Ένα τρισ. κατά της κρίσης

«Ένας ιστορικός συμβιβασμός»… «Ένα σημείο καμπής»… «Μία νέα εποχή»… «Μία συλλογική ανάληψη δράσης στα καλύτερά της»… Οι ηγέτες των 20 μεγαλύτερων οικονομιών του κόσμου δεν έκρυψαν την ικανοποίησή τους για τη συμφωνία του 1,1 τρισ. δολαρίων που επετεύχθη στο Λονδίνο με στόχο την αντιμετώπιση της οικονομικής κρίσης και την αποφυγή μιας επανάληψής της. Θετική, όμως, ήταν γενικά και η αντίδραση αναλυτών και αγορών – όχι τόσο για την τόλμη των μέτρων που αποφασίστηκαν όσο για τη συναίνεση που αναζητήθηκε και επετεύχθη.

«Πάνε οι εποχές, από την Ρax Βritannica στην Ρax Αmericana, που η Βρετανία και οι ΗΠΑ όριζαν τους κανόνες και οι άλλοι ακολουθούσαν» σχολίασαν οι «Νew Υork Τimes». Στη σύνοδο της G20 στο Λονδίνο, όλοι κάτι πήραν και κάτι άφησαν. Οι αμερικανικές και βρετανικές εκκλήσεις για περισσότερα πακέτα τόνωσης της οικονομίας δεν εισακούστηκαν. Η πίεση του Παρισιού για έναν «παγκόσμιο ελεγκτικό τσάρο» δεν απέδωσε καρπούς. Οι «20» ωστόσο συμφώνησαν να τριπλασιάσουν τους πόρους του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου με 750 δισεκατομμύρια δολάρια· συμφώνησαν επίσης σε ένα διετές πακέτο 250 δισ. δολαρίων για την ενίσχυση της παγκόσμιας εμπορικής ροής, καθώς και σε ένα πακέτο 100 δισ. δολαρίων για δάνεια προς τις φτωχότερες χώρες από τις διεθνείς αναπτυξιακές τράπεζες.

Παράλληλα, αποφάσισαν κατάργηση των φορολογικών παραδείσων, αυστηρότερο έλεγχο των κερδοσκοπικών κεφαλαίων και σύσταση ενός νέου εποπτικού οργανισμού- σαν ένα σύστημα έγκαιρης προειδοποίησης. Εν τέλει, ανανέωσαν το ραντεβού τους για τον Σεπτέμβριο, προκειμένου να αξιολογήσουν την πρόοδο που θα έχει επιτευχθεί. «Ο κόσμος πάει καλύτερα μετά τη διεξαγωγή αυτής της συνόδου» σχολίασαν οι «Financial Τimes». «Έγινε ένα πρώτο αποφασιστικό βήμα προς την ανάκαμψη».


Τα έξι διδάγματα του Λονδίνου
ΤΗΕ ΙΝDΕΡΕΝDΕΝΤ , Τ ης ΜΑRΥ DΕJΕVSΚΥ

Νέες συμμαχίες γεννιούνται, παλιές ιδεολογίες πεθαίνουν, ο κόσμος είναι πλέον διαφορετικός. Ποια είναι λοιπόν τα διδάγματα που μπορούμε να αντλήσουμε από τη Σύνοδο της Ομάδας των 20 στο Λονδίνο;

1 Η πολυμερής προσέγγιση και οι θεσμοί της επέστρεψαν
Τα περισσότερα μέτρα που ανακοινώθηκαν πρόκειται να εφαρμοστούν μέσω υφιστάμενων διεθνών οργανισμών- του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου και της Παγκόσμιας Τράπεζας. Αν λοιπόν τηρήσουν όλοι τις δεσμεύσεις τους, θεσμοί που βρίσκονταν στο χείλος της αχρησ(τ)ίας θα βρεθούν σύντομα με νέο χρήμα, νέες ευθύνες και υπό πίεση για αναδιαρθρώσεις. Αλλά η περιφρόνηση της εποχής Μπους προς τον ΟΗΕ και άλλα φόρα πολυμερούς προσέγγισης ανήκουν στο παρελθόν. Τουλάχιστον για το παρόν.

