Ημερολόγιο Συνόρων Μια αθηναϊκή ιστορία από την Αρμενία

«Το όνομά μου είναι Βαέ Αμπαχαμιάν. Γεννήθηκα το 1982 στην Ερεβάν, την πρωτεύουσα της Αρμενίας. Όταν εγώ γεννήθηκα, υπήρχε ακόμα η Σοβιετική Ένωση. Θυμάμαι αρκετά πράγματα από εκείνη την εποχή…
ΘΥΜΑΜΑΙ στο σχολείο τα πορτρέτα των Μαρξ, Ένγκελς και Λένιν. Μόνο τα πορτρέτα του Λένιν, όμως, ήταν παντού: στα σπίτια, στις πλατείες, στα σχολικά βιβλία. Την πρώτη μέρα στο δημοτικό άνοιξα το αλφαβητάρι και είδα τη φωτογραφία του Λένιν. Η δασκάλα μάς ρώτησε: «Παιδιά, ποιον κοιτάει ο παππούς Λένιν;». «Εμένα δασκάλα», είπαν όλοι. «Όχι», απάντησε εκείνη, «ο Λένιν σας κοιτάει όλους». Ήταν ο μαρξιστικός- λενινιστικός τρόπος για να πεις ότι ο Λένιν είναι Θεός. Ύστερα από αυτό η δασκάλα είπε ότι όταν πέθανε ο Λένιν, τα ρολόγια σταμάτησαν για ένα λεπτό! Η πρώτη μέρα του σχολείου άρχισε με ένα παραμύθι… Θυμάμαι τον παππού μου. Ήταν γνωστός μαθηματικός. Έβριζε συνέχεια τη Σοβιετική Ένωση. Οι γονείς μου του έλεγαν να μη φωνάζει για να μη μας ακούσουν οι γείτονες. Ο παππούς μου είχε πρόβλημα με το όνομά του. Τον έλεγαν Βολόντια. Ήταν το υποκοριστικό του Λένιν και εκείνος μισούσε τον Λένιν. Κουβαλούσε αυτό το όνομα σαν κατάρα.

●●●
ΘΥΜΑΜΑΙ ΟΤΙ, μετά την περεστρόικα, όταν ήρθαν για πρώτη φορά οι τσίχλες που έκαναν φούσκα, εμείς τα παιδιά εντυπωσιαστήκαμε πολύ. Θυμάμαι επίσης ότι οι μεγαλύτεροι λάτρευαν τα προϊόντα από τη Δύση, ειδικά τα ηλεκτρονικά. Μόνο οι άνθρωποι της νομενκλατούρας μπορούσαν να τα έχουν. Οι υπόλοιποι έπρεπε να ταξιδέψουν στην Τσεχοσλοβακία ή στην Πολωνία για να τα αποκτήσουν. Η Σοβιετική Ένωση ήταν μια πετρωμένη κοινωνία. Το σοβιετικό σύστημα ήταν καταδικασμένο να καταρρεύσει, αλλά ο τρόπος που κατέρρευσε ήταν τραγικός. Αυτό που ακολούθησε ήταν μια ζούγκλα. Όσο παράξενο και αν ακούγεται, νοσταλγώ την εποχή της Σοβιετικής Ένωσης. Πιθανότατα γιατί ως παιδί ζούσα ανέμελα και ξαφνικά η παιδική μου ηλικία κόπηκε με τραυματικό τρόπο.

●●●
ΤΗΝ ΚΗΡΥΞΗ της ανεξαρτησίας της Αρμενίας την είδα στην τηλεόραση. Ήμουν οκτώ χρονών τότε. Θυμάμαι ότι ξαφνικά τα παιδάκια στο σχολείο και στη γειτονιά έγιναν επιθετικά. Η κομμουνιστική νομενκλατούρα αντικαταστάθηκε με τη μαφία. Συχνά επρόκειτο για τους ίδιους ανθρώπους που απλώς άλλαξαν κοστούμια. Οι γονείς μου έχασαν τη δουλειά τους. Άρχισε ο πόλεμος στο Καραμπάχ. Τα πορτρέτα των Μαρξ, Ένγκελς και Λένιν έφυγαν από το σχολείο. Δεν ορκιζόμασταν πια στον κομμουνισμό, αλλά στους Αρμένιους εθνικούς ήρωες. Δεν τραγουδούσαμε πια τη Διεθνή, αλλά τον εθνικό ύμνο της Αρμενίας. Είχαμε ρεύμα μόνο δύο ώρες την ημέρα. Τα παιδικά μου χρόνια τελείωσαν τό τε. ●●●
Ο ΑΔΕΛΦΟΣ ΜΟΥ έπαθε ένα ατύχημα και ο πατέρας μου είπε «θα φύγουμε». Εγώ χάρηκα. Πάντα μου άρεσαν τα ταξίδια. Πουλήσαμε σχεδόν όσα είχαμε και αποφασίσαμε να έρθουμε στην Ελλάδα, εντελώς τυχαία. Επειδή είχαμε ακούσει ότι έχει σημαντική αρμενική κοινότητα. Για μας η Ελλάδα σήμαινε Δύση. Στη ζωή μας μπήκε τότε η λέξη βίζα. Πήγαμε πρώτα στη Μόσχα. Μείναμε μια εβδομάδα σε κάποιον ξάδελφο. Την ημέρα που ήταν να πετάξουμε για την Ελλάδα, δεν μας άφησαν να περάσουμε στον έλεγχο διαβατηρίων. Γυρίσαμε πίσω. Μείναμε άλλους δύο μήνες στη Μόσχα. Πήγαμε ξανά στο αεροδρόμιο. Φοβόμουν πολύ ότι θα μας γυρίσουν πίσω ξανά. Δεν μας σταμάτησαν αυτήν τη φορά. Από τότε, όσα χρόνια και αν πέρασαν, με πιάνει τρόμος κάθε φορά που βρίσκομαι μπροστά στους ελέγχους διαβατηρίων. Το να χάσω το διαβατήριο είναι ο χειρότερος εφιάλτης μου. ●●●
ΦΘΑΣΑΜΕ στην Αθήνα τον Δεκέμβριο του 1992. Πήραμε το λεωφορείο στο αεροδρόμιο και πήγαμε στην Ομόνοια. Όταν κατεβήκαμε έβαλα τα κλάματα. Με τρόμαξε η Αθήνα. Μου φάνηκε μια θορυβώδης πόλη χωρίς δρόμους. Στην Ιερεβάν οι δρόμοι είναι φαρδείς, κατά το σοβιετικό πρότυπο. Έκλαιγα και έλεγα ότι θέλω να γυρίσω πίσω. Τα ταξίδια τελικά δεν ήταν και τόσο παραμυθένια όσο τα είχα φανταστεί.

