Κατευθυντήριες Οδηγίες για την Προφύλαξη από την Φλεβική Θρομβοεμβολική Νόσο

Πέμπτη, 26 Φεβρουαρίου 2009 – Μία ύπουλη παθολογική κατάσταση που μπορεί να αποβεί μοιραία για τη ζωή των πασχόντων αν δεν αντιμετωπιστεί σωστά, είναι η Φλεβική Θρομβοεμβολική Νόσος, η οποία δυστυχώς πολλές φορές υποεκτιμάται.

Για την έγκαιρη αναγνώριση και αντιμετώπιση της νόσου, οι γιατροί διαθέτουν πλέον ένα ισχυρό όπλο στα χέρια τους: τις νέες κατευθυντήριες οδηγίες πρόληψης και θεραπείας της νόσου, που συντάχθηκαν με πρωτοβουλία της Ερευνητικής Μονάδας Θρόμβωσης και Βιολογίας των Αγγείων της Α΄ Πανεπιστημιακής Χειρουργικής Κλινικής του Αριστοτελείου Πανεπιστημίου Θεσσαλονίκης μαζί με 80 ειδικούς στη Θρόμβωση ιατρούς, διαφόρων ειδικοτήτων (χειρουργοί, ορθοπαιδικοί, αγγειολόγοι, γυναικολόγοι, ογκολόγοι, αναισθησιολόγοι, αιματολόγοι) από όλες τις βαθμίδες υγείας (Πανεπιστημιακοί, γιατροί του ΕΣΥ, ελεύθεροι επαγγελματίες). Οι νέες κατευθυντήριες οδηγίες εκδόθηκαν με την υποστήριξη της φαρμακευτικής εταιρείας Sanofi-Aventis.

Υπολογίζεται ότι με την εφαρμογή αυτών των οδηγιών θα σωθεί το 50% των ασθενών που κινδυνεύουν να εκδηλώσουν την πάθηση.

Η σημαντική αυτή ανακοίνωση έγινε σήμερα σε Συνέντευξη Τύπου που έδωσαν ο αναπληρωτής Καθηγητής Αιματολογίας και Αιμόστασης του Πανεπιστημίου Pierre et Marie Curie (Paris IV) και υπεύθυνος της ερευνητικής μονάδας Θρόμβωσης και Βιολογίας των αγγείων της Α’ Πανεπιστημιακής Κλινικής του Α.Π.Θ., κος Γρηγόρης Γεροτζιάφας, ο Καθηγητής Αγγειοχειρουργικής του Πανεπιστημίου Κρήτης, Διευθυντής της Αγγειοχειρουργικής Κλινικής του Περιφερειακού Πανεπιστημιακού Γενικού Νοσοκομείου Ηρακλείου κος Αστέριος Κατσαμούρης, ο Καθηγητής Ορθοπαιδικής του Πανεπιστημίου Θεσσαλίας κος Κωνσταντίνος Μαλίζος και ο αναπληρωτής Καθηγητής, Διευθυντής του Κέντρου Θρόμβωσης του NewMexico των ΗΠΑ κος Αλέξανδρος Σπυρόπουλος. Τη συζήτηση συντόνισε ο Καθηγητής Αγγειοχειρουργικής του Α.Π.Θ., Διευθυντής της Α’ Πανεπιστημιακής Χειρουργικής Κλινικής του Νοσοκομείου Παπαγεωργίου Θεσσαλονίκης, κος Δημήτριος Κισκίνης.

Στη Συνέντευξη Τύπου ήταν παρών ο κ. Δημήτρης Βαρτζόπουλος, Διοικητής της Β’ ΔΥΠΕ, και ο Πρύτανης του Α.Π.Θ., κος Αναστάσιος Μάνθος.

Σύμφωνα με τον κ. Κισκίνη, οι ελληνικές κατευθυντήριες οδηγίες θα αποτελέσουν το μοχλό κινητοποίησης αφενός της ιατρικής κοινότητας και των φορέων υγείας, αφετέρου του ευρέος κοινού, ώστε να ελαττωθεί τον επόμενο χρόνο τουλάχιστον κατά 50% ο αριθμός των θανάτων που συμβαίνουν εξαιτίας της πνευμονικής εμβολής. «Η ομάδα σύνταξης των οδηγιών αυτών καλύπτει όλες τις ειδικότητες της ιατρικής και όλες τις βαθμίδες των φορέων υγείας (Πανεπιστήμιο, Νοσοκομεία ΕΣΥ, Ασφαλιστικά Ταμεία, ελεύθεροι επαγγελματίες), διότι η θνητότητα και η νοσηρότητα από την θρομβοεμβολική νόσο εμφανίζεται σε όλες τις κατηγορίες των ασθενών. Ζητάμε τη βοήθεια των ΜΜΕ για να γνωστοποιήσουμε στο ευρύ κοινό το πρόβλημα, διότι πιστεύουμε ότι ο ενημερωμένος ασθενής απαιτεί καλύτερες υπηρεσίες υγείας», τονίζει.