2 Ο δογματισμός της υπερελεύθερης αγοράς τελείωσε
Δηλώνοντας ωμά πως «η συναίνεση της Ουάσιγκτον τελείωσε», ο Βρετανός πρωθυπουργός ουσιαστικά απέρριψε εξ ονόματος της G20 τον δογματισμό της υπερελεύθερης αγοράς που αρέσκονταν να κηρύττουν ΗΠΑ και Βρετανία μετά την κατάρρευση του κομμουνισμού. Η έκβαση της G20 είναι το σαφέστερο, μέχρι στιγμής, σημάδι ότι το αμερικανικό μοντέλο που κληροδότησαν Κλίντον και Μπους θα αντιμετωπίζεται εφεξής ως ένας τρόπος μεταξύ άλλων. Στη νέα παγκόσμια τάξη, αρετές θα θεωρούνται επίσης η οικονομική διαφάνεια, η απόδοση λογαριασμών και η αποτελεσματικότητα.

3 Οι ΗΠΑ γίνονται μια ακόμα μεγάλη χώρα
Εκτός του κέντρου ΕxCeL, όπου πραγματοποιήθηκε η σύνοδος, όλα τα μάτια ήταν στραμμένα στον Μπαράκ και τη Μισέλ Ομπάμα. Εντός του όμως, η φωνή των ΗΠΑ δεν ισοπέδωσε όλες τις άλλες. Αυτό μπορεί να αντανακλά την απόφαση του Ομπάμα να «ακούει» ή και τη δεινή οικονομική θέση των ΗΠΑ. Ίσως όμως να είναι και σημάδι μιας νέας εποχής. Είτε λόγω χαρακτήρα είτε λόγω ανάγκης, οι μετά τον Μπους ΗΠΑ δείχνουν να βλέπουν τη θέση τους στον κόσμο λίγο διαφορετικά: λιγότερη αμερικανική «μοναδικότητα», περισσότερη αναζήτηση συναίνεσης.

4 Η «παλιά Ευρώπη» κάνει τη φωνή της να ακουστεί
Η Ε.Ε. επικρίνεται συχνά ότι δεν ασκεί επαρκή διεθνή επιρροή. Ο διχασμός ανάμεσα στην «παλιά» και τη «νέα» Ευρώπη σε πληθώρα θεμάτων ήταν απλώς εξουθενωτικός. Με πολλούς «νέους» Ευρωπαίους, ωστόσο, να υποφέρουν δυσανάλογα από την οικονομική κρίση και έναν νέο «αέρα» στην Ουάσιγκτον, το χάσμα έχει περιοριστεί. Όταν οι ηγέτες της Γαλλίας και της Γερμανίας εξέθεσαν από κοινού τις αξιώσεις τους για αυστηρότερο έλεγχο των αγορών, θα μπορούσαν να ισχυριστούν ότι μιλούν με την ευρωπαϊκή φωνή.

5 ΗΠΑ και Ρωσία πατούν το κουμπί reset
Οι σχέσεις ΗΠΑ- Ρωσίας δεν πρόκειται να κυριαρχήσουν στη νέα παγκόσμια τάξη. Η ένταση που επικράτησε, προς το τέλος της θητείας Μπους, λειτούργησε αρνητικά και για τους δύο. Κατά τη συνάντησή τους στο Λονδίνο, Ομπάμα και Μεντβέντεφ έδωσαν έναν νέο τόνο. Τα πλατιά τους χαμόγελα υποδείκνυαν μία εγκαρδιότητα πρωτοφανή για την τελευταία 20ετία. Ίσως είναι νωρίς να θεωρήσουμε βέβαιη μια κοινή προσέγγιση στο Ιράν, το Αφγανιστάν ή το Ιράκ. Η αναθέρμανση των σχέσεων όμως θα μπορούσε να αποτρέψει μία νέα αντιπαράθεση τύπου Γεωργίας. 6 Η Κίνα κάνει ντροπαλά το ντεμπούτο της ως ανερχόμενη δύναμη
Πέραν του Ομπάμα, ο ηγέτης με την περισσότερη ζήτηση για διμερείς συναντήσεις στο Λονδίνο δεν ήταν άλλος από τον Χου Τζιντάο, τον πρόεδρο της Κίνας. Πριν από τη σύνοδο, η Κίνα είχε στηρίξει μια πρόταση για ένα νέο διεθνές αποθεματικό νόμισμα- μία ιδέα που ίσως να ωριμάσει εν καιρώ. Είχε επίσης απορρίψει μία ακόμα αξίωση των ΗΠΑ να προχωρήσει σε ανατίμηση του νομίσματός της, ώστε να μειωθεί το έλλειμμα του εμπορικού ισοζυγίου. Στο Λονδίνο, όμως, όλοι αντιμετώπισαν την άνοδο της Κίνας ως αναπόφευκτη, αν όχι ήδη δεδομένη.