Γολγοθάς για δανεικά 50 δισ. ευρώ

Μεταξύ Σκύλλας και Χάρυβδης θα κινηθεί το 2009 το δανειακό πρόγραμμα του Δημοσίου, καθώς στην παγκόσμια αγορά θα συναγωνίζονται Ηνωμένες Πολιτείες και κράτη της Ευρώπης για τα «φθηνότερα κομμάτια» μιας πίτας αξίας 3 τρισ. δολαρίων. Διεθνώς το επόμενο έτος αναμένεται να εκδοθούν κυβερνητικά ομόλογα ύψους 3 τρισ. ευρώ, ποσό τριπλάσιο σε σχέση με φέτος, με το ένα τρίτο αυτών να φέρει τη σφραγίδα των Ηνωμένων Πολιτειών. Περίπου ένα τρισεκατομμύριο ευρώ θα δανειστούν και τα κράτη-μέλη της Ε.Ε. για να καλύψουν ελλείμματα και να χρηματοδοτήσουν τα προγράμματα στήριξης των οικονομιών και του τραπεζικού συστήματος, με την Ελλάδα να είναι για μία ακόμη φορά αρνητικός πρωταγωνιστής. Θα δανειστεί το 2009 ποσό άνω των 50 δισ. ευρώ, που ισοδυναμεί με το ένα πέμπτο του ΑΕΠ της.

Προηγούνται οι ισχυροί
Με τέτοια ζήτηση για χρήμα στις αγορές, αναλυτές επισημαίνουν ότι προτεραιότητα δανεισμού θα έχουν οι ισχυρότεροι παίκτες του συστήματος ή όσα κράτη έχουν την καλύτερη πιστοληπτική ικανότητα και τα μικρότερα δημοσιονομικά προβλήματα. Αυτές οι χώρες είναι που θα δανειστούν με τα χαμηλότερα επιτόκια και θα έχουν επαρκή προσφορά χρηματοδότησης. Σε αυτή την κατηγορία δυστυχώς δεν περιλαμβάνεται η Ελλάδα, που έχει τη χαμηλότερη βαθμολόγηση πιστοληπτικής ικανότητας στην ευρωζώνη, αναδεικνύεται πρωταθλήτρια δημοσίου χρέους, κινδυνεύει και πάλι να βρεθεί υπό κοινοτική επιτήρηση για το έλλειμμα και έχει υποστεί ουσιαστικά πλήγματα αξιοπιστίας έναντι των αγορών. Όλοι οι παραπάνω παράγοντες έχουν στριμώξει την ελληνική οικονομία στη γωνιά της ευρωπαϊκής απομόνωσης, με εφιαλτικά σενάρια αδυναμίας αναχρηματοδότησης του δημοσίου χρέους να δίνουν ηχηρό «παρών».

Σχέδιο έκτακτης ανάγκης
Στους κόλπους της Κομισιόν, το ενδεχόμενο αδυναμίας δανεισμού της χώρας από τις αγορές συζητείται ολοένα και εντονότερα το τελευταίο διάστημα και ιδίως μετά την εκτίναξη των spread στα ελληνικά ομόλογα. Μάλιστα, πληροφορίες που αποκάλυψαν «ΤΑ ΝΕΑ» αναφέρουν πως καταστρώνονται προληπτικά σενάρια κινδύνου ώστε να αποφευχθεί συνολική έκθεση της ευρωζώνης. Σύμφωνα με αυτά, στον βαθμό που η Ελλάδα θα βρεθεί στο χείλος του γκρεμού όσον αφορά τον δανεισμό της αντιμετωπίζοντας αδυναμία άντλησης κεφαλαίων από τις αγορές, τη λύση θα δώσει χρηματοδοτικός μηχανισμός, η δημιουργία του οποίου συζητείται αυτή την περίοδο στις Βρυξέλλες.

Δεν αποκλείεται τη λύση να δώσει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αγοράζοντας κρατικά ομόλογα. Σχετική πρόβλεψη δεν υπάρχει στη λειτουργία του ευρωσυστήματος, αλλά σε πολιτικό επίπεδο εκτιμάται από τις Βρυξέλλες ότι είναι προτιμότερο τυχόν πρόβλημα να αντιμετωπιστεί… εσωτερικά, παρά με προσφυγή στο Διεθνές Νομισματικό Ταμείο όπως έγινε για παράδειγμα στην περίπτωση της Ουγγαρίας και της Ισλανδίας. Κάτι τέτοιο θα επέφερε σοβαρούς κλυδωνισμούς στην ίδια την Οικονομική και Νομισματική Ένωση.

