Τα γήπεδα στην Αττική «αναστενάζουν»

Στον Ελαιώνα, στο σημείο όπου έχει προγραμματιστεί να κατασκευαστεί το νέο γήπεδο του Παναθηναϊκού, η εικόνα σήμερα είναι απογοητευτική: μπάζα, σκουπίδια, αποθήκες, φορτηγά, χωματόδρομοι. Την ίδια ώρα, κάτοικοι και επαγγελματίες της περιοχής αντιδρούν στη διαμόρφωσή του σε γήπεδο και εμπορικό κέντρο. Στη Νέα Φιλαδέλφεια, στον χώρο όπου κάποτε υπήρχε το γήπεδο της ΑΕΚ, σήμερα βρίσκεται μια αλάνα, μια αδιαμόρφωτη έκταση, που μετατρέπεται σιγά σιγά σε σκουπιδότοπο. Σύμφωνα με εκτιμήσεις της Νομαρχίας Αθηνών και του Δήμου Νέας Φιλαδέλφειας, οι κάτοικοι της περιοχής είναι περισσότερο ευχαριστημένοι τώρα, παρά όταν λειτουργούσε το γήπεδο.

Για το καινούργιο στάδιο της ΑΕΚ η συζήτηση ολοκληρώθηκε, επανήλθε όμως στην αρχή. Όταν οι μπουλντόζες το ισοπέδωσαν, η μακέτα του νέου γηπέδου έκανε… βόλτες στην Αθήνα για να καταλήξει τελικά στο νεκροταφείο οχημάτων του ΟΔΔΥ, στα Λιόσια. Έπρεπε να περάσουν δύο χρόνια προκειμένου να αρχίσει νέα συζήτηση, αυτή τη φορά για την επανακατασκευή του στον χώρο της Νέας Φιλαδέλφειας.

Η απομάκρυνση του γηπέδου του Απόλλωνα από τη Ριζούπολη συζητείται κατά καιρούς, προκειμένου να απελευθερωθεί ο χώρος σε μία ούτως ή άλλως υποβαθμισμένη περιοχή.

Στη Νέα Σμύρνη η αντιπαράθεση για το εάν θα πρέπει να γκρεμιστεί και να χτιστεί στη θέση του ένα νέο γήπεδο είναι σφοδρή κατά καιρούς στο δημοτικό συμβούλιο της πόλης. «Ανεπιθύμητα». «Τα γήπεδα ποδοσφαίρου είναι ανεπιθύμητα στις ελληνικές πόλεις. Η παρουσία τους συνεπάγεται φαινόμενα βίας, όχληση, αύξηση του κυκλοφοριακού φόρτου. Πιστεύω ωστόσο ότι ο λόγος αυτής της άρνησης είναι ουσιαστικότερος. Τα γήπεδα απλώς τα “πετάμε” μέσα στις πόλεις. Η ύπαρξή τους- και η λειτουργία τους – δεν συνοδεύεται από τις απαραίτητες εκείνες παρεμβάσεις- πολεοδομικές, συγκοινωνιακές, ακόμη και αισθητικές- που θα τα μετέτρεπαν σε ουσιαστικό τμήμα του αστικού περιβάλλοντος» λέει ο αρχιτέκτονας κ. Γιώργος Τζιρτζιλάκης.

«Τα γήπεδα τα κυνηγάει μια “κατάρα”. Όλοι θέλουν να τα διώξουν από τη γειτονιά τους, όπως θέλουν να διώξουν τις φυλακές ή τα εργοστάσια. Το αποτέλεσμα είναι η… έδρα των γηπέδων να αναζητείται σε όλο το Λεκανοπέδιο» υπογραμμίζει ο αρχιτέκτονας – πολεοδόμος κ. Σπύρος Τσαγκαράτος. «Ωστόσο παραβλέπουμε ότι από τα αρχαία ακόμη χρόνια, τα γήπεδα, τα στάδια εκείνης της εποχής, είχαν την έδρα τους μέσα στην πόλη. Αποτελούσαν προέκταση του δημόσιου χώρου και έδρα κοινωνικών και πολιτικών εκδηλώσεων. Η κατασκευή μεγάλων γηπέδων απομονωμένων από τα αστικά κέντρα, με μεγάλα πάρκινγκ, είναι συνήθεια αμερικανική που υιοθετήθηκε απο τις ευρωπαϊκές πόλεις».

