«Οι καλές ιδέες δεν φτάνουν»

Η συνάντησή μας έγινε τον Οκτώβρη του 2005 στα γραφεία της Super Fast Ferries στη Λεωφόρο Ποσειδώνος. Με υποδέχθηκε στο μεγάλο γραφείο του, από αυτά που μόνο σκηνικά κινηματογραφικών ταινιών μπορούν να τα συναγωνιστούν σε τάξη και αισθητική. Οι αναμνήσεις από τα πενήντα και βάλε χρόνια στη ναυτιλία ήταν εμφανείς παντού.

Με αναμνήσεις από την είσοδο του «πατριάρχη»- έτσι τον αποκαλούν οι νεώτεροι συνάδελφοί του- στα ναυτιλιακά άρχισε και η δική μας συζήτηση, που κατά τα άλλα περιστρεφόταν γύρω από ένα βασικό ερώτημα. Από τι υλικό είναι φτιαγμένοι οι καλύτεροι manager στην Ελλάδα. Η συνέντευξη με τον κ. Π. Παναγόπουλο δεν δημοσιεύθηκε τότε- αλλά διατηρεί και σήμερα την αξία της.

Το σαράκι της ναυτιλίας από πότε σας τρώει;

Άρχισα σε πολύ μικρή ηλικία, το 1942, όταν ο πατέρας μου Σταύρος Παναγόπουλος πέθανε κατά τη διάρκεια της Κατοχής. Για καλή μου τύχη, η μητέρα μου ήταν αδερφή του μεγάλου εφοπλιστή της εποχής Ευγένιου Ευγενίδη. Ο «θείος Ευγένιος», όπως τον έλεγα, ανέλαβε τότε να με σπουδάσει. Πήρα το πτυχίο μου από την Εcole Superiense de Commerce της Ελβετίας και κατόπιν δούλεψα στη διάσημη τότε ναυτιλιακή εταιρεία του Ηome Lines Ιnc, όπου έμεινα και μετά τον θάνατο του θείου μου.

Το γεγονός ότι κάποιος άλλος επέλεξε τι θα σπουδάσετε πώς το αντιμετωπίσατε;

Με μεγάλη χαρά και μεγάλη όρεξη. Δεν ένιωσα ποτέ ότι οι σπουδές στα εμπορικά ήταν κάτι που μου επέβαλε κανείς ή το ανέλαβα με δυσφορία. Ήθελα να γίνω βέβαια μηχανικός ή ναυπηγός, που μου άρεσαν εξίσου. Εκεί παρενέβη ο θείος μου και με απέτρεψε, επειδή υπήρχαν πάρα πολλοί, όπως μου είπε. «Σπούδασε εμπορικά για να βρεθείς στη δουλειά όσο το δυνατόν πιο γρήγορα». Δεν μπορώ να πω ότι τότε ήταν μια πετυχημένη ή σίγουρη δουλειά για το μέλλον. Κι ειδικά για έναν νέο, το κριτήριο της παγκοσμιότητας δεν ίσχυε τότε. Δεν σήμαινε πολλά για εμάς η δυνατότητα να μετακινούμαστε συνεχώς μέσα στον κόσμο. Η νεολαία της εποχής είχε περιορισμένη οπτική γωνία.

Λέτε,δηλαδή,ότι έλειπε η διάθεση κοσμοπολιτισμού.Ποιο ήταν το κυριότερο εφόδιο που αναγνωρίσατε στον εαυτό σας;
Στην ουσία δεν είχα συνειδητοποιήσει πόσα πράγματα ήξερα. Οι γνώσεις είναι το κυριότερο στοιχείο στη δουλειά. Από αυτές βγάζεις τα κυριότερα συμπεράσματα και κάνεις τις εφαρμογές. Κι όταν καλείσαι να τις εφαρμόσεις, πρέπει να ανακαλύψεις τα κριτήρια με τα οποία θα τις εφαρμόσεις. Όταν κλήθηκα να διευθύνω μια άλλη εταιρεία, έφτασα σε πολύ καλή θέση: έγινα μισθωτός με καλό μισθό. Γεγονός που εκείνη την εποχή μετρούσε πολύ.

Νομίζω ότι μετράει ακόμη και σήμερα. Φιλοδοξίες για ένα μεγαλύτερο άλμα δεν είχατε;

Φυσικά. Μόνο όταν έχεις μέσα σου τη φιλοδοξία ότι πρέπει να προχωρήσεις κι ότι αυτό που κάνεις δεν είναι η κορυφή του βουνού, περνάς στο επόμενο στάδιο. Που για εμένα ήταν η ίδρυση της εταιρείας κρουαζιερόπλοιων Royal Cruise Line το 1971: σαν να πέφτω από την Ακρόπολη και να μη σπάω κοκαλάκι. Αυτό ήταν το μεγάλο βήμα που άρχισε μ΄ ένα καινούργιο πλοίο- με χρηματοδότηση βέβαιακαι σε καλή συγκυρία. Αλλά βοήθησαν κυρίως οι γνώσεις και οι ιδέες. Η έξυπνη ιδέα δεν απομακρύνει την εργατικότητα. Πρέπει να είμαστε απόλυτα πεπεισμένοι ότι η εργατικότητα προηγείται οποιασδήποτε πράξης. Δεν μπορεί να έχεις πνεύμα οκνηρίας και να περιμένεις μια καλή ιδέα για να προοδεύσεις. Και την καλή ιδέα μπορεί να μην την έχεις μόνο εσύ, αλλά και άλλοι πέντε ή δέκα.

