Νέοι ένοχοι για το άσθμα

Η μείωση της λήψης ασπιρίνης, η έκθεση στα καθαριστικά σπρέι και η ανεπάρκεια βιταμίνης D μπορεί να εξηγούν γιατί αυξάνονται συνεχώς τα κρούσματα άσθματος τις τελευταίες δεκαετίες, αναφέρει η εφημερίδα «Νιου Γιορκ Τάιμς».

Επί χρόνια, οι ειδικοί χρησιμοποιούσαν τις διαφορές στις συνθήκες υγιεινής για να εξηγήσουν τη διαφορά στα κρούσματα άσθματος – στις χώρες της Δύσης, λ.χ., είναι περίπου 50 φορές συχνότερα απ’ ό,τι στις αγροτικές περιοχές της Αφρικής. Αυτό αποδιδόταν στο ότι οι κάτοικοι της Δύσης εκτίθενται λιγότερο σε βακτήρια, ιούς και παράσιτα, με αποτέλεσμα να έχουν μειωμένες ανοσοποιητικές αντιδράσεις και έτσι αυξημένο κίνδυνο ανάπτυξης αλλεργικών νόσων.

Ωστόσο, ο δρ Χάρολντ Σ. Νέλσον, καθηγητής Ιατρικής στο Τμήμα Άσθματος & Αλλεργιών του Νοσοκομείου National Jewish Health, στο Ντένβερ, υποστηρίζει ότι οι συνθήκες υγιεινής δεν εξηγούν πλήρως τον διπλασιασμό των κρουσμάτων άσθματος στις ΗΠΑ και τις άλλες βιομηχανικώς ανεπτυγμένες χώρες τις τρεις τελευταίες δεκαετίες.

Σε πρόσφατη ομιλία του στο ετήσιο συνέδριο Πνευμονολογίας & Αλλεργιών του νοσοκομείου, ο δρ Νέλσον παρουσίασε στοιχεία για τρεις εχθρούς που δεν είναι γνωστοί στο ευρύ κοινό: τα χαμηλότερα επίπεδα βιταμίνης D, την έκθεση στα καθαριστικά σπρέι και την ευρύτερη χρήση στα παιδιά άλλων αντιπυρετικών στη θέση της ασπιρίνης.

Σύμφωνα με τα στοιχεία, τα καθαριστικά σε σπρέι παράγουν πολύ μικρά μόρια που ερεθίζουν τους πνεύμονες αυξάνοντας τον κίνδυνο άσθματος. Οι μεγαλύτεροι ένοχοι φαίνεται ότι είναι τα καθαριστικά τζαμιών και τα αποσμητικά χώρου. Μεγάλη ευρωπαϊκή μελέτη για καθαριστικά προϊόντα σε δέκα χώρες έδειξε ότι όσοι τα χρησιμοποιούν τέσσερις μέρες την εβδομάδα διατρέχουν διπλάσιο κίνδυνο να εκδηλώσουν άσθμα των ενηλίκων. Η εβδομαδιαία χρήση αυξάνει τον κίνδυνο κατά 50%. Αυστραλοί ερευνητές, εξάλλου, κατέγραψαν σχέση μεταξύ των σπρέι αυτών και του άσθματος στα παιδιά.

Όσον αφορά τη σχέση βιταμίνης D και άσθματος, επιστήμονες από το Νοσοκομείο Brigham and Women’s δημοσίευσαν το 2007 στην «Επιθεώρηση Αλλεργίας & Κλινικής Ανοσολογίας» (JACI) ανασκόπηση της ιατρικής βιβλιογραφίας, που κατέδειξε σχέση ανάμεσα στα χαμηλά επίπεδα της βιταμίνης στις μητέρες και στο άσθμα της παιδικής ηλικίας.

