[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Ετοιμασία για το αύριο

Για την οικονομία παντού στον κόσμο τα γενικά νέα είναι άσχημα και διαρκώς χειροτερεύουν. Για παράδειγμα, η βιομηχανική παραγωγή στη Γερμανία τον Δεκέμβριο ήταν μειωμένη κατά 12% σε σύγκριση με τον ίδιο μήνα του 2007, κατά 20% στην Ισπανία, κατά 21% στην Ιαπωνία- όπου οι εξαγωγές έπεσαν μάλιστα κατά 35%. Αλλά και η δική μας ισχνή μεταποιητική παραγωγή ήταν μειωμένη κατά 9%, με την κλωστοϋφαντουργία να συνεχίζει την πτωτική της πορεία κατακόρυφα πλέον (-32%), ενώ και ο στιβαρός κλάδος των μη μεταλλικών ορυκτών (τσιμέντα κυρίως) έπεσε 21%, αφού δεν χτίζουμε πια όπως πριν. Η ανεργία ανεβαίνει δραματικά. Πάνω από ένα εκατομμύριο θέσεις εργασίας χάθηκαν στις ΗΠΑ το τελευταίο δίμηνο. Επιχειρήσεις κλείνουν στα βιομηχανικά κέντρα της Κίνας, είκοσι εκατομμύρια εργάτες που είχαν έρθει από την ύπαιθρο αναγκάζονται να γυρίσουν στα χωριά τους, στη μεγάλη φτώχεια. Στην καρδιά των ανεπτυγμένων οικονομιών, η αυτοκινητοβιομηχανία πλήττεται δριμύτερα από την ύφεση. Εμείς αυτοκίνητα δεν κατασκευάζουμε, αγοράζαμε όμως με ενθουσιασμό εισαγόμενα, πάνω από 2,5 εκατομμύρια πήραμε από το 2000, αλλά όχι πια. Τώρα οι εκθέσεις κλείνουν η μία μετά την άλλη, στέλνοντας τους εκεί απασχολούμενους σπίτι τους. Σε ελεύθερη πτώση βρίσκεται το παγκόσμιο εμπόριο. Μείωση 86% παρουσιάζει ο δείκτης ξηρού φορτίου της Βαλτικής, προοιωνιζόμενος τα χειρότερα για τη ναυτιλία. Οι ζημίες των τραπεζών, από τις οποίες ξεκίνησε η κρίση, αποκαλύπτονται ολοένα μεγαλύτερες.

Όσα μέτρα προωθήθηκαν ανά τον κόσμογια τη διάσωση των τραπεζών πρώτα, για την αντιμετώπιση της ύφεσης κατόπιν- αν και αρχικά εντυπωσίασαν με τους πρωτοφανείς σε μέγεθος δημόσιους πόρους τους οποίους διέθεσαν οι κυβερνήσεις, αποδεικνύονται ανεπαρκή για να ανακόψουν την επιδείνωση. Από τη διαπίστωση αυτή εκκινώντας, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο κάλεσε τους ηγέτες των 20 μεγάλων ανεπτυγμένων και αναπτυσσόμενων οικονομιών που θα συναντηθούν για δεύτερη φορά τον Απρίλιο στο Λονδίνο, να προχωρήσουν αποφασιστικά σε πιο ολοκληρωμένες και συντονισμένες μεταξύ τους πολιτικές, να εκκαθαρίσουν τον χρηματοοικονομικό τομέα και να τονώσουν τη ζήτηση. Αλλά οι εντεινόμενες δυσκολίες στις οποίες προσκρούει ο Ομπάμα, η ασυνεννοησία και οι εθνικές εμμονές που κυριαρχούν στην Ευρώπη, δεν επιτρέπουν μεγάλη αισιοδοξία. Πολλοί αναλυτές πλέον φοβούνται πως δεν θα αποτραπεί μια βαθιά ύφεση, ανάλογη με εκείνη της δεκαετίας του 1930.