Ποια ήταν η καλύτερη ιδέα που
εφαρμόσατε μέχρι σήμερα;
Η εταιρεία μας έπρεπε να αλλάξει μονοπάτι, να προσαρμοστεί σε μια νέα πραγ ματικότητα, η οποία επέβαλε τη συνεχή ανάπτυξη με όρους που δεν είχαμε στην Ελλάδα. Έπρεπε να προσαρμοστούμε στα διεθνή δεδομένα, που στην κρουαζιέρα ήταν πιο φθηνά από τα ελληνικά. Το κρουαζιερόπλοιο δεν μπορούσε να προχωρήσει με αμιγώς ελληνικά πληρώματα κι έτσι αποφάσισα να πουλήσω την εταιρεία. Έτσι, πριν από 18 χρόνια μεταπήδησα στην ποντοπόρο φορτηγό ναυτιλία και τα επιβατηγά πλοία. Ήταν μια εποχή με πλοία εκτός πραγματικότητας. Η διαδρομή Πάτρα- Αγκώνα καλυπτόταν σε 36 ώρες. Η ιδέα ήταν τότε να κατασκευάσω σύγχρονα πλοία, τα λεγόμενα Super Fast Ferries. Αυτά έφεραν την επανάσταση ως τα πρώτα ελληνικά με διεθνείς προδιαγραφές: κάλυπταν την απόσταση μέσα σε 20 ώρες, δημιουργώντας νέες συνθήκες στην Αδριατική και συμβάλλοντας αποφασιστικά στην ποιοτική αναβάθμιση της γραμμής της Ιταλίας.

Οι καθυστερήσεις στα δρομολόγιαοφείλονται,κατά
την άποψή σας,μόνο στην έλλειψη ανταγωνισμού;

Το σύστημα με το οποίο λειτουργεί η χώρα τις τελευταίες δεκαετίες έχει παρασυρθεί από το πνεύμα του «δεν βαριέσαι». Νομίζω ότι όλοι έχουμε παρασυρθεί από αυτό και η χώρα εμφανίζει τόσο χαμηλή παραγωγικότητα. Αυτό το ξέρουμε πολύ καλά, διότι ο Έλληνας έχει αποκτήσει ορισμένες κακές συνήθειες λόγω του συστήματος. Νομίζω ότι αυτό πάντως δημιουργεί όλα τα προβλήματα. Τα πλοία, είτε καινούργια είτε παλιά, έχουν το ίδιο κόμιστρο. Κι έτσι εξισώνουμε το ταπεινό με το καινούργιο. Αν λειτουργούσε ο ελεύθερος ανταγωνισμός, πολλά από τα λεγόμενα παλιά πλοία θα αποσύρονταν. Και θα υπήρχε διαχωρισμός: θα λειτουργούσαν με διαφορετικό κόμιστρο, όχι όπως τα καινούργια. Και ο πελάτης τότε θα μπορούσε να επιλέξει, όπως συμβαίνει σε όλα τα προϊόντα. Το σύστημα εκτρέφει αυτές τις ανωμαλίες, διότι ανήκει σε μια ξεπερασμένη οικονομική νοοτροπία. Δεν πρόκειται να αποδώσει τίποτε στο μέλλον. Γιατί η Ελλάδα αποτελεί εξαίρεση;
Κάποια στιγμή θα συμμορφωθεί και η Ελλάδα. Τα υπόλοιπα κράτη έχουν συμμορφωθεί από το 1993 και δημιουργούν ήδη τις καταστάσεις που τους επιτρέπουν να κάνουν επενδύσεις. Με την κατάσταση αυτή, δεν επιτρέπουμε την ανάπτυξη του κεφαλαίου και την πρόοδο: το να φέρεις καινούργια πλοία και να δημιουργήσεις νέες θέσεις εργασίας. Χωρίς να υπάρχει η ανάγκη, όπως σήμερα, να προστατεύουμε ανύπαρκτες θέσεις εργασίας. Έτσι, όπως χειριζόμαστε σήμερα τα θέματα είναι αναπόφευκτο να έρθουν οι ξένες εταιρείες στην Ελλάδα. Είμαστε ευάλωτοι. Οι ξένοι εταίροι μας θα έρθουν, διότι έχουν δημιουργήσει τις προϋποθέσεις.

Αν υπάρχει ένα πράγμα που πραγματικά έχει ανάγκη η ελληνική ναυσιπλοΐα σε επίπεδο διοίκησης,ποιο είναι αυτό κατά την προσωπική σας εκτίμηση;

Ανανέωση από ανθρώπους με ευρύτητα πνεύματος. Δεν είναι ανάγκη να εφευρίσκουμε πράγματα. Αρκεί μια βόλτα στην Αμερική ή στην Ευρώπη για να ανακαλύψουμε πράγματα και να τα εφαρμόσουμε στην Ελλάδα.

ΤΟ ΣΥΣΤΗΜΑ με το οποίο λειτουργεί η χώρα τις τελευταίες δεκαετίες έχει παρασυρθεί από το πνεύμα τού «δεν βαριέσαι». Νομίζω ότι όλοι έχουμε παρασυρθεί από αυτό και η χώρα εμφανίζει τόσο χαμηλή παραγωγικότητα

ΧΡΕΙΑΖΕΤΑΙ ΑΝΑΝΕΩΣΗ από ανθρώπους με ευρύτητα πνεύματος. Δεν είναι ανάγκη να εφευρίσκουμε πράγματα. Αρκεί μια βόλτα στην Αμερική ή στην Ευρώπη για να ανακαλύψουμε πράγματα και να τα εφαρμόσουμε στην Ελλάδα