Προσεκτικά και μετρημένα
Τους κινδύνους που εγκυμονεί το νέο έτος για τον δανεισμό του Δημοσίου γνωρίζουν πολύ καλά στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης. Παρ΄ ότι ο υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών Γ. Αλογοσκούφης διαψεύδει κατηγορηματικά το ενδεχόμενο προσφυγής στο ΔΝΤ ή αδυναμίας αναχρηματοδότησης του χρέους, έδωσε εντολές στον Οργανισμό Διαχείρισης Δημοσίου Χρέους για προσεκτικές και μετρημένες κινήσεις στο μέτωπο του δανεισμού για να μην υπάρξουν εκπλήξεις. Έτσι, το 2009, ο ΟΔΔΗΧ προγραμματίζει τον δανεισμό του Δημοσίου με τρεις γραμμές άμυνας για να περιοριστεί το ενδεχόμενο δυσάρεστων εκπλήξεων. Το δανειακό πρόγραμμα του επομένου έτους περιλαμβάνει:

1 Μικρότερες εκδόσεις ώστε να περιοριστεί το ενδεχόμενο αποτυχίας. «Δεν θα βγούμε να ζητήσουμε 5 δισ. ευρώ με τη μία» επισημαίνει αρμόδιο στέλεχος και προσθέτει ότι «θα σπάσουμε το ποσό σε δύο ή τρεις εκδόσεις». 2 Μικρότερες διάρκειες δανεισμού για να μη δεθεί για μακρό χρονικό διάστημα το Δημόσιο με υψηλά επιτόκια. Ενδεικτικό είναι ότι φέτος οι εκδόσεις εντόκων γραμματίων τριών, έξι και δώδεκα μηνών ήταν μόλις 900 εκατ. ευρώ και το 2009 θα φτάσουν τα 10 δισ. ευρώ. Η μεγαλύτερη διάρκεια δανεισμού δεν θα υπερβαίνει τα 10 χρόνια (η μέγιστη διάρκεια δανεισμού είναι σήμερα 30 χρόνια) και μάλιστα ο ΟΔΔΗΧ θα αποτολμήσει μία ή το πολύ δύο εκδόσεις δεκαετών ομολόγων. Άλλωστε, όσον αφορά τα spread των δεκαετών ομολόγων, η διαφορά επιτοκίων τους σε σχέση με τα αντίστοιχα γερμανικά έφτασε φέτος μια ανάσα από το 2,5%, όταν στις αρχές του έτους ήταν μόλις 0,20%.

3 Κοινοπρακτικές εκδόσεις, ώστε να υπάρχει εξασφαλισμένη επιτυχία. Στις κοινοπρακτικές εκδόσεις, μια ομάδα τραπεζών αναλαμβάνει να βρει τους επενδυτές που θα αγοράσουν τα κρατικά ομόλογα και φέρνει τους «πελάτες» απευθείας στον ΟΔΔΗΧ. Έτσι, περιορίζεται το ενδεχόμενο το Ελληνικό Δημόσιο να μην καταφέρει να συγκεντρώσει το ποσό που ζητεί.

Ένα τέτοιο ενδεχόμενο φαντάζει περισσότερο από ορατό για την Ελλάδα, ιδίως όταν πρόσφατα αντιμετώπισαν ανάλογα προβλήματα Γερμανία και Ολλανδία που βρίσκονται σε σαφώς καλύτερη θέση έναντι της ελληνικής οικονομίας.


Ποδαρικό Τρίτη και 13 Ιανουαρίου

Το πρόγραμμα δανεισμού του Δημοσίου για το 2009 θα κάνει «ποδαρικό» ημέρα Τρίτη και 13 του μηνός Ιανουαρίου. Το Ελληνικό Δημόσιο με εκδόσεις τρίμηνων, εξάμηνων και ετήσιων εντόκων γραμματίων θα ζητήσει από τις αγορές ποσό της τάξεως των 2,5 έως 3 δισ. ευρώ. Ανάλογα με τα αποτελέσματα της πρώτης απόπειρας δανεισμού θα καθοριστούν τα επόμενα βήματα, καθώς τον Ιανουάριο το Δημόσιο βρίσκεται αντιμέτωπο με λήξεις ομολόγων ύψους 6,9 δισ. ευρώ.

Ο Απρίλιος συνιστά τον πιο δύσκολο σταθμό του 2009, όταν θα απαιτηθούν για λήξεις ομολόγων 12,8 δισ. ευρώ, ενώ προβλήματα εντοπίζονται και τον Ιούνιο με λήξεις ομολόγων ύψους 7,1 δισ. ευρώ. Στο υπουργείο Οικονομικών εξετάζεται το ενδεχόμενο, στον βαθμό που θα υπάρξει πρόβλημα στην άντληση κεφαλαίων, να υπάρξει διαπραγμάτευση με τους κατόχους ομολόγων που λήγουν, ώστε με το… αζημίωτο να δεχθούν παράταση της διάρκειας των τίτλων που έχουν στην κατοχή τους.