Άθλια κατάσταση. «Αν ρίξει κανείς μια ματιά στη Λεωφόρο Αλεξάνδρας και στις περιοχές γύρω από το σημερινό γήπεδο του Παναθηναϊκού, θα καταλάβει γιατί υπάρχει άρνηση για τα γήπεδα: τοίχοι βρώμικοι, ξεφτισμένοι, συνθήματα κάθε είδους γραμμένα παντού, κάγκελα στη μέση του δρόμου, συρματοπλέγματα αιωρούνται γύρω γύρω από τις κερκίδες. Αυτή είναι η εικόνα που επικρατεί. Και γύρω γύρω βρίσκονται σπίτια και σχολεία» αναφέρει ο κ. Τζιρτζιλάκης. «Η παθογένεια του ελληνικού ποδοσφαίρου αποτελεί τον βασικό ανασταλτικό παράγοντα για την κατασκευή γηπέδων μέσα στις πόλεις» συμπληρώνει.

Στη χώρα μας πείραμα είχε γίνει όταν επανακατασκευάστηκε, το 2004, το «Γ. Καραϊσκάκης» στον Πειραιά. Στον περίχωρό του είχαν λειτουργήσει καφετέριες, εστιατόρια, ακόμη και σούπερ μαρκετ. Τους καλοκαιρινούς μάλιστα μήνες λειτουργούσε θερινό σινεμά εντός του αγωνιστικού χώρου. Ωστόσο το πείραμα δεν πέτυχε στο σύνολό του, οι θεατές του κινηματογράφου ήταν σχετικά λίγοι, ο Ολυμπιακός χρειαζόταν το γήπεδο για προπονήσεις και φιλικούς αγώνες και το γήπεδο έγινε και πάλι γήπεδο.

Πολυδύναμα κέντρα. «Ο προβληματισμός που υπάρχει στην Ελλάδα είναι ο εξής: πρέπει να βλέπουμε τα γήπεδα ως χώρους μαζικού αθλητισμού, ξεκούρασης και ψυχαγωγίας ή ως αθλητικά mall; Πολυδύναμα αθλητικά κέντρα ανοιχτά σε όλους ή μόνο σε όσους έχουν το χρήμα και τα μέσα;» αναρωτιέται ο κ. Τζιρτζιλάκης. «Επειδή προφανώς η Πολιτεία δεν έχει τον τρόπο να χρηματοδοτήσει τέτοιες εγκαταστάσεις, μεταθέτει αυτή τη δραστηριότητα στους επιχειρηματίες- ιδιοκτήτες των ομάδων. Αυτοί επιλέγουν να δημιουργήσουν μεγάλα εμπορικάαθλητικά κέντρα. Σε επίπεδο ιδεολογικό είναι σωστή αυτή η προσέγγιση. Ωστόσο το να θέλουμε να μη συνδέσουμε τα αθλητικά κέντρα με τα αντίστοιχα εμπορικά είναι σαν να θέλουμε να μην υπάρχουν επίσημοι υποστηρικτές, σπόνσορες δηλαδή στους Ολυμπιακούς».


Κόκκινη κάρτα από Επιτροπή Πολιτών

«Η αντίθεσή μας δεν εστιάζεται στην κατασκευή ενός σύγχρονου αθλητικού κέντρου αλλά σε ό,τι σχεδιάζεται γύρω από αυτό», λέει στα «Νέα» ο κ. Χρήστος Καραμάνος από την Επιτροπή Πολιτών για τη Διάσωση του Ελαιώνα.

Η Επιτροπή έχει προσφύγει στο Συμβούλιο της Επικρατείας εναντίον της κατασκευής του νέου γηπέδου του Παναθηναϊκού. Οι εργασίες έχουν σταματήσει εδώ και δύο μήνες. «Δεν έχουμε κάνει αίτημα αναστολής που να αφορά την κατασκευή του γηπέδου. Πιστεύουμε ότι δεν είναι νόμιμο η Πολιτεία να προχωρήσει σε άρση του χαρακτηρισμού της έκτασης ως κοινόχρηστου πράσινου. Θέλουμε το γήπεδο ενταγμένο σε έναν χώρο πρασίνου και όχι εν μέσω εμπορικών κέντρων», συμπληρώνει ο κ. Καραμάνος.

Ωστόσο, η κατασκευαστική εταιρεία που θα έφτιαχνε το γήπεδο θα το έκανε με τον όρο να δημιουργήσει στον περιβάλλοντα χώρο και ένα μεγάλο εμπορικό κέντρο. Παράγοντες της ΠΑΕ ΠΑΟ αναφέρουν ότι «απλά ζητάνε την εφαρμογή του νόμου που προβλέπει την κατασκευή του γηπέδου στην περιοχή του Βοτανικού».

