Και βλάβη σε όργανο και απρόσεκτοι πιλότοι

Ένας ελαττωματικός υψομετρητής που έδειξε ότι το αεροσκάφος βρισκόταν δύο μέτρα κάτω από τη στάθμη της θάλασσας ενώ πετούσε σε ύψος 700 μέτρων, αλλά και η απροσεξία των πιλότων, φαίνεται ότι ευθύνονται για τη συντριβή του τουρκικού Βoeing 737-800 κοντά στο αεροδρόμιο Σίπχολ του Άμστερνταμ και τον θάνατο εννέα ανθρώπων.

Σύμφωνα με την προκαταρκτική έκθεση των Ολλανδών ερευνητών, ο κυβερνήτης, ο συγκυβερνήτης και ο εκπαιδευόμενος πιλότος που βρίσκονταν στο πιλοτήριο του Βoeing 737-800 με τους 135 επιβαίνοντες είχαν αντιληφθεί κατά τη διάρκεια της πτήσης ότι το ραδιοϋψόμε- τρο (radio altimeter) δεν λειτουργούσε σωστά, ωστόσο δεν το θεώρησαν σοβαρό πρόβλημα και δεν έλαβαν μέτρα. Ήταν μια απόφαση που αποδείχθηκε μοιραία. Διότι καθώς το αεροσκάφος βρισκόταν σε διαδικασία προσγείωσης με τον αυτόματο πιλότο και ενώ πετούσε στα 700 μέτρα, ο υψομετρητής έδειξε πως βρισκόταν δύο μέτρα κάτω από τη στάθμη της θάλασσας- και πέρασε την πληροφορία αυτή στον αυτόματο πιλότο, ο οποίος μείωσε την ισχύ των κινητήρων στο ρελαντί.

Δεν αντέδρασαν
Αρχικά και παρ΄ ότι γνώριζαν πως το ραδιοϋψόμετρο είχε πρόβλημα, οι χειριστές δεν αντέδρασαν. Η χαμηλή νέφωση και η καταχνιά δεν τους επέτρεπε να δουν πού ακριβώς βρίσκεται ο διάδρομος προσγείωσης του Σίπχολ. Μόνον όταν το αεροσκάφος βρέθηκε σε ύψος 150 μέτρων και η ταχύτητά του μειώθηκε τόσο που ετοιμαζόταν να πέσει σε απώλεια στήριξης, με αποτέλεσμα να σημάνει στο πιλοτήριο συναγερμός, αντιλήφθηκαν οι πιλότοι τι συνέβαινε. «Από τα μαύρα κουτιά», δήλωσε ο επικεφαλής ερευνητής Πίτερ βαν Βόλενχοβεν, «φαίνεται πως έδωσαν τότε πλήρη ώθηση, όμως ήταν πολύ αργά». Όπως σημειώνει στους «Τimes» ο ανταποκριτής της εφημερίδας στο Παρίσι και διπλωματούχος πιλότος Τσαρλς Μπρέμνερ, χρειάζονται κάποια δευτερόλεπτα μέχρι να αντιδράσουν οι κινητήρες στις εντολές και να δώσουν ώθηση στο αεροσκάφος: το τουρκικό Βoeing έπεσε σε ένα λασπωμένο χωράφι, σε απόσταση μόλις ενός χιλιομέτρου από τον διάδρομο προσγείωσης, με τις μηχανές σε πλήρη ισχύ… Οι τρεις πιλότοι σκοτώθηκαν μαζί με έξι ακόμα ανθρώπους.

Ο Βόλενχοβεν όμως δήλωσε πως το συγκεκριμένο αεροσκάφος είχε εμφανίσει προβλήματα με τον υψομετρητή άλλες δύο φορές στο παρελθόν και απηύθυνε σχετική προειδοποίηση στην Βoeing. «Επικεντρώνουμε την έρευνα στη βλάβη στο ραδιοϋψόμετρο και τις συνέπειές της. Το κατά πόσον θα μπορούσε να υπάρξει διαφορετική αντίδραση είναι κάτι που θα χρειαστεί περισσότερο χρόνο για να διαπιστωθεί», δήλωσε. «Ο λόγος για τον οποίο δημοσιοποιούμε από τώρα τα ευρήματά μας είναι για να προειδοποιήσουμε την Βoeing και όλους τους χρήστες του συγκεκριμένου τύπου αεροσκάφους ότι απαιτείται επαγρύπνηση όσον αφορά τον υψομετρητή». Από την πλευρά της η Βoeing εξέδωσε ανακοίνωση με την οποία «υπενθυμίζει σε όλους τους χειριστές 737 να παρακολουθούν προσεχτικά τα βασικά όργανα κατά τα κρίσιμα στάδια της πτήσης». Ο Τσαρλς Μπρέμνερ, πάντως, επισημαίνει στους «Τimes» πως το ραδιοϋψόμετρο χρησιμοποιείται στα μεγάλα αεροσκάφη ως συμπληρωματικό των- μικρότερης ακριβείαςπαραδοσιακών υψομετρικών βαρομέτρων (barometric altimeter) και τα τελευταία πρέπει λογικά να έδειχναν στον πίνακα ελέγχου, μπροστά στους χειριστές, το σωστό ύψος του αεροσκάφους. Το ραδιοϋψόμετρο όμως ήταν αυτό που τροφοδοτούσε με πληροφορίες τον αυτόματο πιλότο.


Οι κυβερνήτες και ο αυτόματος πιλότος

«ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΑΣΥΝΗΘΕΣ να προσγειώνεται ένα αεροσκάφος με τον αυτόματο πιλότο», επισήμανε ο επικεφαλής ερευνητής του δυστυχήματος στο Άμστερνταμ Πίτερ βαν Βόλενχοβεν. Ίσως οι χειριστές να είχαν επιλέξει τον αυτόματο πιλότο ακριβώς επειδή δεν μπορούσαν να δουν, λόγω της χαμηλής νέφωσης και της καταχνιάς, τον διάδρομο προσγείωσης κάτω και μπροστά τους. Ωστόσο, όπως επισημαίνουν οι ειδικοί, ο αυτόματος πιλότος είναι απλώς μια συσκευή που ξεκουράζει τον πιλότο- ο ένας από τους δύο χειριστές οφείλει να βρίσκεται από πάνω κάθε στιγμή, παρακολουθώντας διαρκώς τις παραμέτρους τις πτήσεις, έτοιμος να παρέμβει σε οποιαδήποτε περίπτωση δυσλειτουργίας ή ανάγκης. Σύμφωνα με την έρευνα, υπεύθυνος του Βoeing την επίμαχη ώρα ήταν ο συγκυβερνήτης, με τον εκπαιδευόμενο πιλότο να παρακολουθεί από πίσω.