Το προφίλ του δολοφόνου της Στουτγάρδης

Οι προηγούμενες μέρες χαράχτηκαν με αίμα, φόβο και ένα αίσθημα ανασφάλειας απέναντι στην ίδια την υπόθεση της ζωής. Σε μία σειρά κρουσμάτων βίας που στοιχειώνουν τις μέρες μας, ήρθε να προστεθεί ένα αποτρόπαιο συμβάν. Ο 17χρονος Τιμ Κρέτσχμερ σκότωσε 15 ανθρώπους, τα περισσότερα ήταν παιδιά, στο γερμανικό κολέγιο Άλμπερτβιλ και στη συνέχεια αυτοκτόνησε. «Όλοι γελάνε μαζί μου… Κανένας δεν αναγνωρίζει τις δυνατότητές μου…. Είμαι αηδιασμένος από αυτήν τη ζωή…», ήταν οι τελευταίες καταθέσεις του.

Ένα μεγάλο «γιατί» προβάλλει στον ορίζοντα. Ένα άτομο ικανό για μια τέτοια πράξη γεννιέται ή γίνεται; Φταίει η έλλειψη ενσυναίσθησης για την ανθρώπινη ζωή, η απουσία ηθικού κώδικα στη συνείδησή του; ΄Η είναι μία πράξη ενδόμυχης απελπισίας απέναντι στη ζωή;

Από μόνη της, καμία ψυχολογική, υπαρξιακή, κοινωνική ή πολιτική ερμηνεία δεν μοιάζει αρκετή να εξηγήσει τη φύση του αποτρόπαιου εγκλήματος. Αθροιστικά όμως, μία σειρά παραγόντων με διαφορετική βαρύτητα ο καθένας, θα μπορούσαν ενδεχομένως να ερμηνεύσουν τα κίνητρα πίσω από την πράξη αυτή, όπως: 

* Η παθολογική δομή και λειτουργία της προσωπικότητας του εγκληματία, ο οποίος παρουσιάζει μία χρόνια παραβίαση και περιφρόνηση των δικαιωμάτων των άλλων ανθρώπων αντλώντας μέχρι και ικανοποίηση μέσα από την επιθετικότητα και τον σαδισμό.

* Χρόνια οργή και μίσος για τους άλλους, κατάτμηση του κόσμου σε «καλούς» και «κακούς».

* Παρορμητικά χαρακτηριστικά της προσωπικότητας.

* Φυσικοποίηση της βίας και μη δυνατότητα φιλτραρίσματός της από το άτομο, ενδεχομένως λόγω αντίστοιχων βιωμάτων στην πρώιμη παιδική ηλικία. Αν όχι, έντονες επιρροές από την έκθεσή του σε καθημερινά ερεθίσματα που ενισχύουν την βία, όπως είναι τα ηλεκτρονικά παιχνίδια, οι ταινίες, η κατοχή όπλων στο σπίτι (ο πατέρας του δράστη είχε 18 όπλα στην κατοχή του, που σημαίνει ότι το παιδί αυτό συμβίωνε με τα σύμβολα της βίας σε καθημερινή βάση). – Βαθιά εδραιωμένη χαμηλή εκτίμηση του εαυτού, ενδοστρέφεια.

* Χαμηλή ανοχή στην επίκριση, μεγάλη ευθιξία, αίσθημα αδικίας για τον εαυτό του, μίσος προς την κοινωνία, την οποία θεωρεί υπεύθυνη για τη δυστυχία και τις ανεπάρκειές του.

* Ύπαρξη κατάθλιψης, η οποία από μόνη της σε καμία περίπτωση δεν αρκεί να εξηγήσει τη βία. Το πιο συχνό μάλιστα είναι η κατάθλιψη να αποτρέπει τη βία προς τον άλλον, καθώς είναι μία μορφή βίας στραμμένη προς τον εαυτό. Σε περίπτωση που αληθεύει αυτό που ειπώθηκε, πως δηλαδή ο δράστης έπασχε από κατάθλιψη, αυτή αποκτά σημασία μόνο σε συνδυασμό με όλα τα παραπάνω.
Δεν σημαίνει φυσικά ότι ένα άτομο με τα παραπάνω χαρακτηριστικά θα οδηγηθεί νομοτελειακά στο έγκλημα. Στην ανθρώπινη ψυχολογία, τέτοιες νομοτέλειες δεν υφίστανται. Άλλωστε, οι ψυχολογικές αναλύσεις γίνονται πάντα εκ των υστέρων. Όλα γίνονται και διατυπώνονται μετά την πράξη, αφού δηλαδή γνωρίζουμε ότι το συγκεκριμένο άτομο έχει οδηγηθεί στο συγκεκριμένο έγκλημα. Όσο και αν κάνουμε λίστα με αιτίες, ενόχους και ενοχές, όσο κι αν πασχίζουμε να καλύψουμε το βασανιστικό ερώτημα «πόση καταστροφή είναι ικανό ένα ανθρώπινο πλάσμα να προκαλέσει», στο τέλος θα παραμένει πάντα ένα σκοτεινό κομμάτι αναπάντητο.

Η Μυρσίνη Κωστοπούλου είναι ψυχολόγος-ψυχοθεραπεύτρια (Ρh.D). email: myrsi@hol.gr