Την άνοιξη θα γίνει η οριστική εκδίκαση της προσφυγής.


Νέα Φιλαδέλφεια μέσω… Λιοσίων

«Στον αέρα» βρίσκεται το νέο γήπεδο της ΑΕΚ. Μπορεί οι τελευταίες εξελίξεις, πριν από κάποιους μήνες, να έδειχναν ότι η λύση θα ήταν τελικά η περιοχή του ΟΔΔΥ στα Λιόσια, ωστόσο η υπόθεση πάγωσε. «Το μόνο που αυτήν τη στιγμή υπάρχει είναι συζητήσεις με το πολιτικό επιτελείο του υπουργείου ΠΕΧΩΔΕ και τίποτα περαιτέρω. Ούτε συμφωνίες, ούτε χρονοδιάγραμμα, ούτε δέσμευση», αναφέρουν από την ΠΑΕ ΑΕΚ.

Τον περασμένο Σεπτέμβριο πάντως κατέπεσε προσφυγή κατοίκων της Νέας Φιλαδέλφειας εναντίον της κατασκευής γηπέδου στην περιοχή όπου βρισκόταν το γήπεδο πριν από χρόνια. Παράγοντες της ομάδας θεωρούν ότι μπορεί πλέον να κατασκευαστεί ένα νέο γήπεδο στην ίδια περιοχή.

Ωστόσο, υπάρχουν αντιρρήσεις από τοπικούς παράγοντες και τον δήμο. Υποστηρίζουν ότι ναι μεν θέλουν να βοηθήσουν την ιστορική ομάδα, ωστόσο δεν μπορεί να ξαναχτιστεί ένα γήπεδο στις παρυφές του Άλσους, σε μια τόσο πυκνοκατοικημένη περιοχή.

Σήμερα το οικόπεδο του πρώην γηπέδου είναι περιφραγμένο και η εικόνα είναι απογοητευτική: σκουπίδια κάθε είδους, μπάζα, χώματα δημιουργούν μια αυτοσχέδια χωματερή.


Αθλητικό ή εμπορικό κέντρο;

Η ανακατασκευή του γηπέδου της Νέας Σμύρνης αποτελεί πεδίο μάχης ανάμεσα στον δήμαρχο της πόλης, την ΠΑΕ Πανιώνιος και φορείς της πόλης. Πριν από δύο χρόνια η ΠΑΕ παρουσίασε σχέδιο, σύμφωνα με το οποίο «το νέο γήπεδο του Πανιωνίου θα κτιζόταν στη θέση που βρίσκεται τώρα το ιστορικό γήπεδο της Νέας Σμύρνης. Το γήπεδο ποδοσφαίρου θα ήταν χωρητικότητας 12.000 θέσεων και περιλάμβανε κλειστό γήπεδο μπάσκετ 3.306 θέσεων, εγκαταστάσεις υγρού στίβου (πισίνα πόλο, 2 πισίνες κολύμβησης, 2 πισίνες εκμάθησης) γήπεδα 5×5 και βόλεϊ, προπονητικό γήπεδο μπάσκετ, αίθουσες πυγμαχίας και πίστα αναρρίχησης».

Ο δήμαρχος της πόλης, κ. Γ. Κουτελάκης, υποστήριξε την κατασκευή του γηπέδου. «Δεν σχεδιάζουμε ένα ποδοσφαιρικό γήπεδο για μια ΠΑΕ, αλλά ένα πολυδύναμο αθλητικό κέντρο, που θα φιλοξενεί καθημερινά λειτουργίες 14 αθλημάτων ερασιτεχνικού προσανατολισμού», λέει στα «ΝΕΑ» ο κ. Κουτελάκης.

Ωστόσο, οι αντιρρήσεις παραμένουν πολλές. «Δεν γίνεται να φτιάξουμε ένα τεράστιο εμπορικό κέντρο μέσα στην πόλη, δίπλα στα σχολεία και τα σπίτια», λένε.