●●●
Ο ΠΑΤΕΡΑΣ ΜΟΥ ήταν τυχερός και βρήκε δουλειά στη Λεόντειο Σχολή. Ως μηχανικός ηλεκτρολόγος, φρόντισε τα θέατρα και τα φώτα της σχολής. Εγώ πήγα στο αρμένικο σχολείο. Τα άλλα παιδιά μιλούσαν τα αρμένικα της διασποράς, τα αρμένικα της Δύσης, όπως τα λένε. Τα δικά μου αρμένικα τα θεωρούσαν βλάχικα, αρμένικα της Ανατολής. Ένιωθα ξένος εκεί μέσα. Αν και ήμουν ο καλύτερος στην τάξη, δεν μου άρεσε αυτό το σχολείο. Ήταν σαν γκέτο.

●●●
ΤΕΛΕΙΩΣΑ το γυμνάσιο και το λύκειο στη Λεόντειο Σχολή. Επειδή ο πατέρας μου δούλευε ήδη εκεί, ήμουν τυχερός και μου έδωσαν υποτροφία. Είχα αρχίσει να μαθαίνω γαλλικά στην Αρμενία και εδώ τα τελειοποίησα. Στη Λεόντειο, αν και τα παιδιά ήταν από εύπορες οικογένειες, δεν ένιωθα ξένος. Στη Γ΄ γυμνασίου με εξέλεξαν πρόεδρο της τάξης. Έδωσα Πανελλήνιες και πέρασα στη Νομική Σχολή Αθηνών. Το πρώτο έτος κέρδισα μια υποτροφία από το Γαλλικό Ινστιτούτο για να σπουδάσω έναν χρόνο στη Σορβόνη. Το Παρίσι είναι πανέμορφο, αλλά εάν δεν έχεις παρέα και λεφτά μοιάζει μίζερο. Αντιμετώπισα δυσκολίες στην αρχή, ειδικά για στέγαση. Την άδεια παραμονής, πάντως, μου την έβγαλαν μέσα σε δύο ώρες. Ναι, ακριβώς δύο ώρες. Είχα μείνει έκπληκτος, γιατί ήξερα τι τραβούσαν οι γονείς μου στην Ελλάδα. Ήταν η πρώτη άδεια παραμονής μου ουσιαστικά, γιατί μέχρι τότε ήμουν γραμμένος σε αυτήν των γονέων μου. Επειδή δεν είχα παρέα στην αρχή, περνούσα ατελείωτες ώρες στον κινηματογράφο. Με 16 ευρώ αγόραζα μια μηναία κάρτα και έβλεπα 16 ταινίες τον μήνα. Έτσι ερωτεύτηκα τον κινηματογράφο. Μαζί με την κινεζική πολεμική τέχνη είναι οι δύο μεγάλες αγάπες της ζωής μου.

●●●
ΕΠΕΙΔΗ η οικογένειά μου ήταν στην Ελλάδα, αποφάσισα να επιστρέψω, να συνεχίσω τις σπουδές μου εδώ. Τότε άρχισε το μαρτύριο της άδειας παραμονής. Περίμενα χρόνια και όταν βγήκε ήταν ληγμένη. Να είσαι είκοσι χρονών, να μην έχεις άδεια παραμονής, να θέλεις να κάνεις πράγματα αλλά να μην μπορείς να ταξιδέψεις, να κινηθείς. Ο ενθουσιασμός σιγά σιγά γίνεται καπνός, σε καταλαμβάνει η απογοήτευση και η πικρία.

ΥΓ:Το «Ημερολόγιο Συνόρων» ευχαριστεί θερμά την Περιφέρεια Αττικής.Η άδεια παραμονής του Βαέ εκδόθηκε εμπρόθεσμα αυτήν τη φορά.Έτσι μπόρεσε να ταξιδέψει χωρίς πρόβλημα στο Πεκίνο και να γραφτεί στη Σχολή Κινηματογράφου.

«Η Σοβιετική Ένωση ήταν μια πετρωμένη κοινωνία. Το σοβιετικό σύστημα ήταν καταδικασμένο να καταρρεύσει, αλλά ο τρόπος που κατέρρευσε ήταν τραγικός. Αυτό που ακολούθησε ήταν μια ζούγκλα…»

LΙΝΚ:

www.gkapllani.com