«Πολιτική και λογοτεχνία κάνουν αποτυχημένο γάμο»

Λογοτεχνία και πολιτική δεν παντρεύονται εύκολα, λέει ο Κουβανός συγγραφέας Λεονάρδο Παδούρα που μιλάει για τη λογοκρισία, το αστυνομικό μυθιστόρημα και το αβέβαιο μέλλον της χώρας του
«Είμαι 53 χρόνων και μέχρι σήμερα δεν έχω ρίξει ποτέ μία ψήφο σε κάλπη. Αυτό βέβαια δημιουργεί μια ιδιαίτερη οπτική για το τι είναι δημοκρατία. Γεννήθηκα επί δικτατορίας Μπατίστα και στα τέσσερά μου χρόνια ήρθε η Επανάσταση. Άρα, η αντίληψη που έχω για τον κόσμο σχετίζεται με τις μεγάλες αλλαγές του ΄60 στην κουβανική κοινωνία» λέει στα «ΝΕΑ» ο δημοφιλής συγγραφέας Λεονάρδο Παδούρα, με πολλά βραβεία όχι μόνο στην Κούβα αλλά και στην Ευρώπη.

Ασχολήθηκε με διάφορα πεζογραφικά είδη, αλλά έγινε διεθνώς γνωστός από τα αστυνομικά του μυθιστορήματα με ήρωα έναν ιδιάζοντα πρώην αστυνομικό, τον Μάριο Κόντε, που εγκατέλειψε το Σώμα και έγινε έμπορος βιβλίων. «Η εποχή Μπατίστα χαρακτηρίστηκε από μια αναλαμπή στον τομέα της οικονομίας αλλά και από καταπίεση ορατή διά γυμνού οφθαλμού» λέει. «Στο σοσιαλιστικό σύστημα, πάλι, η καταπίεση εκδηλωνόταν πιο πολύ υπό μορφήν ελέγχου σε ψυχολογικό και κοινωνικό επίπεδο. Βέβαια κανένα σύστημα δεν είναι τέλειο, ούτε το αμερικανικό ή το ευρωπαϊκό. Εδώ που βρισκόμαστε, θα έλεγα ότι η αθηναϊκή δημοκρατία ήταν μάλλον καλύτερη από τη σημερινή δημοκρατία».

Στα μυθιστορήματά του ο Λεονάρδο Παδούρα ασκεί αρκετά σκληρή κριτική στο καθεστώς Κάστρο, παρότι ζει στην Αβάνα.

Δεν φοβηθήκατε ποτέ;
Δεν ενδιαφέρθηκα ποτέ για τον τίτλο του διαφωνούντος. Προτιμώ να με θεωρούν Κουβανό πολίτη που αναλαμβάνει την ευθύνη που του αναλογεί μέσω της λογοτεχνίας. Επέλεξα να ζω σε μια λεπτή ισορροπία. Μετά τη μεγάλη κρίση των αρχών του ΄90, άνοιξε ένα παραθυράκι στον δημόσιο διάλογο και την καλλιτεχνική έκφραση, ακριβώς λόγω της έλλειψης πόρων. Η αλήθεια είναι ότι δεν λογοκρίθηκα ποτέ, παρότι τα βιβλία μου εξελίσσονταν όλο και πιο κριτικά. Κάθε φορά, λέω ότι το καινούργιο μου βιβλίο θα λογοκριθεί, αλλά μέχρι τώρα δεν έχει συμβεί. Ποτέ, βέβαια, δεν ξέρεις. Πριν από έξι μήνες ανώνυμο άρθρο με κατηγορούσε ότι υποκινώ κοινωνική αναταραχή. Ο Κουβανός συγγραφέας επισημαίνει ότι, πάντως, όλα τα παιδιά φοιτούν υποχρεωτικά στο σχολείο και ότι υπάρχει σύστημα κοινωνικής ασφάλισης, έστω φτωχικό. Επίσης, ότι δεν υπάρχουν φυλετικές ή άλλες διακρίσεις. «Βέβαια το ΄70 κυνηγήθηκαν οι ομοφυλόφιλοι καλλιτέχνες (έγραψα σχετικά στις “Μάσκες”) και περιθωριοποιήθηκαν οι θρησκευόμενοι. Και φυσικά, τα μέσα ενημέρωσης προωθούν ό,τι θέλει το κράτος. Βαδίζω λοιπόν σε τεντωμένο σχοινί. Η πολιτική όμως είναι στο φόντο των βιβλίων μου και όχι σε πρώτο πλάνο. Γιατί ο γάμος πολιτικής και λογοτεχνίας σπάνια έχει καλό τέλος. Συνήθως μάλιστα την πληρώνει η λογοτεχνία».

«Με τη σειρά του Μάριο Κόντε αφηγούμαι την ιστορία της Κούβας τα τελευταία 20 χρόνια, ιδίως την εξέλιξη της ψυχικής κατάστασης των ανθρώπων της, των οποίων το κυρίαρχο συναίσθημα είναι η απογοήτευση» προσθέτει ο Λεονάρδο Παδούρα. «Προσπαθώ, με άλλα λόγια, να εκφράσω τα συναισθήματα της γενιάς μου που μεγάλωσε με την Επανάσταση και είδε, στην ωριμότητά της, το οικοδόμημα να καταρρέει. Συνεπώς, γράφω υποχρεωτικά με την οπτική μιας κοινωνίας που δεν είναι αυτή που μας υποσχέθηκαν. Ο Ραούλ Κάστρο έχει εξαγγείλει αρκετές αλλαγές, αλλά έως τώρα δεν τις έχει κάνει πράξη».

Τι αλλαγές θα μπορούσε να περιμένει κανείς από το ίδιο το κόμμα; Είναι δυνατόν να φτάσουμε να θεωρούμε το κινεζικό παράδειγμα ως πρότυπο;

Η Κίνα είναι διεστραμμένο σύστημα. Τρομακτικό μείγμα κομμουνισμού, καπιταλισμού και φεουδαρχίας. Βασίζεται στην υπερεκμετάλλευση των εργαζομένων. Οι εργαζόμενοι στην Κίνα είναι σαν να βγαίνουν από μυθιστόρημα του Ντίκενς. Άρα, δεν είναι αυτός ο δρόμος… Γίνεται συζήτηση για τον σοσιαλισμό του 21ου αιώνα που δεν θα πρέπει να διαπράξει τα λάθη του 20ού. Πρέπει να είναι ένας σοσιαλισμός συμμετοχικός, με ισχυρό το στοιχείο της προστασίας των λιγότερο προνομιούχων. Η βασική αρχή θα πρέπει να είναι μία: να παίζεις καθαρά, να μη θέλεις να καβαλήσεις τους υπόλοιπους.

ΙΝFΟ

Λεονάρδο Παδούρα, «Παρελθόν χαμένο στον ομίχλη», μτφ. Κώστας Αθανασίου, Εκδ. Καστανιώτη, σελ. 364, τιμή: 18,81 ευρώ

«Επανέκαμψε η πορνεία»

● Στη γενιά μου επιτρέπονταν μόνο το ποτό και το τσιγάρο. Η σημερινή Κούβα ζει με σεξ από τα 12, με ναρκωτικά και με νέους που σπουδάζουν επαγγέλματα που θα φέρουν γρήγορα λεφτά. ● Η πορνεία επανέκαμψε στην Αβάνα μετά τη μεγάλη κρίση του ΄90.

● Αισθάνομαι συγγένεια με το αστυνομικό μυθιστόρημα- κοινωνικό χρονικό που γράφεται στη Λατινική Αμερική και τη Μεσόγειο.