[Πρόσωπα] Με πρότυπο το μοντέλο του Γκάντι

Πριν από 35 χρόνια, στο Αχμενταμπάντ, την πόλη της Ινδίας που άλλοτε ευημερούσε χάρη στην υφαντουργία της, η δικηγόρος Έλα Μπατ αγωνίστηκε για να πάρουν καλύτερους μισθούς οι γυναίκες που μετέφεραν τα ρολά υφάσματος στο κεφάλι τους.
Στη συνέχεια δημιούργησε την πρώτη τράπεζα για γυναίκες. Η ένωσή της, η Ένωση Αυτοαπασχολούμενων Γυναικών (SΕWΑ), προτείνει συνταξιοδοτικούς λογαριασμούς και ασφάλιση υγείας σε γυναίκες που ουδέποτε είχαν γνωρίσει τέτοια ασφάλεια. Δανείζει σε γυναίκες που θέλουν να ανοίξουν ινστιτούτα αισθητικής σε παραγκουπόλεις, βοηθάει τεχνίτριες να πουλήσουν την παραγωγή τους, εκπαιδεύει τα μέλη της ένωσης να διαχειρίζονται βενζινάδικα.

Εβδομήντα έξι χρόνων, η Έλα Μπατ είναι οπαδός της φιλοσοφίας του Γκάντι. Καταγγέλλει μερικές από τις φιλελεύθερες μεταρρυθμίσεις στην Ινδία, όμως επιμένει ότι οι πιο φτωχοί πρέπει να μπορέσουν να επωφεληθούν από την ανάπτυξη της οικονομίας. Έχει οικοδομήσει μια ισχυρή αυτοκρατορία από συνεταιρισμούς- περίπου εκατό – τους οποίους διαχειρίζονται γυναίκες. Κάποιοι προσφέρουν υπηρεσίες φύλαξης παιδιών σε εργαζόμενες μητέρες, άλλοι πωλούν σπόρους σουσαμιού σε εταιρείες τροφίμων. Και όλοι εμπνέονται από το μοντέλο αυτάρκειας του Γκάντι. Η αυτοκρατορία της SΕWΑ έχει 500.000 μέλη μόνο στο ινδικό κρατίδιο του Γκουτζαράτ. Πάνω από 100.000 γυναίκες είναι γραμμένες στα προγράμματα ασφάλειας ζωής και υγείας της ένωσης και 350.000

καταθέτριες έχουν καταφύγει στις υπηρεσίες της τράπεζάς της, η οποία, όπως όλοι οι οργανισμοί που χορηγούν μικροπιστώσεις, έχουν ποσοστό αποπληρωμής των δανείων σχεδόν 97%.

Στη ζωή της, η Μπατ ακολουθεί τον τρόπο του Γκάντι. Ζει σ΄ ένα εξαιρετικά λιτό σπίτι δύο δωματίων. Κοιμάται στην πολυθρόνα του γραφείου της που μετατρέπεται σε κρεβάτι. Στην προσωπική ζωή της δεν βρίσκει κανείς ούτε ίχνος υποκρισίας. Κατάγεται ωστόσο από οικογένεια βραχμάνων, της ανώτατης κάστας της Ινδίας. Σπούδασε νομικά και διάλεξε τον άνδρα που παντρεύτηκε. Όταν άρχισε να εργάζεται ως δικηγόρος, από τους πρώτους πελάτες της ήταν το συνδικάτο των εργατών της υφαντουργικής βιομηχανίας της πόλης. Ήταν οι περισσότεροι άνδρες και το 1981 δημιούργησε ένα νέο συνδικάτο για τις γυναίκες. Στην αρχή, λέει στους «Νιου Γιορκ Τάιμς», οι γυναίκες είχαν περιορισμένες φιλοδοξίες. Ήθελαν τουαλέτες, ραπτομηχανές για τη δουλειά τους και χρήματα για να χρηματοδοτήσουν τις σπουδές των παιδιών τους. Σήμερα οι μητέρες θέλουν οι κόρες τους να μάθουν να οδηγούν σκούτερ και να δουλεύουν σε υπολογιστή.

Δεν πάει πολύς καιρός, θυμάται η Μπατ, που ρώτησε γυναίκες της SΕWΑ να της πουν τι σημαίνει γι΄ αυτές ελευθερία. Για μερικές, ήταν απλώς η δυνατότητα να βγαίνουν από το σπίτι τους. Για άλλες, να έχει η τουαλέτα τους πόρτα. Άλλες πίστευαν πως ελευθερία είναι να διαθέτουν δικά τους χρήματα. Τη μεγαλύτερη εντύπωση της την έκανε όμως μια γυναίκα που της είπε ότι γι΄ αυτήν ελευθερία είναι «να μπορείς να κοιτάζεις κατάματα έναν αστυνομικό».