Φαινόμενα

Θλιβερή εμμονή
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Στην έναρξη έκανε ριάλιτι τον εαυτό του. Δεν έπιασε. Συνεχίζει όμως με ριάλιτι
Είναι η μόνη τηλεόραση που γνωρίζει ο Ανδρέας Μικρούτσικος και η μόνη που μπορεί να κάνει. Απόδειξη, το προχειροφτιαγμένο τάλεντ σόου, στο οποίο έχει μετατρέψει την εκπομπή του και όπου με άλλοθι τον τραγουδιστικό διαγωνισμό παρελαύνουν από το στούντιο αγωνίες, καημοί, χαρακτήρες ανθρώπων που αγωνίζονται είτε να ενταχθούν στην μπουζουκοστρατιά είτε απλώς να βγουν στην τηλεόραση.

Μια υποτυπώδης κριτική επιτροπή, μέλος της και ο γιος του, στον ρόλο του πιο αυστηρού, η παλαιά αποφοιτήσασα από το τάλεντ σόου του Αlpha που παρουσίαζε ο ίδιος, η Όλγα, αυτή στον ρόλο της καλής, και μια ψυχολόγος, η οποία αναλαμβάνει να εκμαιεύσει με ερωτήσεις- κλισέ, από αυτές που βρίσκει κανείς στα εκλαϊκευμένα εγχειρίδια ψυχολογίας, πολύ προσωπικά στοιχεία του κάθε διαγωνιζόμενου. Για παράδειγμα, λέει νεαρά επίδοξη αοιδός «φοβάμαι πολύ στην πίστα» και ακολουθεί η τετριμμένη ερώτηση «και πώς σκοπεύεις να διαχειριστείς τον φόβο;»- άλλωστε τα ριάλιτι αποτελούν την ιδανική έκφραση των ψυχολογικών κλισέ.

Αρχίζει η επίδοξη να αναλύει κάτι δικά της, παρεμβαίνει ο Μικρούτσικος καταλλήλως και έχουμε μια ολιγόλεπτη «κατάθεση ψυχής», κάτι σαν φαστ-ριάλιτι-φουντ προς κατανάλωση από τους φανατικούς της τηλεοπτικής junk food.

Ένα τάλεντ σόου ακόμη δεν χάλασε τον κόσμο, ούτε την αγορά. Το συγκεκριμένο, σκιά των μεγάλων παραγωγών, ακόμη και εκείνων που παρουσίαζε παλιά ο Μικρούτσικος, φτωχό, πρόχειρο, μοιάζει με μπουλούκι που κάνει αρπαχτή στην επαρχία. Αποπνέει τη θλίψη μιας εμμονής που υποκρύπτει αδυναμία. Αδυναμία για διαφορετική τηλεόραση, αδυναμία να ξανακερδίσει ο Μικρούτσικος το κοινό που έχασε γιατί το παραφόρτωσε με τον εαυτό του. Δεν είναι ούτε ο πρώτος ούτε ο μόνος επαγγελματίας της τηλεόρασης που, αν και γνώρισε μεγάλες δόξες, ξεφλούδισε ο ίδιος την εικόνα του και πλέον δείχνει αδυναμία ανάκαμψης.

Υπάρχει μια κρίσιμη καμπή στις τηλεοπτικές καριέρες όλων. Είναι ακριβώς το σημείο εκείνο που έχουν κάνει ακρότητες για να κερδίσουν τηλεθέαση, την κέρδισαν και αισθάνονται παντοδύναμοι και δικαιωμένοι. Την ίδια στιγμή, όμως, παγιδεύονται στη στιγμιαία επιτυχία τους, την οποία αγωνίζονται να συντηρήσουν τόσο παθιασμένα, ώστε παύουν να βλέπουν και να ακούν και αναπαράγουν διαρκώς το είδος της τηλεόρασης που θεωρούν ότι τους έκανε επιτυχημένους μέχρις εξαντλήσεως του φιλοθεάμονος.

Αυτό πάλι, με τη σειρά του, μπορεί να διαμορφώνει συνήθειες, αλλά εμφανίζει και πολύ εύκολα κόπωση. Ιδίως στη χώρα μας, που η αγορά είναι μικρή και η ελάχιστη απόκλιση των ποσοστών τηλεθέασης από την κορυφή προκαλεί τριγμούς, κατόπιν πανικούς, που σημαίνει απελευθέρωση όχι και των καλύτερων στοιχείων των χαρακτήρων και τελικώς κατάρρευση.

Το θέμα ωστόσο δεν είναι αυτό όσο η απόδειξη πως η τηλεόραση ως σύστημα δεν έχει μνήμη και ότι το τηλεοπτικό κοινό, όσο κι αν βομβαρδίζεται με σαχλαμάρες, έρχεται η στιγμή που τις βαριέται. Μπορεί να χαζέψει καινούργιες, χειρότερες ίσως, αλλά, όταν αισθανθεί κόπωση από κάποιον, δεν υπάρχει επιστροφή.


Να πέφτουν τα στοιχήματα

Μήπως τουλάχιστον έτσι υπάρξει και κανένα κέρδος από τις ατέλειωτες αναλύσεις στις εκπομπές «κοινωνικής κριτικής» για τα πηγαινέλα τηλεαστέρων που δεν ξεκίνησε ακόμη μεν, αλλά οι προβλέψεις είναι ότι θα ξεκινήσουν σίγουρα. Για να βοηθηθούν οι παίκτες του νέου αυτού τηλεοπτικού στοιχήματος δίνονται πλήθος πληροφοριών, όπως ποιος πάει πού και ποιον αφήνει. Ανά δεκάλεπτο μάλιστα, αλλάζουν οι προβλέψεις για να έχει μεγαλύτερο σασπένς και να ανεβαίνουν και τα κέρδη. Θα μείνει ο Αρναούτογλου στον «Όμορφο κόσμο»; Θα είναι μόνος του ο Αρναούτογλου ή θα κάνει ξανά ντουέτο με Θρασκιά; Σιγά! Άντε κι έκανε. Τι θα αλλάξει, δηλαδή; Λες και αν η Θρασκιά είναι δίπλα στον Αρναούτογλου και όχι μόνη της σε μια πολυθρόνα, όπως σήμερα, θα λέει περισσότερες σοφίες. Τίποτε δεν θα αλλάξει. Η σάχλα θα παραμείνει σάχλα. Ίσως να γίνει και πιο σαχλή. Απλώς το ριάλιτι της τηλεόρασης για τον εαυτό της είναι το αγαπημένο της θέαμα. Μιλούν οι άνθρωποί της, κάνουν δηλώσεις διφορούμενες, με κρυφά τάχα νοήματα, ώστε να τροφοδοτούν σενάρια. Και ένα περίεργο πράγμα! Όλοι περιζήτητοι είναι. Πολλοί το πίστεψαν αυτό, όμως ούτε ένας εξ αυτών δεν έμεινε στην κορυφή, ορισμένοι ούτε καν στο γυαλί.