Εναλλακτικά Μαύροι κύκνοι

ΔΙΕΘΝΕΣ best-seller έχει γίνει το βιβλίο του Νασίμ Νικολά Ταλέμπ «Μαύρος κύκνος». Η θέση του Λιβανέζου συγγραφέα είναι σαφής. Η ζωή μας σφραγίζεται από απρόβλεπτα γεγονότα και το πώς αντιδρούμε σε αυτά. Κάθε έννοια πρόγνωσης είναι αυταπάτη. Κοροϊδεύουμε τον εαυτό μας, πιστεύοντας ότι, χάρη στη στατιστική ή τη σχηματοποίηση, μπορούμε να προβλέψουμε το μέλλον.

Ο Ταλέμπ ονομάζει «μαύρους κύκνους» τα τυχαία γεγονότα που μας επηρεάζουν καθοριστικά. Όπως εξηγεί στην αρχή, για πολύ καιρό υπήρχε η εντύπωση πως οι κύκνοι ήταν μόνο λευκοί- ώσπου βρέθηκαν και μαύροι.

Είναι μια γοητευτική μεταφορά για την απροθυμία μας να αποδεχθούμε τον ρόλο του απρόβλεπτου. ΟΛΑ ΑΥΤΑ δεν είναι καθόλου άσχετα με την ελληνική πολιτική επικαιρότητα της τελευταίας εβδομάδας. Εκεί που η πολιτική τάξη νόμιζε πως «τα είδε όλα» στην υπόθεση Ζίμενς, ήρθε το σκάνδαλο της ΜΑΝ. Και πριν αυτό γίνει κατανοητό, έπεσε ως μετεωρίτης η παραίτηση Βερελή. Μια κίνηση εντελώς απρόβλεπτη. Τίποτε δεν μας προετοίμαζε για την πράξη αυτή. Σε ΠΑΣΟΚ ή Ν.Δ. η αντίδραση απέναντι στα σκάνδαλα ήταν ώς τώρα στερεότυπη: άρνηση και ποτέ μα ποτέ οικειοθελής παραίτηση των εμπλεκομένων. Ο Βερελής ανέτρεψε το σχήμα αυτό. Δήλωσε αθώος και παραιτήθηκε. Το έπραξε δε χωρίς να συνεννοηθεί με κανέναν στο κόμμα του.

Ο αιφνιδιασμός έγινε άμεσα αισθητός. Στο ΠΑΣΟΚ δεν ήξεραν πώς να αντιδράσουν. Έλυσαν το πρόβλημα μην κάνοντας τίποτε και παραπέμποντας πιθανώς την ανακοίνωση του ευρωψηφοδελτίου μια εβδομάδα αργότερα. Άτονη ήταν και η αρχική αντίδραση της κυβέρνησης. Ακόμη χειρότερα: η αστάθεια που προκάλεσε η παραίτηση Βερελή μπορεί να παρέσυρε τον Καραμανλή σε μια λάθος κίνηση.

ΠΡΟΚΕΙΤΑΙ ΓΙΑ έναν ακόμη «μαύρο κύκνο». Ουδείς – στη συμπολίτευση ή την αντιπολίτευση- προέβλεπε ή περίμενε το αιφνίδιο κλείσιμο της Βουλής αργά το απόγευμα της Παρασκευής. Όλοι αιφνιδιάστηκαν. Μια εβδομάδα αργότερα- και με τη διαφορά ΠΑΣΟΚ- Ν.Δ. να ανοίγει στα όρια των πέντε μονάδων- η πρωτοβουλία δεν δικαιώνεται. Δεν αρέσει στην κοινή γνώμη και επιβεβαιώνει την αίσθηση ότι η Ν.Δ. ενδιαφέρεται πρωτίστως να συγκαλύψει τα σκάνδαλα.

Άραγε ήταν μια λάθος παρόρμηση του Καραμανλή; Κάποιες κυβερνητικές πηγές διακινούσαν ότι η κίνηση ήταν προσχεδιασμένη- δυο, τρεις μέρες πριν. Αν όμως είχαν προσχεδιάσει την κίνηση, γιατί δεν τη «μέτρησαν»; Όσοι έχουν συνεργαστεί στενά με τον Καραμανλή παραδέχονται ότι είναι πρωθυπουργός που λειτουργεί με τον φόβο του πολιτικού κόστους και δεν αποτολμά κινήσεις αν δεν έχει βεβαιωθεί από πριν για τις πιθανές τους συνέπειες. Εξ ου και το συνηθέστερο είναι ότι δεν κάνει τίποτε.

ΟΧΙ ΠΩΣ θα περίμενε κανείς από τον Πρωθυπουργό των υποκλοπών, των ομολόγων ή του Βατοπεδίου να νοιαστεί για τις θεσμικές εντυπώσεις από το αιφνίδιο κλείσιμο της Βουλής. Αλλά τις δημοσκοπήσεις-μπούμερανγκ σίγουρα ο Καραμανλής δεν θα τις ήθελε. Το ερώτημα λοιπόν είναι αν ο πιο σκριπταρισμένος και σιγουρατζής Πρωθυπουργός παρασύρθηκε από ένα απρόβλεπτο γεγονός, νομίζοντας πως μπορεί να συμψηφίσει την παραίτηση Βερελή με το κλείσιμο της Βουλής που έτσι θα περνούσε λίγο ντούκου. Έκανε ένα σημαντικό λάθος. Κι αυτό γιατί ένα μεγάλο αρνητικό σκορ στις ευρωεκλογές σίγουρα δεν θα βοηθήσει ούτε τον ίδιο ούτε τη Ν.Δ. τους δύσκολους μήνες που έρχονται.

Υστερόγραφο: Μία εβδομάδα μετά δεν έχει προκύψει ούτε κάποιο στοιχείο που να δείχνει ότι «ο Βερελής παραιτήθηκε διότι κάτι δυσάρεστο θα αποκαλυφθεί γι΄αυτόν» όπως έλεγαν οι κακεντρεχείς. Ούτε και κάποια από τις πολλές δικαστικές υποθέσεις που ταλαιπωρούν τη Ν.Δ. έφθασε σε κάποια κορύφωση που να δικαιολογεί την πρωθυπουργική σπουδή. Ένας μαύρος κύκνος πέρασε πάνω από την ελληνική πολιτική σκηνή…