«Εννιά στα 10 ψάρια έρχονται με διαβατήριο»

«Αν δεν έχεις γαύρο, δεν έχεις ψάρι», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Θανάσης Σιάκουλας, πρόεδρος των ιχθυοπωλών Αττικής, ενώ παζαρεύει τα τελάρα στην Ιχθυόσκαλα Κερατσινίου. «Πέντε στους δέκα πελάτες που μπαίνουν στο μαγαζί ρωτούν πρώτα αν υπάρχει γαύρος. Μόνον ο ένας θα πάρει στο τέλος, αλλά ο γαύρος αποτελεί το σήμα κατατεθέν του σωστού ιχθυοπώλη».

Προς το παρόν πάντως, σπανίζει ο ελληνικός γαύρος. Αφθονεί ο ιταλικός- που πωλείται από παραγωγούς και χονδρεμπόρους προς 30 με 40 ευρώ το δεκάκιλο τελάρο. «Η δημοπρασία ξεκινάει γύρω στη μιάμισι το πρωί κάθε μέρα πλην Κυριακής και διακινούνται περίπου 100 τόνοι ψαριών την ημέρα, συνολικά 25.000 τόνοι τον χρόνο», λέει ο διευθυντής της Ιχθυόσκαλας κ. Μιχάλης Βασιλάκης. «Οι μηχανότρατες πιάνουν στη σκάλα και ξεφορτώνουν. Όμως το 90% των αλιευμάτων έρχεται με χερσαία μέσα. Αυτήν την εποχή, μάλιστα, που υπερτερούν τα εισαγόμενα, μπαινοβγαίνουν φορτηγά. Από Απρίλιο μέχρι Οκτώβριο γεμίζει η Ιχθυόσκαλα ντόπια ψάρια, τώρα όμως τα περισσότερα είναι είτε

«ΞΑΝΑΒΑΦΤΙΖΟΝΤΑΙ»

Οι έμποροι καταγγέλλουν ότι τα ψάρια που έρχονται από το εξωτερικό, στη λιανική πωλούνται ως ελληνικά

εισαγόμενα είτε ντόπια ιχθυοτροφείων».

Από τα φορτηγά, συσκευασμένα σε φελιζόλ, ξύλινα ή πλαστικά κασόνια, τα ψάρια αραδιάζονται στο δάπεδο της Ιχθυόσκαλας και μοιράζονται στα 150 πόστα των εμπόρων, από τα οποία περνούν οι αγοραστές και παζαρεύουν. Το ιδιότυπο χρηματιστήριο λειτουργεί κάθε νύχτα στο Κερατσίνι με τις τιμές των ψαριών να πέφτουν και να ανεβαίνουν ανάλογα με τις ποσότητες και τη ζήτηση. Τα «βαριά χαρτιά» είναι τα λεγόμενα «πρώτα» ψάρια: φαγγρί, συναγρίδα, σφυρίδα, λυθρίνι, ο μεγάλος σαργός, μπαρμπούνι, τσιπούρα, αστακός και καραβίδα και έπονται τα δεύτερα: μπακαλιάρος, κουτσομούρα, ο μικρός σαργός, το σκαθάρι και η ούγενα. Την τελευταία κατηγορία συμπληρώνουν ο γαύρος, η σαρδέλα, η μαρίδα και η αθερίνα.

«Ό,τι είναι φθηνό πουλιέται πιο εύκολα, σήμερα που το κλίμα της οικονομικής κρίσης έχει περιορίσει τη ζήτηση στα πρώτα ψάρια», επισημαίνει ο έμπορος της Ιχθυόσκαλας κ. Βαγγέλης Φωτάκος. «Εγώ πουλάω πέντε τόνους την ημέρα και τα περισσότερα ψάρια που φέρνω είναι ιχθυοτροφείου ή εισαγόμενα, που είναι φθηνότερα από τα ντόπια. Τα έχω δει όμως στις λαϊκές και τα μαγαζιά να πουλιούνται με 100% κέρδος και “ξαναβαφτισμένα”. Για μας οι μεγαλύτεροι αγοραστές είναι οι λαϊκατζήδες και ακολουθούν οι κεντρικές αγορές του Πειραιά και της Βαρβακείου και τρίτοι είναι οι καταστηματάρχες».