Οι ομιλητές επισήμαναν ότι η Φλεβική Θρομβοεμβολική Νόσος είναι πραγματικός κίνδυνος για την δημόσια υγεία. Στις χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης 543.000 άνθρωποι χάνουν τη ζωή τους σε ετήσια βάση εξαιτίας της πνευμονικής εμβολής (θρόμβωση των πνευμονικών αρτηριών). Εν ολίγοις, η Φλεβική Θρομβοεμβολική Νόσος σκοτώνει κάθε χρόνο διπλάσιο αριθμό ανθρώπων σε σχέση με το άθροισμα των θανάτων που οφείλονται στο AIDS (6.000), στον καρκίνο του προστάτη (63.000), στον καρκίνο του μαστού (86.000) και στα τροχαία ατυχήματα (55.000).

Από τη μελέτη ENDORSE, η οποία δημοσιεύτηκε στο επιστημονικό περιοδικό Lancet το 2007, προέκυψε ότι σε παγκόσμια κλίμακα το 42% των νοσηλευόμενων σε Παθολογικές Κλινικές και το 64% των νοσηλευόμενων σε Χειρουργικές Κλινικές διέτρεχαν κίνδυνο Φλεβικής Θρομβοεμβολής. Ωστόσο, μόνο οι 4 στους 10 ασθενείς που νοσηλεύονταν στις παθολογικές κλινικές καιοι 6 στους 10 χειρουργικούς ασθενείς έλαβαν κάποια μορφή προφύλαξης για την αντιμετώπιση του σοβαρού αυτού προβλήματος.

Η μελέτη ENDORSE έγινε σε δείγμα 70.000 ασθενών από 32 χώρες και από την Ελλάδα συμμετείχαν 1.845 ασθενείς. Σε ότι αφορά τη χώρα μας προέκυψε ότι για το 70% των ασθενών που κινδύνευαν να χάσουν τη ζωή τους από Φλεβική Θρομβοεμβολή δεν είχε ληφθεί μέριμνα. Αυτό και μόνο το στοιχείο δείχνει ότι ο κίνδυνος της φλεβικής θρόμβωσης δεν εκτιμάται σωστά από τους γιατρούς σε παγκόσμιο επίπεδο.

Όπως επισήμαναν οι ειδικοί επιστήμονες, το πρώτο ουσιαστικό βήμα για την σωτηρία των ανθρώπων των οποίων η ζωή κινδυνεύει από τη Φλεβική Θρόμβωση και την Πνευμονική Εμβολή είναι η ενημέρωση και η εκπαίδευση του προσωπικού ( γιατροί, νοσηλευτές κ.λ.π.).

Στόχος της προσπάθειας αυτής είναι η ευαισθητοποίηση των πολιτών ώστε σε συνεργασία με τους φορείς Δημόσιας Υγείας και την Ιατρική Κοινότητα να αναπτυχθεί μία εθνική στρατηγική πρόληψης της Φλεβικής Θρομβοεμβολικής Νόσου με πυρήνα τις Νοσοκομειακές Επιτροπές Θρομβοπροφύλαξης που θα λειτουργούν σε κάθε Νοσηλευτική Μονάδα της χώρας κατά τα πρότυπα των Επιτροπών Ενδονοσοκομειακών Λοιμώξεων.

Σχετικά με την φλεβική θρόμβωση

Η φλεβική θρόμβωση, δηλαδή ο σχηματισμός θρόμβων και πηγμάτων αίματος μέσα σε φλεβικά αγγεία, συχνά διαφεύγει της διάγνωσης και αποτελεί σημαντική αιτία νοσηρότητας και θνησιμότητας. Φλεβική θρόμβωση παρουσιάζεται σε πιο βαθιές (εν τω βάθει) φλέβες των κάτω άκρων. Η εν τω βάθει φλεβική θρόμβωση μπορεί να μην προκαλέσει καθόλου συμπτώματα και να μην γίνει αντιληπτή από τον ασθενή, αλλά μπορεί να οδηγήσει σε μόνιμη βλάβη στο πόδι, γνωστή και ως μεταθρομβωτικό σύνδρομο, σε χρόνια φλεβική ανεπάρκεια ή σε δυνητικά θανατηφόρο πνευμονική εμβολή.

