Φαινόμενα

Η ανάγκη φέρνει αλλαγές
, ΤηςΠόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Λίγες οι κουβέντες φέτος για την «ακρίβεια του πασχαλινού τραπεζιού», που σημαίνει ότι το αλλοτινό παιχνίδι της στέρησης έχει γίνει σκληρή πραγματικότητα
Oύτε ρεπορτάζ για τις ντοματούλες που ίπτανται, για τα αμνοερίφια που έχουν αναληφθεί στους ουρανούς, μόνο λίγα πλάνα από τις κρεαταγορές και ρεπορτάζ δρόμου για το πώς βρίσκουν τις τιμές οι καταναλωτές. Είναι εμφανής η διαφορά από παλαιότερες εποχές όπου πάνελ και ρεπορτάζ σκηνοθετούσαν την τρομοκρατία της στέρησης.

Ίσως γιατί η σοβαρότητα της πραγματικής ένδειας μεγάλων κατηγοριών πολιτών δεν αντέχει το σόου της ψευδοστέρησης, το οποίο ερέθιζε τις εποχές της ευμάρειας τα βουλιμικά ένστικτα ενός λαού, που έφερε βαριές κατοχικές μνήμες ώστε να πέσει με τα μούτρα στην πασχαλινή υπερκατανάλωση. Άλλοτε οι παραγγελίες ήταν για ολόκληρα αρνιά, πλέον οι περισσότεροι παραγγέλνουν μισά, πληροφορεί το φιλοθέαμον εις εκ των μεγαλοκρεοπωλών.

Και δεν ήταν η μόνη διαφορά στο τηλεοπτικό θέαμα. Είδαμε εκπομπές που έβρισκαν ευκαιρία τη μεγαλοβδομαδιάτικη θρησκευτική παράδοση για να επιδοθούν σε παραληρήματα περί θαυμάτων, ενισχύοντας το μάρκετινγκ μοναστηριών και τη δική τους τηλεθέαση με την αφέλεια και τον πόνο απελπισμένων, να κάνουν εμφανή προσπάθεια αυτοσυγκράτησης, εντός των ορίων των δυνατοτήτων τους βεβαίως. Για παράδειγμα στο «Καλημέρα σας» (Αlpha), είδαμε έναν Γιώργο Αυτιά να κάνει προσπάθεια αυτοσυγκράτησης κατά την επίσκεψή του στη Μονή του Αγίου Λουκά, αποφεύγοντας τα αλλοτινά παραληρήματα θρησκοληψίας με εμφανή πάντως δυσκολία, σαν να μην ήξερε πώς να το πιάσει το θέμα και πώς να ισορροπήσει: «Έρχονται εδώ στον Άγιο, γιατί μερικοί αισθάνθηκαν άλλα πράγματα απ΄ ό,τι αισθάνονται άλλοι». Εννοούσε ότι ορισμένοι πιστεύουν στα θαύματα και άλλοι όχι, άλλοι είναι πιστοί και άλλοι όχι; Κάτι τέτοιο, αλλά φαινόταν να φυλάει τα λόγια του να μην του ξεφύγουν υπερβολές. «Πρώτα έρχεται ο γιατρός και η θεραπεία, και η πίστη στο θαύμα έπεται» τόνιζε, σαν να έδινε οδηγίες χρήσης επικίνδυνου σκευάσματος. Βέβαια πρόσθεσε μετά τα δέοντα στοιχεία του μοναστηριακού μάρκετινγκ, όπως ότι το επισκέπτονται και στέλνουν επιστολές πίστης και αγάπης «επιστήμονες, καθηγητές», λες και οι επαγγελματικές ιδιότητες των πιστών δίνουν αίγλη στη θρησκεία.

Κατόπιν καλεσμένος στην εκπομπή του οπαδός των θεωριών περί ανατροπής των παγκόσμιων δεδομένων το 2012, έλεγε ότι θα ΄ρθει τότε ο Χριστός και θα βασιλεύσει με 1.144- ή περίπου τόσους- αγίους σε όλο τον κόσμο, αλλά τον διέκοψε βιαστικά, δείχνοντας ότι δεν τα πιστεύει ο ίδιος αυτά. «Τίποτε δεν θα γίνει το 2012». Τότε γιατί τον κάλεσε; Δύσκολη η αποδέσμευση από μια θεματολογία στην οποία καταφεύγει από συνήθεια και οκνηρία (χαρακτηρισμός που ανήκει στον Μπουρντιέ, μελετητή και επικριτή του δημοσιογραφικού αυτού φαινομένου) ο τηλεοπτικός λαϊκισμός, ανασύρεται η ίδια σε κάθε περίσταση, είτε για να αποθεωθεί είτε για να στηλιτευτεί. Το θέμα είναι να μετακινηθεί η σκέψη από τον κλειστοφοβικό κόσμο των παντός είδους θρησκοληψιών, σκοταδισμών, χιλιασμών κ.λπ. στον κόσμο των ανοιχτών οριζόντων και των ελεύθερων επιλογών.


Το πλέον πασχαλινό υπερθέαμα

Στο Μega, όπως κάθε χρόνο, προβλήθηκε το γνωστό οδοιπορικό του Οικονομέα στη Μονή Σινά (έχει γίνει πασχαλινή τηλεοπτική παράδοση, όπως ο Ιησούς από τη Ναζαρέτ του Τζεφιρέλι), στον Αnt1 ο Παπαδάκης δείχνει τεχνικές για το βάψιμο αυγών, στον «Πρωινό καφέ» ο πατήρ Τιμόθεος Κιλίφης σε απευθείας σύνδεση εξηγεί το τελετουργικό της Μ. Τετάρτης «του Νιπτήρος», όπως αποκαλείται, επειδή σύμφωνα με τις Γραφές ήταν η ημέρα που ο Χριστός έπλυνε τα πόδια των μαθητών του σε ένδειξη ταπεινοφροσύνης, και μετά αναλαμβάνουν οι απανταχού τηλεμαγείρισσες να δώσουν τον παραδοσιακό γιορτινό τόνο των ημερών, καλύπτοντας αυτές το κενό των αφιερωμάτων στα πολυάριθμα πασχαλινά έθιμα των ελληνικών τόπων.

Οι αχνιστές κατσαρόλες και τα ταψιά με το πολύχρωμο περιεχόμενο που ερεθίζει φαντασία και στομάχι έχουν αποδειχθεί η ιδανική τηλεόραση, ένας συνδυασμός ριάλιτι και ντοκιμαντέρ, που γεφυρώνουν κάθε διαφορετικότητα του φιλοθεάμονος με τις γευστικές υποσχέσεις προς όλους, ανεξαρτήτως θρησκείας, χρώματος και νοοτροπίας. Το πλέον πασχαλινό υπερθέαμα.