[ ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ ] Ο Ιανός των εξετάσεων

Ανοίγοντας το κεφάλαιο του συστήματος πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση, εύκολα διαπιστώνει κανείς δύο πράγματα. Πρώτον, ότι αποτελούν την «ψυχή» των αναρίθμητων εκπαιδευτικών μεταρρυθμίσεων και αντιμεταρρυθμίσεων των τελευταίων 35 χρόνων. Δεύτερον, ότι η διακήρυξη των όποιων αλλαγών στις εξετάσεις χρησιμοποιείται συνήθως ως επικοινωνιακή ντρίμπλα του υπουργείου Παιδείας για να καλυφθούν, με τη σκόνη που σηκώνουν, οι βαθιές πληγές που έχουν χαραχτεί στο σώμα του δημόσιου σχολείου.

Πριν από 30 χρόνια, τον Νοέμβριο του 1978, το νέο σύστημα «Πανελλήνιες Εξετάσεις» παρουσιάζεται με πανηγυρισμούς από την πλευρά της εκπαιδευτικής ηγεσίας, που δεν διστάζει να αναγγείλει διά στόματος του υφυπουργού Παιδείας Βασίλη Κοντογιαννόπουλου (Ν.Δ.) ότι «η εισαγωγή στα πανεπιστήμια με το νέο σύστημα θα γίνεται χωρίς εξετάσεις» και ότι «δεν θα εξαρτάται στο εξής από παράγοντες όπως τα φροντιστήρια και η τύχη».

Φυσικά, η βασική «καινοτομία» των Πανελληνίων Εξετάσεων, δηλαδή η διπλή εξεταστική δοκιμασία (Β΄ και Γ΄ Λυκείου), όχι μόνο δεν έφερε την πολυθρύλητη και πολυδιαφημιζόμενη ελεύθερη εισαγωγή στα πανεπιστήμια, αλλά αντίθετα όξυνε τις εκπαιδευτικές ανισότητες και «καθιέρωσε», πραγματικά, την ταχύτατη εξάπλωση των φροντιστηρίων, αφού μετέτρεψε τη λυκειακή βαθμίδα σε εξεταστικό κέντρο.

Το 1983 οι Πανελλήνιες Εξετάσεις μετονομάζονται σε Γενικές Εξετάσεις. Σύμφωνα με τις επίσημες ανακοινώσεις, το νέο σύστημα στόχευε στην «ελάττωση της απορρύθμισης της λειτουργίας του λυκείου» με τον περιορισμό των Γενικών Εξετάσεων μόνο στη Γ΄ Λυκείου. Επίσης στόχευε στην «αύξηση της ισότητας ευκαιριών» με το «άνοιγμα των πανεπιστημίων» και «στον περιορισμό της εξάπλωσης των φροντιστηρίων».

Με κάποιες παραλλαγές το σύστημα των Γενικών Εξετάσεων εφαρμόστηκε έως το 1998. Αν εκπλήρωσε τους στόχους του, το δείχνουν καθαρά τα ακόλουθα αποκαλυπτικά στοιχεία: Το 1983 λειτουργούσαν στη χώρα μας περίπου 1.000 φροντιστήρια Μέσης Εκπαίδευσης. Δεκαπέντε χρόνια αργότερα τα «επίσημα» φροντιστήρια είχαν υπερδιπλασιαστεί, ενώ εκατοντάδες άλλα λειτουργούσαν «ανεπίσημα».

Το 1997, ο υπουργός της Παιδείας Γερ. Αρσένης γέμισε τις πρώτες σελίδες των εφημερίδων με τις εξαγγελίες για την κατάργηση των Γενικών Εξετάσεων και την ελεύθερη πρόσβαση στα πανεπιστήμια. Η συνέχεια; Τα δύο

ΚΡΥΦΗ ΑΤΖΕΝΤΑ

με κόψιμο μιας τάξης από το δημοτικό σχολείο ή ενός έτους από το πανεπιστήμιο στο νέο σύστημα εξετάσεων

