Εναλλακτικά Η εποχή του πραγματισμού

ΜΙΑ ΝΕΑ εποχή ξημερώνει στη διεθνή πολιτική σκηνή. Είναι η εποχή του πραγματισμού. Τα παραδείγματα είναι πολλά και αφορούν τόσο πολιτικές όσο και πρόσωπα. Στην Αμερική, ο Μπαράκ Ομπάμα έδωσε τα ηνία της εξωτερικής πολιτικής στην αντίπαλό του Χίλαρι Κλίντον. Έτσι ικανοποιεί τις γυναίκες ψηφοφόρους και διευρύνει τη βάση αποδοχής της διακυβέρνησής του. Για τα οικονομικά ο νέος πρόεδρος δήλωσε ορθά κοφτά πως δεν είναι η ώρα να ασχοληθεί με το… στρατοσφαιρικό δημόσιο έλλειμμα που αφήνει η διακυβέρνηση Μπους. Το πρόγραμμα δημοσίων επενδύσεων που εξήγγειλε ο Ομπάμα, θα το διογκώσει περισσότερο, αλλά προέχει η αναθέρμανση της αμερικανικής οικονομίας. Στο Παρίσι και το Λονδίνο, Σαρκοζί και Μπράουν είναι στην ίδια γραμμή. Ο Βρετανός πρωθυπουργός εθνικοποίησε τις τράπεζες, μείωσε τον ΦΠΑ- μπας και ανοίξουν το πορτοφόλι οι καταναλωτές- ενώ έφερε πίσω από τις Βρυξέλλες τον Πίτερ Μάντελσον. Άνθρωπος του Μπλερ, ο Μάντελσον είχε άθλια σχέση με τον Μπράουν τα τελευταία δέκα χρόνια. Είναι όμως ο καλύτερος στρατηγικός πολιτικός νους των Εργατικών. Όσο για τον Σαρκοζί, αυτός εγκατέλειψε τις μακρόπνοες μεταρρυθμίσειςιδίως στην παιδεία. Πουθενά δεν απασχόλησαν οι ταραχές που προκάλεσε στην Ελλάδα ο θάνατος του 15χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, όσο στο Παρίσι. Ρεαλιστής αποδεικνύεται ο Σαρκοζί και σε θέματα «κάστινγκ». Υφυπουργός Εξωτερικών για τα Ευρωπαϊκά ανέλαβε ο Μπρουνό Λε Μερ. Είναι στενός συνεργάτης του Ντομινίκ Ντε Βιλπέν, ορκισμένου αντιπάλου του «Σαρκό», ξέρει όμως καλά γερμανικά και ίσως μπορέσει να αποκαταστήσει κάπως τη σχέση με το Βερολίνο.

«ΟΤΑΝ ΤΑ γεγονότα δεν συμφωνούν με τη γνώμη μου, αλλάζω γνώμη», έλεγε ο Τζον Μέιναρντ Κέινς. Οι περισσότερες κυβερνήσεις – πλην των Γερμανών- επιχειρούν να αντιμετωπίσουν την κρίση με κεϊνσιανές μεθόδους. Δηλαδή, τόνωση της ζήτησης και ντοπάρισμα της ανάπτυξης μέσω κρατικής παρέμβασης. Βρετανοί και Αμερικανοί κατάπιαν τα περί αυτορρύθμισης των αγορών. Μea culpa δήλωσε δημοσίως και ο πρώην κεντρικός τραπεζίτης των ΗΠΑ Άλαν Γκρίνσπαν. Το ενδιαφέρον είναι ότι η κρίση αντιμετωπίζεται συγχρόνως και με νομισματικά μέτρα- δηλαδή με ισοπέδωση των επιτοκίων.

Και η Ελλάδα; Το τελευταίο τετράμηνο του 2008, η κυβέρνηση Καραμανλή δεν έκανε θεαματικές κινήσεις. Κόντεψαν να φθάσουν Χριστούγεννα ώσπου να αντιμετωπίσει η Ν.Δ. τον εαυτό της στο σκάνδαλο του Βατοπεδίου. Όσο για τη νεολαιίστικη εξέγερση του Δεκεμβρίου, αυτή ανέδειξε το πολιτικό και διαχειριστικό έλλειμμα της συντηρητικής διακυβέρνησης. Και καταδίκασε τον δημόσιο διάλογο σε ομφαλοσκοπία με άρωμα μολότοφ. Ίσως το μόνο θεαματικό στοιχείο, στο ξεκίνημα του 2009, είναι η πλήρης αναστροφή των πολιτικών συσχετισμών. Το ΠΑΣΟΚ του Γιώργου Παπανδρέου, έναν χρόνο μετά τη χειρότερη κρίση της ιστορίας του, έχει πάρει πέντε μονάδες διαφορά από τη Ν.Δ. και διαθέτει κάτι που είχε ξεχάσει: παράσταση νίκης.

ΕΙΝΑΙ ΑΠΛΟ. Είναι τα γεγονότα που έκαναν μεγάλο μέρος του εκλογικού σώματος να αλλάξει γνώμη. Τα αγνόησε η κυβέρνηση. Ευνοείται από αυτά- χωρίς όμως να τα έχει προκαλέσει- η αξιωματική αντιπολίτευση. Η διαπίστωση είναι καθοριστική για τις τύχες Ν.Δ. και ΠΑΣΟΚ. Τα γεγονότα- διεθνώς- συνεχίζουν να τρέχουν. Στο Παρίσι, ας πούμε, περιμένουν πως τον Απρίλιο η Ευρώπη θα βρίσκεται σε φρικτή ύφεση. Αν οι πλούσιοι έχασαν λεφτά σε μετοχές ή, στη χειρότερη περίπτωση, σε προϊόντα της Λίμαν Μπράδερς ή επενδύσεις στον Μάντοφ, οι υπόλοιποι απειλούνται με φτώχεια και απολύσεις. Η αντοχή της ελληνικής εξαίρεσης- μείγμα καλής γεωγραφίας, οικογενειακής δομής της κοινωνίας και μαύρης οικονομίας- θα δοκιμαστεί. Απέναντι στα γεγονότα, Ν.Δ. αλλά και ΠΑΣΟΚ θα χρειαστούν απαντήσεις. Δεν θα τις βρουν χωρίς πραγματισμό.