Κάθε έμπορος απλώνει τα τελάρα του στην Ιχθυόσκαλα, ενώ διαθέτει και γραφείο για την κοπή τιμολογίων. Καθώς όμως συνωστίζονται περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι κάθε βράδυ για να διαπραγματευτούν τις τιμές των αλιευμάτων δεν λείπουν τα επεισόδια, οι φωνές και καβγάδες μαζί με τις γλίστρες, φυσικό επακόλουθο του πάγου που ρέει άφθονος πάνω, γύρω και κάτω από τα τελάρα με τα ψάρια. Τις νύχτες στο Κερατσίνι ιχθυοπώλες, ιδιοκτήτες εστιατορίων, στελέχη σούπερ μάρκετ και λαϊκατζήδες συνωστίζονται για να κλείσουν σε καλή τιμή τα ψάρια που πρόκειται να μεταπωλήσουν λίγες ώρες αργότερα.


Οι μηχανότρατες δουλεύουν μετά τον Μάρτιο

«ΜΕΧΡΙ ΤΗΝ 1η Μαρτίου που είναι να βγουν τα γρι γρι, δεν γίνεται χαμός. Από τον Μάρτιο διπλασιάζεται ο αριθμός των αγοραστών, καθώς ξεκινά η Σαρακοστή και ανεβαίνει η ζήτηση για θαλασσινά», σημειώνει ο επόπτης κ. Βασίλης Λάμαρης. «Τότε δουλεύουν στο φουλ οι μηχανότρατες», υπερθεματίζει και ο κ. Τάσος Αργυρόπουλος, ιδιοκτήτης μηχανότρατας και γραμματέας του Αλιευτικού Συλλόγου Πειραιά και Κυκλάδων που αριθμεί συνολικά 63 ιδιοκτήτες μηχανότρατων. «Όταν γεμίζουμε με ψάρια, τότε διαπιστώνουμε πως τα ψυγεία της Ιχθυόσκαλας δεν επαρκούν. Πιστεύω ότι θα μπορούσε να δημιουργηθεί ξεχωριστός χώρος για την πώληση των εισαγόμενων ψαριών, αλλά αντιδρούν οι έμποροι», τονίζει ο ίδιος. «Στη δική μου μηχανότρατα απασχολούνται 8 άνθρωποι ως πλήρωμα και ψαρεύουν σε όλο το Αιγαίο, τα ψάρια μας φθάνουν σε διάστημα ωρών από την αλίευση τους- ενώ τα εισαγόμενα σε διάστημα ημερών». Τον διαχωρισμό των εισαγόμενων από τα εγχώρια αλιεύματα προτείνει και η Νομαρχία Πειραιά, αλλά οι 150 εκπρόσωποι των εμπόρων που παζαρεύουν τα ψάρια στην Ιχθυόσκαλα πωλούν από όλα τα είδη και αντιδρούν στον διαχωρισμό αυτό. «Δεν είναι εύκολος ο διαχωρισμός και εξαιτίας της Ευρωπαϊκής Ένωσης που ζητεί να υπάρχουν ως μία ξεχωριστή κατηγορία τα κοινοτικά ψάρια. Όπως εμείς θέλουμε να πουλιούνται τα ελληνικά ψάρια στις άλλες χώρες- μέλη χωρίς διάκριση, το ίδιο απαιτούν και από μας», σημειώνει ο κ. Βασιλάκης.


Τα σημάδια για το φρέσκο ψάρι

«ΤΟΥΣ ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΕΣ δεν μπορείς να τους ξεγελάσεις», υποστηρίζει ο κ. Λάμαρης, επόπτης στην Ιχθυόσκαλα. «Ξέρουν πως στα φρέσκα ψάρια τα χρώματα είναι πιο ζωηρά και το σώμα τους τεντωμένο και άκαμπτο, ενώ αν έχουν περάσει μέρες, μαλακώνει. Ξεχωρίζουν τα ντόπια ψάρια από τα εισαγόμενα εύκολα. Για παράδειγμα, τώρα δεν κυκλοφορεί γαύρος ελληνικός, μόνο ιταλικός, αλλά στα καταστήματα όλοι τον παρουσιάζουν για ντόπιο. Το μπέρδεμα, λοιπόν, γίνεται στα καταστήματα που πωλούν το εισαγόμενο για ντόπιο και το ιχθυοτροφείου για άγριο».

«Όπως και νά ΄χει, το ψάρι είναι ωφέλιμο και οι γιατροί το συνιστούν ως την καλύτερη τροφή. Εδώ προσθέτουν στο ψωμί και σε άλλα προϊόντα ωμέγα τρία λιπαρά και τα ψάρια το έχουν από μόνα τους είτε είναι ντόπια είτε εισαγόμενα», λέει ο πρόεδρος των χονδρεμπόρων της Ιχθυόσκαλας κ. Μ. Λιόσης.

