«Σκότωσε τη μάνα και τα παιδιά»

«Είχαμε μπει στην Πόλη της Γάζας και ο διοικητής διέταξε μια Παλαιστίνια μητέρα με τα δύο παιδιά της να βγουν και να στρίψουν δεξιά. Εκείνη τρομοκρατημένη μάλλον δεν κατάλαβε καλά και έστριψε αριστερά. Ο σκοπευτής που βρισκόταν πάνω στο τανκ τους είδε να τον πλησιάζουν, περνώντας το σημείο που επιτρεπόταν. Πυροβόλησε και σκότωσε και τη μάνα και τα παιδιά».

Oι ιστορίες των Ισραηλινών στρατιωτών που πήραν μέρος στην επίθεση στη Λωρίδα της Γάζας τον Ιανουάριο αρχίζουν και έρχονται στο φως της δημοσιότητας, μαζί με μαρτυρίες για τις δολοφονίες αμάχων και περιγραφές για τη βαθιά περιφρόνηση που είχαν οι στρατιώτες για τους Παλαιστινίους. Τον Φεβρουάριο, απόφοιτοι στρατιωτικής ακαδημίας που πήραν μέρος στην ισραηλινή επίθεση στη Γάζα (κατά την οποία σκοτώθηκαν 1.434 άνθρωποι) συγκεντρώθηκαν προκειμένου να συζητήσουν για τις εμπειρίες τους σε Ινστιτούτο της Ιερουσαλήμ. Αποκαλύπτοντας λεπτομέρειες των όσων περιέγραψαν, ο Ντάνι Ζαμίρ, διευθυντής του Ινστιτούτου Γιτζάκ Ράμπιν, αναφέρθηκε σε μια ατμόσφαιρα μέσα στις στρατιωτικές δυνάμεις «αχαλίνωτης περιφρόνησης και επιθετικότητας εναντίον των Παλαιστινίων», η οποία συχνά οδήγησε «σε αδικαιολόγητη χρήση όπλων αλλά και σε βανδαλισμούς περιουσιών».

«Ηθικοί» στρατιώτες
Ο υπουργός Άμυνας Εχούντ Μπαράκ απάντησε στις κατηγορίες επαναλαμβάνοντας ότι οι ένοπλες δυνάμεις του Ισραήλ είναι «οι πιο ηθικές στον κόσμο», αλλά παράλληλα διέταξε έρευνα για τις καταγγελίες. Τα αποσπάσματα από τη συζήτηση των βετεράνων δημοσιεύθηκαν πρωτοσέλιδα χθες στην εφημερίδα «Χααρέτζ». Ένας διμοιρίτης περιέγραψε πως οι περισσότεροι από τους άνδρες της ομάδας του θεωρούσαν πως «οι ζωές των Παλαιστινίων είναι εντελώς ασήμαντες σε σύγκριση με τις ζωές των στρατιωτών μας». Αξιωματικός περιέγραψε πως ο διοικητής του διέταξε έναν στρατιώτη να πυροβολήσει μια ηλικιωμένη Παλαιστίνια καθώς εκείνη περπατούσε 100 μέτρα μακριά από ένα σπίτι που είχαν καταλάβει τα ισραηλινά στρατεύματα. Μίλησε ακόμα για βανδαλισμούς: «Οι στρατιώτες συχνά γράφανε “θάνατος στους Άραβες” στους τοίχους των δωματίων, φτύνανε οικογενειακές φωτογραφίες και πετούσαν έξω από τα παράθυρα τα πάντα- ψυγεία, έπιπλα, πιάτα. Η εντολή ήταν να αδειάζει εντελώς το κάθε σπίτι. Το να τα κάνεις όλα μόνο και μόνο επειδή μπορείς δείχνει, νομίζω, πως οι στρατιώτες μας έχουν χάσει το ηθικό έρεισμα».


«Θέλω μια τσεχωφική λύση για την τραγωδία μας»

Η 60ΧΡΟΝΗ ιστορία του Ισραήλ, διαπιστώνει ο δημοσιογράφος της βρετανικής εφημερίδας «Ιndependent», είναι συνυφασμένη με την ιστορία του διάσημου Ισραηλινού συγγραφέα Άμος Οζ, ενός ανθρώπου που έχουν περιγράψει ως «τέκνο όλων των αντιφατικών τάσεων και βασάνων που ταλαιπωρούν την ισραηλινή ψυχή».

