Υψώνουν τείχη για τις κλιματικές αλλαγές

Με ένα μεγαλόπνοο σχέδιο που ετοίμασαν οι μηχανικοί τους, οι Ολλανδοί θα θωρακίσουν τη χώρα τους απέναντι στις κλιματικές αλλαγές, χτίζοντας τα μεγαλύτερα αντιπλημμυρικά φράγματα στον κόσμο. Τα επόμενα 100 χρόνια, η Ολλανδία θα αποκτήσει τέσσερα χιλιόμετρα πρόσθετης ακτογραμμής στη Βόρεια Θάλασσα και 600 τετραγωνικά χιλιόμετρα ξηράς.

Η χώρα έχει πλημμυρίσει πολλές φορές στην ιστορία της, με μεγάλες καταστροφές και πολλούς νεκρούς. Λόγω της ιδιαίτερης τοπογραφίας της- στο Δέλτα των ποταμών Ρήνου και Μάας- περισσότερο από το μισό τμήμα της ξηράς βρίσκεται χαμηλότερα από τη στάθμη της θάλασσας κι έτσι είναι ευάλωτη με την παραμικρή άνοδο των υδάτων.

Η αλλαγή του κλίματος κρύβει μεγάλους κινδύνους για το μέλλον της Ολλανδίας. Γι΄ αυτό τον λόγο, η κυβέρνηση ανέθεσε το 2007 σε μία ομάδα ειδικών, με το όνομα «Η επιτροπή του Δέλτα», να βρει μακροπρόθεσμες λύσεις για τη θωράκιση της χώρας απέναντι στα ακραία καιρικά φαινόμενα. Η ομάδα δημοσίευσε τον Σεπτέμβριο το σχέδιο για τη σωτηρία της Ολλανδίας, στο οποίο συμπεριλαμβάνονται η επέκταση της ακτογραμμής κατά τέσσερα χιλιόμετρα, η ενίσχυση των φραγμάτων που έχουν χτισθεί τις τελευταίες δεκαετίες και η κατασκευή νέων, ακόμα μεγαλύτερων. Το κόστος του σχεδίου φτάνει το 1,2 δισ. ευρώ για τα επόμενα 100 χρόνια. Τόσα απαιτούνται για την ολοκλήρωση των έργων, τα οποία υπολογίζεται πως θα προστατεύσουν τη χώρα για τους επόμενους δύο αιώνες.

Από τώρα τα έργα. Οι Ολλανδοί εκτιμούν πως το κόστος θα μικρύνει αν αρχίσουν τώρα τα έργα. Έχουν άλλωστε την εμπειρία αιώνων στην κατασκευή φραγμάτων (περισσότερα από 3.000 χιλιόμετρα) και θεωρούνται από τους καλύτερους στον κόσμο σε αυτόν τον τομέα. Μηχανικοί σε όλο τον πλανήτη, από τη Νέα Ορλεάνη μέχρι τη Σιγκαπούρη, περιοχές που απειλούνται από την παγκόσμια κλιματική μεταβολή, εξετάζουν με μεγάλο ενδιαφέρον το καινούργιο σχέδιο των Ολλανδών για να το προσαρμόσουν στις δικές τους ανάγκες.

Για να θωρακίσει την Ολλανδία από την αλλαγή του κλίματος για τα επόμενα 200 χρόνια, ο Σις Βέερμαν, επικεφαλής της Επιτροπής του Δέλτα, ζήτησε από τους επιστήμονες να συγκεντρώσουν τα πιο αξιόπιστα στοιχεία για τις μελλοντικές προβλέψεις. Τα μοντέλα των κλιματολόγων προβλέπουν άνοδο της στάθμης των ωκεανών σε όλο τον πλανήτη χωρίς να εστιάζουν σε συγκεκριμένες περιοχές. Γι΄ αυτό τον λόγο, οι Ολλανδοί ζήτησαν από τα μέλη της Διακυβερνητικής Επιτροπής για τις Κλιματικές Αλλαγές, που κέρδισαν το Νόμπελ Ειρήνης το 2007, να προβλέψουν την άνοδο της στάθμης στις Κάτω Χώρες. Σύμφωνα με τα στοιχεία τους, η Βόρεια Θάλασσα θα ανέβει 40 εκατοστά ώς το 2050 και από 65 εκατοστά μέχρι 1,3 μέτρα έως το 2100. Το 2200, η άνοδος θα φτάσει τα τέσσερα μέτρα.