Πράσινο φως για τη Μίκρα από κατοίκους και φορείς

Το νέο γήπεδο του Ηρακλή αποτελεί την εξαίρεση στον κανόνα. Σε αντίθεση με το θέμα της κατασκευής του γηπέδου του Παναθηναϊκού στον Βοτανικό, για το νέο γήπεδο του Ηρακλή όχι μόνο δεν υπάρχουν αντιδράσεις και προσφυγές στη Δικαιοσύνη, αλλά αρμόδιοι σε θέματα πολεοδομίας και κυρίως οι κάτοικοι της Νέας Κρήνης και του Φοίνικα (περιοχών που εφάπτονται με τη Μίκρα, όπου θα είναι η έδρα του νέου γηπέδου) θεωρούν βέβαιο ότι θα αναβαθμιστεί ολόκληρη η περιοχή. Ο πολιτικός μηχανικός και μέλος της διοίκησης του Ερασιτέχνη Ηρακλή Νίκος Αρταβάνης, εξηγεί ότι η διοίκηση του συλλόγου εξασφάλισε έκταση περίπου 58 στρεμμάτων στον ακάλυπτο χώρο της Μίκρας και ότι σύντομα θα επιλεγεί το σχέδιο που θα ακολουθηθεί για την κατασκευή του νέου γηπέδου. Όπως είπε, εκτός από την κατασκευή του γηπέδου (χωρητικότητας περίπου 24.000 θέσεων) υπάρχουν προτάσεις για δημιουργία εμπορικού κέντρου και πάρκινγκ.


ΑΙΧΜΕΣ Οι αποφάσεις του Συμβουλίου της Επικρατείας
ΤΟΥ ΝΙΚΟΥ Σ. ΜΑΡΓΑΡΗ

Ευτυχώς, την εποχή που ο Περικλής σχεδίαζε τον Παρθενώνα δεν υπήρχε Συμβούλιο της Επικρατείας με τις σημερινές δομές και απόψεις στην κλασική Αθήνα. Διότι είναι βέβαιο ότι θα απαγόρευε οποιαδήποτε κατασκευή αφού « θα ανέτρεπε την υπάρχουσα δομή του φυσικού περιβάλλοντος στον ιερό βράχο και θα μείωνε τη βιοποικιλότητα του χώρου στον οποίο φωλιάζουν προστευόμενα είδη όπως τα γεράκια ». Και μια που αναφέρω γεράκια, ας μεταφερθούμε στους Δελφούς όπου κατά την πρώτη παράσταση αρχαίου δράματος που διοργάνωσαν τον Μάιο του 1927 ο Άγγελος Σικελιανός και η σύζυγός του Εύα, τον «Προμηθέα Δεσμώτη» του Αισχύλου, ένας αετός – απίστευτη αλληγορία- πετούσε πάνω από το αρχαίο θέατρο. Φυσικά, όλες οι κατασκευές που έγιναν εκεί για το Μαντείο θα είχαν εμποδιστεί από το Συμβούλιο της Επικρατείας και το ίδιο θα είχε συμβεί και στη Δήλο και στην Κνωσό.

Αλλά ας έρθουμε πλησιέστερα προς την εποχή μας. Η Κερκίνη δημιουργήθηκε από ένα φράγμα που έγινε από τον Ελευθέριο Βενιζέλο στον ποταμό Στρυμόνα στη δεκαετία του ΄30, το οποίο κατασκεύασε η πολυεθνική αμερικανική εταιρεία ΟΥΛΕΝ με στόχο την άρδευση του κάμπου των Σερρών. Σήμερα έχει εξελιχθεί στον καλύτερο ελληνικό υγροβιότοπο και περιλαμβάνεται στη Σύμβαση Ραμσάρ. Τι λέτε θα έκανε το Συμβούλιο της Επικρατείας αν η πρόταση για την κατασκευή της πήγαινε σήμερα προς έγκριση; Σίγουρα θα τη σταματούσε, όπως κάνει για το φράγμα της Μεσοχώρας στον Αχελώο. Που αν δει κάποιος μία φωτογραφία του, είναι ακριβώς της ίδιας μορφής με εκείνο του φράγματος Νικολάου Πλαστήρα που κατασκευάστηκε στην Πίνδο τέλη του ΄50 με αρχές του ΄60. Το οποίο έχει εξελιχθεί σε αναμφισβήτητη οικολογική, οικονομική και κοινωνική επιτυχία. Όπου με ένα φράγμα στον παραπόταμο του Αχελώου Ταυρωπό κατασκεύασαν την τεχνητή λίμνη η οποία δημιούργησε ένα εκπληκτικό περιβάλλον στην περιοχή, παράγει ηλεκτρικό ρεύμα και δίνει νερό στην Καρδίτσα και συγχρόνως αρδεύει τα χωράφια της Θεσσαλίας. Δηλαδή είναι η πρώτη εκτροπή του Αχελώου που ήδη λειτουργεί με επιτυχία από το 1959-60. Φυσικά το Συμβούλιο της Επικρατείας θα το είχε σταματήσει όχι μόνον με τη ίδια λογική που σταμάτησε το έργο της Μεσοχώρας, αλλά και επειδή υπήρχε το αεροδρόμιο της Αντίστασης.