πρώτα χρόνια της εφαρμογής του νέου συστήματος πρόσβασης στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση χιλιάδες μαθητές όχι μόνο δεν είχαν πρόσβαση στα ΑΕΙ- ΤΕΙ, αλλά «κόπηκαν» ακόμη και από τη δυνατότητα να ολοκληρώσουν τη Β΄ ή τη Γ΄ Λυκείου. Παράλληλα, ενώ το 1994 το ποσοστό των μαθητών της Β΄ και της Γ΄ Λυκείου στην Αθήνα που παρακολουθούσαν φροντιστήριο και ιδιαίτερα μαθήματα διαμορφώνεται κατά μέσο όρο σε 55%- 60%, το 2000 ξεπέρασαν το 85%!

Από το 2005 το ΥΠΕΠΘ επιβάλλει την περιβόητη «βάση του 10», την οποία παρουσίασε ως ελιξίριο που θα δώσει τη δυνατότητα στο λύκειο να οικοδομήσει «τη μορφωτική του αποστολή και δυναμική ως σχολείο γενικής μόρφωσης», θα καλλιεργήσει «το ενδιαφέρον των μαθητών για την απόκτηση της γνώσης στο σύνολο των μαθημάτων του λυκείου», θα «αυξήσει τον ελεύθερο χρόνο των μαθητών» και «θα περιορίσει το φροντιστήριο». Η πραγματικότητα ήταν διαφορετική καθώς δεν επρόκειτο παρά για επιχείρηση νομιμοποίησης του «εποστρακισμού» των πιο αδύνατων κοινωνικά και σχολικά μαθητών και για στένεμα των διόδων προς τα ΑΕΙ- ΤΕΙ που «έκλεινε το μάτι» στα εκατοντάδες κέντρα ελευθέρων σπουδών και των λεγόμενων κολεγίων, στα οποία προσφερόταν έτοιμη πελατεία το «πλεόνασμα» των υποψηφίων που δεν θα εισάγονταν. Τις τελευταίες ημέρες ο κ. Στυλιανίδης από το ΥΠΕΠΘ, προσπαθώντας να ξεφύγει από τον ασφυκτικό κλοιό του νεανικού θυμού και της κοινωνικής αγανάκτησης, άνοιξε ακόμη μία φορά το «εξεταστικό». Οι «τροχιοδεικτικές» προτάσεις του προέδρου του Εθνικού Συμβουλίου Παιδείας (ΕΣΥΠ) κ. Βερέμη επικέντρωσαν στην αντικατάσταση του σημερινού συστήματος εισαγωγής στην Τριτοβάθμια Εκπαίδευση και στην αποσύνδεση του λυκείου από το σύστημα πρόσβασης. Στο πολυπαιγμένο εκπαιδευτικό δραματολόγιο ήρθε να βρει αγκυροβόλιο η πρόταση για μεταλυκειακό- προπαρασκευαστικό έτος για την εισαγωγή σε ΑΕΙ- ΤΕΙ, «πασπαλισμένη» με τις γνωστές υποσχετικές για «ανάκτηση του αυτόνομου ρόλου του λυκείου, αποδυνάμωση της παραπαιδείας, αντικειμενική επιλογή κ.λπ.».

Ποια είναι τα «οικοδομικά υλικά» της νέας πρότασης;

Oι εξετάσεις κατά τη διάρκεια του λεγόμενου προπαρασκευαστικού έτους δεν αποτελούν παρά δεύτερο γύρο επιλογής (ο πρώτος στο λύκειο), που περιλαμβάνει την επιστροφή της «κρησάρας» με ακόμη στενότερες τρύπες…

Παράλληλα, η πρόταση για μεταλυκειακό έτος συνοδεύεται, χωρίς να δηλώνεται επίσημα, από κρυφή ατζέντα που περιλαμβάνει την αφαίρεση μιας τάξης από το δημοτικό σχολείο ή ενός έτους από το πανεπιστήμιο, το «τεστ αυτογνωσίας» για να «μαθαίνει» κάθε μαθητής από νωρίς το πόστο του αλλά και την επαναφορά εξετάσεων στις τελευταίες τάξεις του δημοτικού.