Στη μισή τιμή τα ξένα
Οι τιμές των εισαγόμενων ψαριών σε όλες τις κατηγορίες είναι κατά 30% με 50% χαμηλότερες των εγχώριων και το ίδιο φθηνότερα είναι και τα ψάρια ιχθυοτροφείου.

Ειδικότερα η τσιπούρα που αφθονεί στις ελληνικές ιχθυοκαλλιέργειες και μάλιστα εξάγεται, λόγω του ανταγωνισμού και της υπερπαραγωγής, καταλήγει να πουλιέται προς 4 και 5 ευρώ το κιλό, ενώ η «άγρια» μπορεί να πιάσει έως και 36 ευρώ το κιλό στην Ιχθυόσκαλα.

«Έχω φέρει ψάρια από Σενεγάλη, περίπου 250 τόνων και οι τιμές τους ξεκινούν από 6 ευρώ το κιλό και φθάνουν τα 18 για τα φαγγριά», λέει ο έμπορος κ. Κώστας Ρούλιας. «Η καλύτερη ώρα πάντως για να πουλήσεις και να αγοράσεις στην Ιχθυόσκαλα είναι 2 με 3 το πρωί. Υπάρχουν σχεδόν όλα τα είδη και σε μεγάλες ποσότητες».

«Εμείς στα καταστήματά μας δεν βάζουμε πλέον μεγάλες ποσότητες από πρώτα ψάρια», λέει ο κ. Σιάκουλας. «Έχουμε από τον Οκτώβριο πτώση της ζήτησης στα πρώτα από 15% έως 20% ενώ είναι σταθερή η κίνηση για τα δεύτερα και τρίτα ψάρια».

Όμως αν και τα ψάρια αλλάζουν αρκετές φορές χέρια μέχρι να φθάσουν στο πιάτο μας, αυτό που λιγοστεύει, όπως λένε οι χονδρέμποροι της Ιχθυόσκαλας, είναι το χρήμα.

«Το μετρητοίς έχει πεθάνει», λέει χαρακτηριστικά ο κ. Φωτάκος. «Όλοι πληρώνουν με επιταγές και όσοι έδιναν επιταγές δύο μηνών, τις έκαναν εξάμηνες», επισημαίνει με νόημα.


Ανεπαρκείς οι έλεγχοι

«ΣΤΗΝ ΙΧΘΥΟΣΚΑΛΑ βρίσκονται δύο κτηνίατροι, αλλά δεν επαρκούν», υποστηρίζει ο διευθυντής της Ιχθυόσκαλας κ. Μιχ. Βασιλάκης. Το 2008 οι κτηνίατροι της Νομαρχίας Πειραιά πραγματοποίησαν 360 δειγματοληψίες αλιευμάτων. Στις 10/11/2008 οι κτηνίατροι της Νομαρχίας Πειραιά έλαβαν δείγματα νωπής εγχώριας γαρίδας από 5 αλιευτικά σκάφη. Στις 17/12/2008, ύστερα από έναν και πλέον μήνα, η Α΄ Χημική Υπηρεσία Πειραιά ενημέρωσε τη Νομαρχία ότι όλα τα δείγματα κρίθηκαν μη κανονικά και μη ασφαλή καθώς περιείχαν την ουσία θειώδες νάτριο σε ποσοστά από 577,5 έως και 1.261% πάνω από το όριο. Αποτέλεσμα αυτής της καθυστέρησης είναι η ποσότητα που αντιστοιχεί στα παραπάνω 5 δείγματα- εκτιμάται σε πάνω από 5 τόνους- να έχει ήδη περάσει στην κατανάλωση. «Πάγιο είναι το αίτημα που έχουμε καταθέσει προς την κυβέρνηση για ενίσχυση των υπηρεσιών μας με προσωπικό και υλικοτεχνικό εξοπλισμό. Οι λιγοστοί αλλά έμπειροι κτηνίατροι που διαθέτουμε δεν επαρκούν για να ελέγχουν όλα τα σημεία εμπορίας και διακίνησης τροφίμων ζωικής προέλευσης στους 16 δήμους και τις 2 κοινότητες που έχουμε στη δικαιοδοσία μας», επισημαίνει ο νομάρχης Πειραιά κ. Γιάννης Μίχας.