Οι συγγραφείς της μελέτης τόνιζαν ότι οι κάτοικοι της Δύσης περνούν ολοένα και περισσότερο χρόνο στα σπίτια τους και έτσι εκτίθενται λιγότερο στο φως του ήλιου, με συνέπεια να μειώνεται η ποσότητα της βιταμίνης D που παράγεται στο δέρμα. Το γεγονός αυτό, σε συνδυασμό με τη μειωμένη πρόσληψη της βιταμίνης από τα τρόφιμα (όπως τα παχιά ψάρια και οι εμπλουτισμένες τροφές) και τα συμπληρώματα, οδηγεί σε ανεπάρκεια βιταμίνης D, ιδίως στις εγκύους, με συνέπεια περισσότερα κρούσματα στους απογόνους τους.

Υποκατάστατα ασπιρίνης και παιδικό άσθμα

Η μείωση στη χρήση ασπιρίνης επίσης μπορεί να εξηγεί τα αυξανόμενα κρούσματα άσθματος.

Τα μικρά παιδιά δεν επιτρέπεται να παίρνουν ασπιρίνη επειδή κινδυνεύουν να παρουσιάσουν σύνδρομο Reye. Πρόκειται για σπάνια ασθένεια που χαρακτηρίζεται από αιφνίδια έναρξη πυρετού, εμέτων και πονοκεφάλου και εξελίσσεται γρήγορα σε σπασμούς και κώμα. Το περίπου 25% των θυμάτων πεθαίνουν, ενώ πολλά άλλα υφίστανται μόνιμες εγκεφαλικές βλάβες, σύμφωνα με τα Κέντρα Ελέγχου & Προλήψεως των Ασθενειών (CDC) των ΗΠΑ.
 
Ένα όμως από τα αντιπυρετικά που χορηγείται στα παιδιά αντί για ασπιρίνη, η ακεταμινοφαίνη, μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο άσθματος εάν χορηγηθεί σε πολύ μικρά παιδιά ή σε μεγάλες δόσεις, επειδή ελαττώνει τα επίπεδα μιας αντιοξειδωτικής ουσίας, της γλουταθειόνης, που μπορεί να προστατεύει τους πνεύμονες από βλάβες που προκαλούν οι ελεύθερες ρίζες οξυγόνου.

Σε μελέτη με τη συμμετοχή τουλάχιστον 200.000 παιδιών έξι και επτά χρόνων διαπιστώθηκε ότι η χρήση ακεταμινοφαίνης τον πρώτο χρόνο της ζωής τους σχετίζεται με αύξηση κατά 46% της συχνότητας των συμπτωμάτων άσθματος. Ειδικά στα παιδιά που είχαν πάρει τις υψηλότερες δόσεις, ο κίνδυνος τριπλασιάστηκε.

Απλοί τρόποι προστασίας

Ο δρ Νέλσον τόνισε ότι η ιατρική έρευνα συνεχίζεται, αλλά πρόσθεσε ότι μπορεί κανείς να λάβει μερικά απλά μέτρα προφύλαξης που θα περιορίσουν αυτούς τους νέους παράγοντες κινδύνου, όπως χρήση καθαριστικών σε υγρή μορφή ή σπρέι σε αντλία που δεν παράγουν τόσο μικρά μόρια όσο τα απλά σπρέι και περιορισμό της χρήσης αποσμητικών χώρου σε σπρέι.

Οι έγκυοι και οι γυναίκες που θέλουν να αποκτήσουν παιδιά πρέπει να συμβουλεύονται τους γυναικολόγους τους για το ενδεχόμενο λήψης συμπληρώματος βιταμίνης D, ενώ οι γονείς τους παιδιάτρους για την ορθολογική χρήση αντιπυρετικών στα παιδιά τους. Κάθε αντιπυρετικό ενέχει κινδύνους και η χρήση λ.χ. ιβουπροφαίνης αντί για ακεταμινοφαίνη στα παιδιά μπορεί να αυξήσει τον κίνδυνο γαστρεντερικών ενοχλημάτων. Ωστόσο, οι παιδίατροι μπορεί να συστήσουν χρήση των αντιπυρετικών εναλλάξ ή μείωση της χρήσης ακεταμινοφαίνης εάν κριθεί αναγκαίο.