Στο εδώλιο για τη γενοκτονία

Άρχισε χθες στην Καμπότζη, με την συνεργασία του ΟΗΕ, η πρώτη δίκη για τα εγκλήματα των Ερυθρών Χμερ εναντίον της ανθρωπότητας. Με καθυστέρηση 30 ετών αντιμετωπίζουν τη δικαιοσύνη οι υπεύθυνοι μιας γενοκτονίας που στοίχισε τη ζωή σε 1,7 εκατομμύρια συμπατριώτες τους.

Στο εδώλιο του κατηγορουμένου στο διεθνές δικαστήριο της Πνομ Πεν κάθεται ο 66χρονος Κανγκ Κεκ Ίου, γνωστός ως Ντουχ, διοικητής της περιβόητης φυλακής Τουόλ Σλενγκ, ενός κέντρου ανάκρισης και βασανιστηρίων που έγινε το σύμβολο τρόμου του καθεστώτος του Πολ Ποτ. Το 1975, το οποίο ονόμασαν «έτος μηδέν» οι Χμερ κατέλαβαν την εξουσία και εκτόπισαν χιλιάδες ανθρώπους από τις πόλεις στα «λιβάδια του θανάτου» όπου πέθαιναν υπό φριχτές συνθήκες. Μεταξύ 1975 και 1979 περισσότεροι από 17.000 άνδρες, γυναίκες και παιδιά που πέρασαν από τη φυλακή αυτή υποβλήθηκαν σε βασανιστήρια και εκτελέστηκαν. Επέζησαν μόνο 14, οι οποίοι θα υποβάλουν ερωτήματα στον κατηγορούμενο. «Θέλω να τον ρωτήσω γιατί σκότωσε τους συμπατριώτες του και γιατί με βασάνισε», λέει ο 78χρονος Τσαμ Μανχ. Η δίκη του Ντουχ και οι δίκες άλλων 4 ηγετών των Ερυθρών Χμερ που θα ακολουθήσουν έχουν τεράστια σημασία για την Καμπότζη, όπου μέχρι στιγμής οι υπεύθυνοι της γενοκτονίας παραμένουν ατιμώρητοι. Δεν είναι λίγοι μάλιστα εκείνοι που θεωρούν ότι ο σημερινός πρωθυπουργός Χουν Σεν και πρώην αξιωματικός των Ερυθρών Χμερ συμμετείχε στην καθυστέρηση αυτή.

Χιλιάδες θύματα και συγγενείς ανθρώπων που έχασαν τη ζωή τους από τους αντάρτες του Πολ Ποτ έκαναν τεράστιες ουρές χθες έξω από το δικαστήριο. Πολλοί είχαν ταξιδέψει από απομακρυσμένα χωριά και είχαν φοβερές ιστορίες να διηγηθούν. Μεταξύ αυτών και ένας πολύτιμος μάρτυρας, ο 38χρονος Νογνγκ Χαν Παλ, ο οποίος σε ηλικία 8 ετών είχε κλειστεί μαζί με όλη την οικογένειά του στη φυλακή του Ντουχ. Οι γονείς του εκτελέστηκαν και εκείνος γλίτωσε αφού με άλλα τρία παιδιά κρύφτηκε σε μια στοίβα με βρώμικα ρούχα όταν οι δεσμοφύλακές τους έφυγαν με τους κρατούμενους λίγο προτού καταφθάσουν οι δυνάμεις των Βορειοβιετναμέζων.

Ως μάρτυρες έχουν κληθεί επίσης φύλακες του Τουόλ Σλενγκ, οι οποίοι θα περιγράψουν πώς εκπαιδεύονταν να σκοτώνουν με ένα απλό χτύπημα στον αυχένα με λοστό καθώς τα θύματα ήταν γονατισμένα μπροστά σε μεγάλους λάκκους με τα χέρια δεμένα ενώ στη συνέχεια τούς έκοβαν τον λαιμό για να σιγουρευτούν ότι είχαν πεθάνει.


Η ιστορία μιας χώρας

1863. Η Καμπότζη γίνεται αποικία της Γαλλίας 1941. Ο πρίγκιπας Νοροντόμ Σιχανούκ ανακηρύσσεται βασιλιάς. Στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο η Καμπότζη τελεί υπό ιαπωνική κατοχή 1953. Η Καμπότζη κερδίζει την ανεξαρτησία της από τη Γαλλία ύστερα από 90 χρόνια αποικιοκρατίας 1965. Ο Σιχανούκ διακόπτει τις διπλωματικές σχέσεις με τις ΗΠΑ και επιτρέπει στους Βορειοβιετναμέζους αντάρτες να στήσουν βάσεις στα βόρεια της χώρας 1975. Οι Ερυθροί Χμερ με επικεφαλής τον Πολ Ποτ καταλαμβάνουν την Πνομ Πεν και προχωρούν σε μαζικές εκτοπίσεις πληθυσμών από τις πόλεις σε στρατόπεδα. Τα επόμενα 3 χρόνια υπολογίζεται ότι θα χάσουν τη ζωή τους 1,7 εκατ. Καμποτζιανοί 1977. Ξεσπά πόλεμος με το Βιετνάμ 1979. Οι Βιετναμέζοι μπαίνουν στην Πνομ Πεν και ο Πολ Ποτ διαφεύγει στην Ταϊλάνδη. Δημιουργείται η Λαϊκή Δημοκρατία της Καμπότζης αλλά οι Χμερ με τον Σιχανούκ συστήνουν εξόριστη κυβέρνηση 1991. Υπογράφεται ειρηνευτική συμφωνία στο Παρίσι 1994. Χιλιάδες αντάρτες Χμερ παραδίδονται χάρη στην αμνηστία 1998. Ο Πολ Ποτ πεθαίνει στη ζούγκλα όπου κρύβεται