Ο δημοσιογράφος Γιόχαν Χάρι συνάντησε πρόσφατα τον Οζ στο Λονδίνο, μια πόλη που όταν ήταν μικρός ονειρευόταν να βομβαρδίσει. Ήταν ένα παιδί που μεγάλωσε την εποχή που οι Εβραίοι αντιδρούσαν με πέτρες και βόμβες στη βρετανική κατοχή και ονειρεύονταν ένα κράτος- μοντέλο δικαιοσύνης. Εάν ήσασταν σήμερα παιδί στη Γάζα, κύριε Οζ, θα σκεφτόσασταν το ίδιο για το Ισραήλ; «Δεν χρειάζεται καν να φανταστώ την απάντησή μου, την ξέρω», λέει ο Οζ στην πολυσέλιδη συνέντευξή του που δημοσιεύθηκε χθες. Οι γονείς του έφθασαν στο Ισραήλ από την Ουκρανία και τη Λιθουανία, επειδή δεν είχαν πουθενά αλλού να πάνε. Η μητέρα του αγαπούσε τον Τσέχωφ και ο πατέρας του κυνηγημένος από τους ναζί θεωρούσε ότι οι Εβραίοι έπρεπε να δείξουν ανάλογη ωμότητα για να επιβιώσουν- γι΄ αυτό και εντάχθηκε σε μια ομάδα που πραγματοποιούσε επιθέσεις σε Βρετανούς και Άραβες. Ο πατέρας του, παρ΄ ότι μιλούσε 11 γλώσσες, έμαθε στον γιο του μόνο εβραϊκά. «Μεγάλωσα σ΄ έναν κόσμο όπου όλα ήταν μαύρα ή άσπρα». Και αργότερα, ένα βράδυ όταν ο Άμος είχε γίνει δωδεκάμισι ετών, η μητέρα του πήρε υπερβολική δόση χαπιών. «Θύμωσα πολύ μαζί της επειδή αυτοκτόνησε, ήμουν θυμωμένος για δεκαετίες», διηγείται σήμερα ο διάσημος συγγραφέας. Δεν το συζήτησε ποτέ με τον πατέρα του. «Μετά άρχισα να γράφω και ήταν λες και καλούσα τους νεκρούς στο σπίτι μου, τους προσέφερα καφέ και τα λέγαμε. Κι έτσι σιγά σιγά απέκτησα πάλι τη συμπόνια μου, το χιούμορ και την περιέργειά μου για τη ζωή».

Στο κιμπούτς
Στα 14 του έφυγε από το σπίτι και πήγε να μείνει σε κιμπούτς, εγκαταλείποντας το επίθετο του πατέρα του και υιοθετώντας το Οζ, που σημαίνει δύναμη. Εκεί στο κιμπούτς άκουσε για πρώτη φορά ψιθύρους για το τι είχε συμβεί στους Άραβες που είχαν εκδιωχθεί από τα σπίτια τους. Και άρχισε να φαντάζεται τη δική τους ζωή. Το 1967 πήρε μέρος στον πόλεμο, μια εμπειρία που δεν έχει περιγράψει, επειδή «το πεδίο μάχης αποτελείται κυρίως από οσμές. Εκεί κλείνεις την ψυχή σου, αλλιώς θα πεθάνεις από τρόμο.

Την πρώτη φορά που δέχθηκα πυρά από τους Αιγύπτιους στρατιώτες στον διπλανό λόφο, η πρώτη μου σκέψη ήταν: “κάποιος να φωνάξει την αστυνομία, μας πυροβολούν”». Θεωρεί τους πολέμους του ΄67 και του ΄73 δικαιολογημένους διότι έγιναν για θέματα «ζωής και θανάτου», ενώ διαχωρίζει τις συγκρούσεις που έγιναν για τους οικισμούς ή την εισβολή στο Λίβανο το 1980, στους οποίους λέει ότι δεν θα έπαιρνε ποτέ μέρος. Και έτσι άρχισε να θέτει ερωτήματα στους συμπατριώτες του: «Πώς θα αισθανόσασταν ως Παλαιστίνιος στη Δυτική Όχθη και τη Γάζα;». Αμέσως τον χαρακτήρισαν «προδότη». Ήταν από τους πρώτους που μίλησαν για τη λύση των δύο κρατών- «μια προοπτική που η πλειοψηφία των Ισραηλινών Εβραίων και των Αράβων ξέρει ότι είναι η μόνη λύση».

Αρχικά είχε υποστηρίξει την επίθεση του ισραηλινού στρατού στη Γάζα, επειδή «η Χαμάς έριχνε χιλιάδες πυραύλους στα νότια του Ισραήλ, όπου ζω.

Δεν νομίζω ότι η Αγγλία π.χ. θα επιδείκνυε αυτοσυγκράτηση εάν κάποιος έριχνε στο Γιορκσάιρ 10.000

πυραύλους». Όμως τώρα θεωρεί ότι ο συγκεκριμένος πόλεμος ήταν κακή ιδέα και θα πρέπει να υπάρξει δικαστική έρευνα για τα όσα έγιναν στη Γάζα. Θεωρεί ακόμα ότι δεν θα αργήσει η στιγμή που ο Νετανιάχου και ο αρχηγός της Χαμάς θα σφίγγουν τα χέρια στον κήπο του Λευκού Οίκου, μπροστά στον Μπαράκ Ομπάμα.

Πιστεύει ότι η λύση στην παλαιστινο-ισραηλινή διένεξη βρίσκεται στη φιλοσοφία που διέπει το έργο του αγαπημένου συγγραφέα της μητέρας του. «Στα έργα του Σαίξπηρ», λέει, «στο τέλος η σκηνή είναι γεμάτη πτώματα αλλά η δικαιοσύνη θριαμβεύει. Στον Τσέχωφ, αντίθετα, το τέλος τούς βρίσκει όλους απαλλαγμένους από ψευδαισθήσεις, πικραμένους, διαλυμένους, αλλά ακόμα ζωντανούς. Θέλω μια τσεχωφική λύση, και όχι μια σαιξπηρική, για τη δική μας τραγωδία».

ΕΙΠΕ

«Το1967 πήρα μέρος στον πόλεμο. Το πεδίο μάχης αποτελείται κυρίως από οσμές. Εκεί κλείνεις την ψυχή σου, αλλιώς θα πεθάνεις από τρόμο»