Το δολάριο μαζεύει το παγκόσμιο χρήμα

Αποτελεί ειρωνεία ότι, ενώ αυξάνεται η ανησυχία σε ολόκληρο τον κόσμο για την οικονομική κρίση που συνεχώς βαθαίνει, η μόνη χώρα που απ΄ ό,τι φαίνεται δεν συναντά μεγάλες δυσκολίες για να εξασφαλίσει ρευστότητα είναι εκείνη από την οποία ξεκίνησε η κρίση: οι Ηνωμένες Πολιτείες.

Οι Αμερικανοί επενδυτές εγκαταλείπουν τις επενδύσεις τους στο εξωτερικό (μετοχές, ακίνητα, ομόλογα κ.λπ.) και επαναπατρίζουν κεφάλαια στις ΗΠΑ, επιλέγοντας την ασφάλεια των αμερικανικών κρατικών ομολόγων. Ακόμη και η Κίνα εξακολουθεί να αγοράζει τεράστιες ποσότητες αμερικανικού χρέους.

Αυτό ανεβάζει την τιμή του δολαρίου έναντι των υπόλοιπων νομισμάτων και παρέχει στην κυβέρνηση Ομπάμα κρίσιμη ένεση ρευστότητας τρισεκατομμυρίων δολαρίων. Τα χρήματα αυτά χρησιμοποιούνται στη συνέχεια για τη σωτηρία τραπεζών και την τόνωση της οικονομίας, επιτρέποντας στην κυβέρνηση να πραγματοποιεί δαπάνες χωρίς να αυξάνει τα επιτόκια.

Σε μια παγκόσμια οικονομία όμως, όπου ένα από τα μεγαλύτερα προβλήματα είναι η έλλειψη εμπιστοσύνης και κεφαλαίων, το στέγνωμα κεφαλαίων εντείνει την κρίση. Το κυνήγι ρευστού ξαφνικά αποκτά άλλη διάσταση. Ένα δολάριο που επενδύεται από διεθνείς κεντρικές τράπεζες και επενδυτές σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα, είναι ένα δολάριο που δεν είναι διαθέσιμο στην Ευρώπη και στην Ανατολική Ευρώπη. Εκεί οι χώρες αναζητούν απεγνωσμένα τρόπους να αναχρηματοδοτήσουν το χρέος τους. Είναι, επίσης, ένα δολάριο που δεν μπορεί να φτάσει στην Αφρική, όπου πολλές χώρες αγκομαχούν λόγω ελλείψεων βοήθειας και ξένων επενδύσεων. Οι χώρες στις οποίες η εισροή κεφαλαίων είναι μικρή έχουν δεχτεί ιδιαίτερα σκληρό πλήγμα από την κρίση, λέει ο πρώην οικονομολόγος του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου Εswar Ρrasad, προσθέτοντας ότι «η ροή ιδιωτικών κεφαλαίων προς τις αναδυόμενες αγορές έχει στεγνώσει». Τα ιδιωτικά κεφάλαια που επενδύονται στις αναπτυσσόμενες οικονομίες, όπως είναι πολλές στην Ανατολική Ευρώπη, έχουν μειωθεί σημαντικά. Σύμφωνα με το Ιnstitute of Ιnternational Finance, από 928 δισ. δολάρια το 2007 υποχώρησαν σε 466 δισ. δολάρια το 2008 και φέτος αναμένεται ότι θα ανέλθουν σε μόλις 165 δισ. δολάρια. Η μεγαλύτερη κρίση από την επιστροφή κεφαλαίων από κεντρικές τράπεζες και επενδυτές πίσω στις ΗΠΑ φαίνεται ότι έχει δημιουργηθεί στην Ανατολική Ευρώπη. Εκεί οι επενδυτές δανείζονταν μεγάλα ποσάκυρίως σε ευρώ και σε ελβετικά φράγκα- και έχτιζαν ακίνητα. Τώρα, το κόστος αποπληρωμής των χρεών αυτών αυξάνεται συνεχώς, καθώς τα εθνικά τους νομίσματα υποχωρούν διαρκώς στη διεθνή αγορά συναλλάγματος. Η αύξηση των χρεών αυτών οδηγεί τις τράπεζες σε απώλειες και οι κυβερνήσεις αναγκάζονται να παρέμβουν για να τις σώσουν με χρήματα φορολογουμένων, σε συνδυασμό με βοήθεια από το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο.