Ποια είναι τα συμπτώματα;

Ενόχληση ή πόνος όταν ο ασθενής είναι σε όρθια στάση ή βαδίζει, που υποχωρεί με ανάπαυση και ανύψωση του κάτω άκρου, ευαισθησία, οίδημα (πρήξιμο) και θερμότητα.

Πού οφείλεται;

Τα τρία βασικά αίτια της θρόμβωσης είναι οι διαταραχές της πηκτικότητας του αίματος, ο τραυματισμός των αγγείων και η αλλαγή στην αιματική ροή. Σε περίπτωση παρακώλυσης της αιματικής ροής, λόγω ασθένειας, τραυματισμού και αδράνειας των βαλβίδων, το αίμα λιμνάζει και ευνοείται η δημιουργία θρόμβων.

Παράγοντες κινδύνου

• Γενετική προδιάθεση -μεταλλάξεις γονιδίων που ελέγχουν τον μηχανισμό της πήξης του αίματος
• Ιστορικό προηγηθείσας φλεβικής θρόμβωσης ή οικογενειακό ιστορικό του ασθενούς με αναφερόμενα τέτοια περιστατικά
• Πρόσφατη χειρουργική επέμβαση
• Ηλικία άνω των 40 ετών
• Ορμονοθεραπεία ή λήψη αντισυλληπτικών
• Κύηση ή πρόσφατος τοκετός
• Προηγηθείς καρκίνος ή ήδη υπάρχων καρκίνος
• Τραυματισμός άκρου ή ορθοπεδικές επεμβάσεις
• Πολύωρη ακινησία ή καθιστική ζωή
• Παχυσαρκία.

Πώς αντιμετωπίζεται η φλεβική θρόμβωση ;

Η δημιουργία θρόμβων στις πιο βαθιές φλέβες (εν τω βάθει) των κάτω άκρων (μετά από σοβαρές εγχειρήσεις, τραυματισμούς ή κατάγματα, που κρατούν τον ασθενή σε ακινησία για μεγάλο χρονικό διάστημα) είναι σοβαρή και απαιτεί εισαγωγή στο νοσοκομείο για στενή παρακολούθηση, θεραπεία και εξετάσεις. Ο κυριότερος κίνδυνος της μη έγκαιρης διάγνωσης ή της πλημμελούς αντιμετώπισης είναι η «μετανάστευση» του θρόμβου προς τους πνεύμονες (πνευμονική εμβολή), η οποία μπορεί να είναι ακόμη και θανατηφόρος. Συνήθως, η νοσηλεία διαρκεί 5-10 ημέρες, αλλά στη συνέχεια απαιτείται παρακολούθηση και θεραπεία για 4 έως 6 μήνες. Η θνητότητα της πνευμονικής εμβολής αν δεν αντιμετωπιστεί φθάνει μέχρι και 30%.

Η κυριότερη μορφή αντιμετώπισης της εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης και πρόληψης της Πνευμονικής εμβολής είναι με φαρμακευτική αντιπηκτική αγωγή.

Πώς μπορεί να προληφθεί;

Η πρόληψη των θρομβώσεων στις ομάδες υψηλού κινδύνου είναι ιδιαίτερα σημαντική. Γενικά, συνιστάται η κατά το δυνατόν αποφυγή παρατεταμένων χρονικών διαστημάτων ακινησίας. Κατά τη διάρκεια ενός πολύωρου αεροπορικού ταξιδιού, συνιστάται καλή ενυδάτωση, αποφυγή κατανάλωσης αλκοόλ και άσκηση των ποδιών, είτε με μυϊκή σύσπαση των μυών της γάμπας είτε με περπάτημα στο διάδρομο του αεροπλάνου, κάθε 30 λεπτά. Στους υπέρβαρους ασθενείς, συνίσταται η απώλεια βάρους, καθώς η παχυσαρκία αποτελεί σημαντικό παράγοντα κινδύνου για την εμφάνιση εν τω βάθει φλεβικής θρόμβωσης. Το σημαντικότερο είναι να ελέγχονται οι παράγοντες κινδύνου έτσι ώστε να αξιολογείται σωστά ο ασθενής και να χορηγείται η κατάλληλη αγωγή προφύλαξης.