Φαινόμενα

Η ηδονή του κανιβαλισμού
ΤηςΠόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr ,

Ήθελε να φύγει διακριτικά. Δεν ήθελε να μείνει η εικόνα της ασθένειας στη μνήμη του κόσμου που την είχε δει στο σινεμά και το θέατρο. Υπολόγιζε χωρίς την τηλεόραση
Ήθελε να την θυμούνται όρθια, γερή, να ΄χει το κουμάντο του εαυτού της. Η Μπεάτα Ασημακοπούλου δεν ήταν ούτε η πρώτη ούτε η μοναδική παλιά ηθοποιός που είχε καλλιεργήσει μια σχέση σεβασμού με το κοινό της, αποφεύγοντας οποιαδήποτε έκθεση της ιδιωτικής της ζωής.

Ήταν δικαίωμά της. Δεν το σεβάστηκε η τηλεοπτική κάμερα, που και πάλι βρήκε χώρο να εισβάλει στο νεκροταφείο τη στιγμή του οριστικού αποχαιρετισμού, για να συλλέξει δάκρυα και συγκίνηση των φίλων και των συγγενών προκειμένου να τα προσφέρει στο φιλοθέαμον. Βρέθηκε εκεί σε απ΄ ευθείας σύνδεση το «Μπορώ» της Άννας Δρούζα, που αναζητά μία μία παλιές συναδέλφους της για να τους θέσει τα ερωτήματα χάρη στα οποία θα διαμορφωθεί από την εκπομπή ένα σενάριο για λαϊκή κατανάλωση. Σε τέτοιου είδους σενάρια, για παράδειγμα, έχει σημασία αν «πέθανε με φίλους στο πλευρό της ή εγκαταλειμμένη» καθώς, ειδικώς το τελευταίο, όταν πρόκειται για ηθοποιούς κάνει πιο μελό (επειδή έρχεται σε αντίθεση με τη λάμψη και το χειροκρότημα).

Εξ ου και τίθεται το ερώτημα στη Μάρθα Καραγιάννη, αν γνώριζε ότι ήταν ασθενής η Μπεάτα Ασημακοπούλου.

Και εκείνη δεν κρύβει τον θυμό της καθώς υποψιάζεται τον στόχο. Είναι πρόσφατη, άλλωστε, η πανελική ακατάσχετη μπουρδολογία και τα υπονοούμενα περί εγκατάλειψης από συναδέλφους τής άλλης παλιάς δόξας του ασπρόμαυρου σινεμά, της Μαίρης Χρονοπούλου, η οποία βρέθηκε στο νοσοκομείο από ένα ατύχημα. «Ούτε η Μπεάτα ήθελε να γνωρίζουμε ότι είναι άρρωστη ούτε η Μαίρη Χρονοπούλου. Αυτά τα λέτε εσείς, για να ανεβάσετε την τηλεθέαση», λέει η Μάρθα Καραγιάννη με εμφανή εκνευρισμό.

«Εμείς δεν κάναμε τέτοια σχόλια, σε άλλες εκπομπές θα αναφέρεται η κ. Καραγιάννη», παρεμβαίνει η Δρούζα, λες και κάνει διαφορετικό είδος τηλεόρασης από τους «άλλους». Οι κανόνες ενός θεάματος διαμορφώνουν και το περιεχόμενό του.

Και το ριάλιτι παραμένει το είδος του τηλεοπτικού λόγου που μέσω της θέας στις ιδιωτικές ζωές επιβάλλει τον έλεγχό τους μέσα από ένα πλέγμα ηθικολαγνικών κανόνων και πουριτανισμού, καλλιεργώντας την ηδονή του κανιβαλισμού. Το αστείο είναι ότι οι επαγγελματίες που το υπηρετούν θεωρούν- ή θέλουν να πείσουν – ότι έχουν και μεταξύ τους διαφορές. Το θέμα δεν είναι η απ΄ ευθείας ή έμμεση καταγγελία μιας συμπεριφοράς, αλλά η ατμόσφαιρα που διαμορφώνει ο ριαλιτζήδικος πουριτανισμός και ο πανελικός ακροσυντηρητισμός.

Στο στούντιο του «Μπορώ», αρωγός της Δρούζα στην προσπάθεια να εκμαιεύσει πολύ προσωπικά στοιχεία από τους συγκινημένους και τεθλιμμένους οικείους και ο τηλεμαϊντανός, ψυχίατρος κ. Σούρας, ο οποίος επιχείρησε να εφαρμόσει τις τεχνικές του για να απελευθερωθούν και να πουν κάτι περισσότερο, κάτι πιο προσωπικό όσοι πλησίαζαν την κάμερα. Γι΄ αυτό και αρχίζει να μιλάει στην Γκέλυ Μαυροπούλου για τις παραστάσεις στις οποίες την έχει δει και να την επαινεί… «Σας παρακαλώ», του λέει εκείνη με σεμνότητα και συντριβή, «εδώ ήρθαμε για την Μπεάτα». «Ναι, αλλά σας θυμάμαι σε εκείνη την παράσταση που…», «Σας παρακαλώ, δεν θέλω τίποτε για εμένα!», «… σας θυμάμαι σε εκείνη την παράσταση που κάνατε για το ΑΙDS», επιμένει αυτός, «που δακρύσατε με τόσο συναίσθημα και αναρωτιέμαι, εσείς που έχετε τόσο συναίσθημα, πώς αισθάνεστε που φεύγουν τόσοι συνάδελφοί σας τον τελευταίο καιρό;».

Μπρρρρρ! Τι απαντά κανείς σε μια τέτοια ερώτηση; Κάτι λέει η Δρούζα για να το σώσει… «Μα είναι πάρα πολλοί οι ηθοποιοί που έφυγαν τελευταία», επιμένει εκείνος (δεν μας είπε με βάση ποια στατιστικά στοιχεία είναι περισσότεροι από τους δημοσιογράφους, τους εργάτες ή τους γεωργούς).
Η συνήθεια και τα ψιλά γράμματα

Το δυστύχημα είναι ότι έχει γίνει συνήθεια αυτό το είδος τηλεόρασης, ότι θεωρείται σχεδόν «φυσική» η κατανάλωση συγκίνησης on camera, οι απ΄ ευθείας συνδέσεις. Και ελάχιστοι θυμούνται πλέον ότι πρόκειται ακριβώς για το είδος της τηλεόρασης που έπληξε την πολυτιμότερη αξία του δημοκρατικού πολιτισμού, την προστασία της ιδιωτικής ζωής, την αξία που αποτέλεσε τον πυρήνα για αντίσταση σε παντός είδους ολοκληρωτισμούς. Αλλά έχουν γίνει ψιλά γράμματα όλα αυτά.