αυτό τον καθιστούσε στόχο για τους Γερμανούς». Σύμφωνα με τις διηγήσεις του Τζον, οι Γερμανοί τον ανέκριναν για τον Ελληνοαμερικανό πατέρα του. Έκαψαν το δέρμα του με τσιγάρα και προσπάθησαν να χαράξουν στο χέρι του τη σβάστικα. «Δεν ξέρω κατά πόσο είναι πραγματική αυτή η μνήμη», εξηγεί η Ειρήνη Κακαντέ. «Δεν είναι ότι θα έλεγε ψέματα για όσα έζησε. Πολλές φορές οι επώδυνες εικόνες καταγράφονται με διαφορετικό τρόπο στη μνήμη όσων έχουν υποφέρει και διαπλέκονται με άλλα γεγονότα. Ωστόσο, ακόμα και σήμερα ο πατέρας μου έχει ένα παράξενο σημάδι στο μπράτσο του».


26 ημέρες με το πλοίο η επιστροφή

Στα χρόνια της Κατοχής, ο πατέρας του Τζον έστελνε γράμματα στο υπουργείο Εξωτερικών της Αμερικής ζητώντας βοήθεια για την οικογένειά του. Δούλευε σε μια καντίνα έξω από μια στρατιωτική βάση στη Βιρτζίνια και με τα χρήματα που μάζεψε αγόρασε ένα καινούργιο σπίτι. Μετά το τέλος του πολέμου κατάφερε να στείλει χρήματα στην Ελλάδα για να βγάλουν ο Τζον και τα αδέρφια του νέο διαβατήριο και να επιστρέψουν στην Αμερική. Το ταξίδι του γυρισμού κράτησε 26 ημέρες με πλοίο. Σήμερα ο Τζον Κακαντές είναι 80 ετών, ζει στη Νέα Υόρκη και αντιμετωπίζει προβλήματα άνοιας. «Δεν λέω ότι η οικογένειά μου υπέφερε περισσότερο από άλλες στα χρόνια της Κατοχής. Υπάρχουν πάρα πολλές τραγικές ιστορίες που πρέπει να ακουστούν», δηλώνει η κ. Ειρήνη Κακαντέ και συμπληρώνει: «Απλά θέλησα να διηγηθώ αυτή την ιστορία, γιατί στην Αμερική δεν ξέρουν πολλά για τον πόλεμο στην Ελλάδα και την Αντίσταση. Και μέσα από αυτό το βιβλίο γνώρισα καλύτερα τον πατέρα μου».