Μακάρι να διαψευσθούν, για το ενδεχόμενο όμως να έχουν δίκιο, η κρίση να βαθύνει και να διαρκέσει αρκετά χρόνια, καλό είναι να αρχίσουμε να προετοιμαζόμαστε. Μέσα στις γενικές κακές ειδήσεις υπάρχουν κάποια φωτεινά σημεία που θα μπορούσαν να μας βοηθήσουν. Πρόσφατα δημοσιεύθηκε στη Γερμανία η πρώτη έκθεση για την οικονομία της προστασίας του περιβάλλοντος. Η απασχόληση στους διάφορους κλάδους που υπάγονται εδώ φτάνει τα 1,8 εκατομμύρια και αυξάνεται γρήγορα, 13% τον χρόνο. Το ίδιο και η συμβολή τους στη συνολική οικονομία. Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, αλλά και η εξοικονόμηση με ολοένα ευρύτερη εφαρμογή των τεχνολογιών της μόνωσης, η διαχείριση και η ανακύκλωση των απορριμμάτων μειώνουν το κόστος δημιουργώντας βιώσιμες θέσεις εργασίας. Χρειάζεται να υπενθυμίσουμε ότι η Ελλάδα, παρά τα γεωφυσικά της πλεονεκτήματα, κατατάσσεται εδώ ανάμεσα στους τελευταίους της Ευρώπης; Η συνολική αποτυχία να διαχειριστούμε τα σκουπίδια μας είναι μία από τις πιο θλιβερές ιστορίες της πορείας της χώρας τις τελευταίες δεκαετίες. Ας προσέξουμε πάντως ότι ο πολύ μικρός ακόμα κλάδος της ανακύκλωσης αναπτύσσεται, κατέγραψε πέρυσι μιαν αύξηση 5,1%, όταν η συνολική μεταποιητική παραγωγή μειωνόταν κατά 4,2% σε σύγκριση με το 2007 και κανένας άλλος κλάδος δεν έπιασε καν ένα 2%. Μια άλλη θλιβερή ελληνική ιστορία ήταν ο προσανατολισμός μας στην Ι.Χ. μετακίνηση, η επιλογή να διαθέσουμε τεράστιους πόρους για αυτοκινητόδρομους αφήνοντας τον ΟΣΕ να μαραζώνει, όπου όμως και πάλι το Μετρό και ο Προαστιακός είναι φωτεινές εξαιρέσεις στην καλή κατεύθυνση.

Το μεγαλύτερο βάρος δίνει προφανώς η γερμανική έκθεση στην αντιμετώπιση της απειλής της κλιματικής αλλαγής. Καθώς άλλωστε τα μέχρι τώρα προγράμματα για την τόνωση της οικονομίας σε παγκόσμια κλίμακα διαπιστώνεται ότι δεν αρκούν και χρειάζεται να επανεξεταστούν, κρίσιμη ακούστηκε η εισήγηση του οικονομολόγου του κλίματος, λόρδου Στερν, για μια «πράσινη» τόνωση της τάξης των 2 τρισ. δολαρίων, με τα οποία ταυτόχρονα και η ύφεση μπορεί να αντιμετωπιστεί και οι όροι για μια βιώσιμη ανάπτυξη στον πλανήτη να εξασφαλιστούν. Η λογική αυτή ενυπήρχε στο αρχικό σχέδιο Ομπάμα, μένει να δούμε τη συνέχεια στην πράξη. Στο μεταξύ συμφέρον έχει κάθε χώρα, δηλαδή και η Ελλάδα, να μην πασχίζει μόνο να συντηρήσει ό,τι έχει- την υφιστάμενη γεωργία λόγου χάρη- αλλά να σχεδιάσει την παραγωγική της αναδιάρθρωση.

ΒΙΩΣΙΜΕΣ ΘΕΣΕΙΣ

Η ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, η διαχείριση και η ανακύκλωση των απορριμμάτων μειώνουν το κόστος, δημιουργώντας βιώσιμες θέσεις εργασίας