Χειρότερη από την ασιατική κρίση
Η κατάσταση στην Ανατολική Ευρώπη μοιάζει πάρα πολύ με την ασιατική οικονομική κρίση τη δεκαετία του ΄90, λέει ο οικονομολόγος του Συμβουλίου Διεθνών Σχέσεων στη Νέα Υόρκη Βrad Setser. Σε κάτι, όμως, η σημερινή κρίση είναι πολύ χειρότερη από την ασιατική: Τη δεκαετία του ΄90, η υπόλοιπη παγκόσμια οικονομία αναπτυσσόταν με γοργούς ρυθμούς. Μόλις πέρασε ο κίνδυνος, οι ασιατικές χώρες μπόρεσαν να αναπτυχθούν ξανά πουλώντας αγαθά στις ΗΠΑ, την Ευρώπη, την Ιαπωνία και την Κίνα. Αυτή τη φορά, πολλές χώρες με χαμηλά έσοδα, που βλέπουν και πάλι τα νομίσματά τους να βυθίζονται, έχουν να αντιμετωπίσουν και την παγκόσμια ύφεση. Το αποτέλεσμα είναι η ζήτηση για τα προϊόντα τους να είναι πολύ χαμηλή και συνεχώς να μειώνεται. Καμπανάκι από την Παγκόσμια Τράπεζα
Ήδη η Παγκόσμια Τράπεζα προειδοποίησε ότι η παγκόσμια οικονομία θα συρρικνωθεί το 2009 για πρώτη φορά έπειτα από 50 χρόνια και προέβλεψε ότι το παγκόσμιο εμπόριο θα μειωθεί για πρώτη φορά από τις αρχές της δεκαετίας του ΄80.

Καθώς η οικονομική δραστηριότητα επιβραδύνεται και οι τράπεζες υφίστανται μεγάλες απώλειες, οι κυβερνήσεις κινδυνεύουν να μην μπορούν να χρηματοδοτήσουν χρηματοπιστωτικούς οργανισμούς, λέει ο πρώην επικεφαλής οικονομολόγος του ΔΝΤ και καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Χάρβαρντ Κένεθ Ρογκόφ. Πιθανές χρεοκοπίες θα διαλύσουν τις συναλλαγματικές ισοτιμίες, προβλέπει ο κ. Ρογκόφ και προσθέτει ότι «πολλές χώρες στην Ευρώπη βρίσκονται ήδη στο χείλος της χρεοκοπίας».

Υπό κανονικές συνθήκες η άνοδος του δολαρίου θα μείωνε την ανταγωνιστικότητα των αμερικανικών προϊόντων. Όμως τώρα η αμερικανική κυβέρνηση ενδιαφέρεται μόνο να προσελκύσει αρκετούς αγοραστές δημόσιου χρέους, για να χρηματοδοτήσει τα σχέδια σωτηρίας, καθώς φαίνεται ότι έχει καταλήξει στο συμπέρασμα ότι ακόμη κι αν το δολάριο ενισχυθεί από την πολιτική αυτή, θα αξίζει τον κόπο και το κόστος.

«Το γεγονός ότι εξακολουθούμε να δανειζόμαστε με χαμηλότερα επιτόκια (στις ΗΠΑ), μάς σώζει από πιο μεγάλες προσαρμογές», λέει ο κ. Ρογκόφ, και καταλήγει με νόημα: «Βρισκόμαστε πραγματικά μπροστά σε μια άβυσσο».

Τ ο κυνήγι ρευστού ξαφνικά αποκτά άλλη διάσταση.
Ένα δολάριο που επενδύεται σε αμερικανικά κρατικά ομόλογα, είναι ένα δολάριο που δεν είναι διαθέσιμο στην Ευρώπη