Πώς θα χτιστούν. «Αν δράσουμε τώρα, μπορούμε να προλάβουμε την καταστροφή», λέει στο περιοδικό «Wired» ο Βέερμαν. Σύμφωνα με το σχέδιο της ομάδας του, τον επόμενο αιώνα πλοία θα ανασύρουν κάθε χρόνο 121 εκατομμύρια κυβικά μέτρα λάσπης από τον βυθό και θα τα εναποθέτουν στις ακτές. Τα κύματα θα σπρώχνουν τη λάσπη στη θέση της, επεκτείνοντας «με φυσικό τρόπο» την ακτογραμμή κατά τέσσερα χιλιόμετρα. Στο τέλος, η Ολλανδία θα έχει μεγαλώσει κατά 600 εκατομμύρια τετραγωνικά χιλιόμετρα. Επίσης, θα χτισθούν νέα φράγματα, ένα νέο κανάλι για την εκτροπή των υδάτων του ποταμού Λεκ, ενώ μία σειρά από μικρά νησιά στη βόρεια χώρα θα ενωθούν σχηματίζοντας ένα τεράστιο φυσικό φράγμα απέναντι στη Βόρεια Θάλασσα. Αλλά η απειλή δεν έρχεται μόνο από τη θάλασσα. Το λειώσιμο των πάγων στις Άλπεις θα μεταφέρει τεράστιες ποσότητες νερού μέσω των ποταμών Ρήνου και Μάας. Οι μηχανικοί έχουν βρει ένα κομμάτι αγροτικής γης όπου θα κατευθύνουν τα περίσσια νερά των ποταμών, ώστε να μη φτάσουν στις πόλεις. Τέλος, για να προστατευθεί το Άμστερνταμ, ο Βέερμαν σχεδιάζει να ανεβάσει τη στάθμη της τεχνητής λίμνης Ίσελ κατά τρία μέτρα μέχρι το 2100 προλαμβάνοντας έτσι την άνοδό της από τις καταιγίδες.

Έμαθαν από το πάθημα του ΄53

Η ΓΝΩΣΗ και η εμπειρία των Ολλανδών αποκτήθηκε μετά τις μεγάλες καταστροφές. Η τελευταία συνέβη το 1953, όταν μία μεγάλη καταιγίδα πλημμύρισε 1.200 τετραγωνικά χιλιόμετρα της χώρας, με αποτέλεσμα τον θάνατο 1.835 ανθρώπων. Ύστερα από αυτό, η κυβέρνηση ξεκίνησε ένα 30ετές σχέδιο κατασκευής φραγμάτων για προστασία απέναντι στις πλημμύρες. Το μεγαλύτερο από αυτά ολοκληρώθηκε στο Μάεσλαντ πριν από 11 χρόνια. Πρόκειται για μία πύλη με δύο γιγαντιαίους βραχίονες, ο καθένας στο μέγεθος του Πύργου του Άιφελ. Αν υπάρξει ανάγκη, οι βραχίονες θα κλείσουν τη ροή των υδάτων προστατεύοντας το Ρότερνταμ.

Το σχέδιο του ΄53 βασίσθηκε σε μαθηματικούς υπολογισμούς ενός διάσημου Ολλανδού μαθηματικού, που βοήθησε τους ειδικούς να βρουν τις καταλληλότερες τοποθεσίες για τα αντιπλημμυρικά φράγματα. Η επιτροπή εξίσωσε τον κίνδυνο πλημμύρας με την πιθανότητα αποτυχίας επί το προβλεπόμενο κόστος των καταστροφών. Σήμερα, αυτή η εξίσωση ανάλυσης του κινδύνου χρησιμοποιείται σε πολλούς τομείς, όπως η πυρηνική ενέργεια και η αεροδιαστημική, όμως ήταν πολύ προχωρημένη για τη δεκαετία του ΄50.