Φαινόμενα

Η δική μας τραγωδία
, ΤηςΠόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Ρεσιτάλ τρομολαγνείας και κατανάλωσης ανθρώπινου πόνου από τα εγχώρια κανάλια
Έχουν γίνει πολλοί σεισμοί σε όλο τον κόσμο. Πολλοί μετά τον καταστροφικό της Αθήνας, όμως για κανέναν δεν υπήρξε τέτοια κινητοποίηση των μέσων όσο γι΄ αυτόν της Λ΄ Άκουιλα. Η εγγύτητα είναι πάντα ένας σοβαρός λόγος. Αλλά σημαντικότερος, το γεγονός ότι ζούσαν εκεί πολλοί Έλληνες φοιτητές. Η προσωπική συναισθηματική εμπλοκή του φιλοθεάμονος με ένα τραγικό γεγονός είναι αυτή που καθοδηγεί. Γι΄ αυτό χρειάζονται πρωταγωνιστές, πρόσωπα τραγικά, που θα μεταφέρουν τον πόνο τους στις κάμερες.

Πιστά σε αυτή την αρχή τα εγχώρια κανάλια, έδωσαν ρεσιτάλ τρομολαγνείας και ανθρώπινης αγωνίας. Σολίστ εν αγνοία της έγινε μια μάνα, ίσως η πιο τραγική φιγούρα σε παρόμοια τραγωδία, η οποία σύρθηκε ώρες ολόκληρες πάνω από τα ερείπια, με μια ελπίδα αγνώστου προελεύσεως ότι ο γιος της ζει κάτω από τα ερείπια κτιρίου που κατέρρευσε. Για να πληροφορηθεί ύστερα από ένα 24ωρο τον θάνατό του και τότε να αρχίσει να αναδύεται η τραγική υποψία ότι ουδέποτε υπήρξε πραγματική πληροφορία πως το παιδί ζούσε και επικοινωνούσε με τους διασώστες.

Μέσα στο όργιοτων αλληλοσυγκρουόμενων πληροφοριών; Μέσα στη βιασύνη να προσωποποιηθεί η τραγωδία, για να έχει πρωταγωνιστές το φιλοθέαμον στο ριάλιτι του τρόμου που εξελισσόταν από δελτίο σε δελτίο και από εκπομπή σε εκπομπή; Από ποιον ήρθε η πληροφορία; Συγγενής της μητέρας, στην εκπομπή της Τατιάνας που την επομένη ασχολείται με το θέμα, αποκαλύπτει ότι «ο κ. Παπαδάκης προσωπικά τηλεφώνησε στη μάνα και της είπε ότι το παιδί της ζει και μιλάει με τους διασώστες και τον ευχαριστούμε πολύ». Έγινε έτσι; Μέσα στη σύγχυση και την αγωνία της μάνας η πληροφορία της τηλεόρασης υπερίσχυσε κάθε άλλης, που δεν έδινε ελπίδα;

Όπως κι αν έχει, ο τηλεοπτικός ρόλος αποδείχθηκε για ακόμη μία φορά καταλυτικός.

Γιατί στο πρόσωπο αυτής της μάνας, που με την ανάγκη των απλών ανθρώπων να μοιραστούν την αγωνία μιλούσε παντού, στήθηκε ένα πολύωρο διακαναλικό ριάλιτι. Έπεσαν πάνω της οι κάμερες και τα μικρόφωνα με την ακόρεστη δίψα του εθισμένου στο δυνατό αλκοόλ των ανθρώπινων συναισθημάτων. Εκείνη κρεμάστηκε από τη δημοσιοποίηση του δράματός της, με την απόγνωση του ανθρώπου που πιστεύει ότι αν μοιραστεί την αγωνία του θα βρει λύτρωση.

Έτσι, παράλληλα με τις πληροφορίες για καταστροφές και νεκρούς, τα εγχώρια μέσα ξεδίπλωναν το δικό τους θέαμα με πρωταγωνίστρια τη μάνα. Στο δελτίο του Αnt1 βλέπουμε πλάνα από το πούλμαν με το οποίο ταξίδευε για να φτάσει στον τόπο που βρισκόταν ο γιος της εγκλωβισμένος, την ακούμε να μιλάει στο κινητό με την κόρη της- και αυτή τραυματισμένη. Συγκλονιστικό. Και μετά την είδαμε να φωνάζει πάνω από τα ερείπια:

«Βασίλη, δώσε στίγμα».

Έγραφε τη σπαραχτική φράση και η οθόνη.

Έδωσε συγχαρητήρια ο Νίκος Ευαγγελάτος στον Νικόλα Βαφειάδη για το σπαραχτικό ρεπορτάζ και όταν εκείνη του ζητάει μέσα στην απόγνωσή της βοήθεια λέγοντας «μόνο εσείς μπορείτε να βοηθήσετε, κανείς δεν μου λέει τίποτε», αλλάζει κουβέντα και της δίνει μια ευχή. Την ίδια της έδιναν όλοι, «είμαστε κοντά σας».

Παράλληλα με τις πληροφορίες για καταστροφές και νεκρούς, τα εγχώρια μέσα ξεδίπλωναν το δικό τους θέαμα με πρωταγωνίστρια τη μάνα

Τηλε-πλάνη

Κανείς δεν ρωτάει ποιος πληροφόρησε αυτή τη μάνα ότι ο γιος της ζει. Την βγάζουν όλοι στο τηλέφωνο, ο ένας μετά τον άλλον. Και εκείνη δεν αρνείται σε κανέναν. Προσέφερε σε όλους αυτό που χρειάζονταν: το θέαμα του εαυτού της να αγωνιά, τη φωνή της να σπαράζει. Όπως όλοι οι αφελείς που νομίζουν ότι η τηλεόραση είναι παντοδύναμη, έτσι κι εκείνη θα σκέφτηκε πως με τόσα κανάλια στο πλευρό της, δεν μπορεί, θα σωθεί το παιδί. Έχουμε ξαναδεί παρόμοια εκμετάλλευση αγωνίας για τη ζωή ενός παιδιού. Η υπόθεση Άλεξ δεν ήταν μόνο μια ανθρώπινη τραγωδία, αλλά και μια τηλεοπτική. Σε πολλές συνέχειες. Τα δυνατά συστατικά της άφησαν βαθιά τα σημάδια στη λειτουργία του θεάματος.

Η τηλεόραση δεν αισθάνεται, γιατί δεν μπορεί. Απλώς καταναλώνει.

Και στη συγκεκριμένη περίπτωση προσέφερε στο φιλοθέαμον μια ανθρώπινη τραγωδία live. Το θλιβερό φινάλε προσέδωσε στο άγριο σόου που προηγήθηκε ακόμη μεγαλύτερη «αίγλη».

Την επομένη καταναλωνόταν πλέον η τελευταία μακάβρια πράξη του δράματος στην εκπομπή της Τατιάνας, με τίτλο «το τραγικό τέλος του Έλληνα φοιτητή», υποβλητική μουσική υπόκρουση, πλάνα με την τραγική μάνα να σπαράζει, φωνή με επαγγελματική θλίψη και αναστεναγμούς από την παρουσιάστρια.

Ο σεισμός ήταν ένα πραγματικό γεγονός. Εμείς φτιάξαμε το δικό μας. Μια εγχώρια τηλεοπτική τραγωδία.