[ Πρόσωπα ] Ο πιανίστας που κατηγορεί τις ΗΠΑ

Ο παγκοσμίου φήμης Πολωνός πιανίστας Κρίστιαν Τσίμερμαν προκάλεσε αίσθηση την Κυριακή στο Λος Άντζελες, όταν διέκοψε το ρεσιτάλ του για να διαμαρτυρηθεί για τη στρατιωτική εξωτερική πολιτική των ΗΠΑ.

Λίγο πριν αρχίσει να παίζει το τελευταίο κομμάτι του στο Ντίσνεϋ Χωλ, ο πιανίστας φάνηκε να διστάζει. Όπως γράφει ο μουσικοκριτικός των «Λος Άντζελες Τάιμς», «κάθησε για μια στιγμή σιωπηλός μπροστά στο πιάνο, σχεδόν άρχισε να παίζει, όμως μετά στράφηκε προς το κοινό». Με ήρεμη, αλλά οργισμένη φωνή, είπε στο έκπληκτο ακροατήριο ότι αυτή είναι η τελευταία εμφάνισή του στις ΗΠΑ σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη στρατιωτική αμερικανική εξωτερική πολιτική. «Πάρτε τα χέρια σας από τη χώρα μου», είπε ο Τσίμερμαν καταγγέλλοντας τα αμερικανικά σχέδια για την εγκατάσταση στην Πολωνία μιας πυραυλικής ασπίδας. Μετά γύρισε στο πιάνο του και έπαιξε τις «Παραλλαγές σ΄ ένα πολωνικό λαϊκό θέμα» του Κάρολ Ζιμανόφσκι με τέτοιο πάθος και ένταση ώστε το κοινό του τον καταχειροκρότησε επί ώρα εντυπωσιασμένο.

Μόλις έκανε τη δήλωση και πριν ξαναρχίσει να παίζει, 30 με 40 άνθρωποι σηκώθηκαν και βγήκαν από την αίθουσα, μερικοί βρίζοντας. «Ναι», σχολίασε ο πιανίστας, «μερικοί, όταν ακούν τη λέξη στρατός, αρχίζουν να παρελαύνουν». Στη συνέχεια είπε ότι η Αμερική μπορεί να εξάγει πολύ καλύτερα πράγματα από τον στρατό της και ευχαρίστησε αυτούς που υποστηρίζουν τη δημοκρατία. Αποχώρησε από τη σκηνή χωρίς άλλο σχόλιο.

Αρκετοί τον επέκριναν υποστηρίζοντας πως η κουλτούρα της κλασικής μουσικής δεν προσφέρεται για πολιτικές δηλώσεις. Ο Άντριου Γκάμπελ επισημαίνει στον βρετανικό «Γκάρντιαν» πως όταν ο Μπετόβεν απογοητεύτηκε από τον Ναπολέοντα επειδή αυτοανακηρύχθηκε αυτοκράτορας το 1804, το ηχηρότερο πράγμα που έκανε ήταν να αφαιρέσει την αφιέρωση της Ηρωικής Συμφωνίας του σ΄ αυτόν. Ο Λέοναρντ Μπερνστάιν είχε μιλήσει κατά του πολέμου στο Βιετνάμ και είχε φιλοξενήσει μια εκδήλωση για τη χρηματοδότηση των Μαύρων Πανθήρων, όμως ουδέποτε μίλησε πολιτικά από το πόντιουμ. Από την άλλη, στην Πολωνία, ο συνθέτης και πιανίστας Ιγνάτιος Παντερέφσκι ήταν ο τρίτος πρωθυπουργός της χώρας. Επίσης δεν είναι η πρώτη φορά που ο Τσίμερμαν έκανε πολιτικό σχόλιο σε συναυλία του στις ΗΠΑ.

Στη διάρκεια μιας συναυλίας του στο Μπέρκλεϋ, πριν παίξει μια παρτίτα του Μπαχ, είχε εξηγήσει στο κοινό του ότι είναι σημαντικό να βλέπει κανείς τον πολιτικό σκοπό ενός μουσικού κομματιού. Ο Μπαχ, είπε, αποφάσισε να τοποθετήσει το κομμάτι του σε ελάσσονα κλίμακα αντί για μείζονα, ίσως επειδή υπήρχε ένας πολιτικός ηγέτης που δεν του άρεσε. Στη συνέχεια μίλησε θετικά για τον Ομπάμα και άρχισε να παίζει το κομμάτι, το οποίο τελείωσε μ΄ ένα χαρούμενο ντο ματζόρε – αντί για το μελαγχολικό ντο μινόρε- κατενθουσιάζοντας το ακροατήριο. Ίσως το μουσικό σχόλιο να ταίριαζε καλύτερα στην αίθουσα συναυλιών και το φραστικό στο προοδευτικό πανεπιστήμιο…