Φαινόμενα

Αντί θεσμών, εκπομπές
, Της Πόπης Διαμαντάκου diaman@dolnet.gr

Ό,τι κι αν λέμε, ο Έλληνας πολίτης έχει βάλει στη θέση ενός χαώδους και ανάλγητου κράτους την τηλεόραση
Η φωνή είναι αγανακτισμένη, δυνατή, λαχανιάζει στην προσπάθεια να προλάβει να πει στον αέρα όσα την πνίγουν. Είναι η γιαγιά ενός ανήλικου αγοριού που το συνέλαβαν μαζί με άλλους συνομηλίκους του για τα επεισόδια στη Λάρισα. Έχει επικοινωνήσει τηλεφωνικά με την εκπομπή «Μega Σαββατοκύριακο» και στο στούντιο βρίσκεται μαζί με τους παρουσιαστές Χασαπόπουλο-Αναγνωστάκη ο υπεύθυνος των δημοσίων σχέσεων της Αστυνομίας, ο μειλίχιος κ. Στάθης, όπου συζητείται η συμπεριφορά των σωμάτων ασφαλείας απέναντι στους εξεγερμένους νέους που βρίσκονταν στους δρόμους, οι αποκαλύψεις που γίνονται η μία μετά την άλλη, οι οποίες δημιουργούν βάσιμες υποψίες για σοβαρές παραβάσεις καθήκοντος ή και για κατάχρηση εξουσίας.

Αυτά που καταμαρτυρεί μέσα στον θυμό της η ηλικιωμένη γυναίκα αποκαλύπτουν όχι μόνο μια ανάλγητη συμπεριφορά από την πλευρά της Αστυνομίας απέναντι σε ανηλίκους και τους γονείς τους στη συγκεκριμένη περίπτωση, αλλά εκείνη τη βαθύτερη νοοτροπία υποτίμησης και προσβολής του πολίτη, που συχνά διαπιστώνεται ότι επιδεικνύουν άντρες των σωμάτων ασφαλείας σε πολλές περιπτώσεις που θεωρούν- πριν το αποφασίσει η Δικαιοσύνη- ότι βρίσκονται μπροστά σε παραβάτη.

Ούτε ειδοποιήθηκαν οι γονείς, ούτε διευκολύνθηκαν να βρουν τα παιδιά τους, παρ΄ όλο που ρώτησαν στο αστυνομικό τμήμα της πόλης. Και όταν τα βρήκαν έπειτα από αγωνιώδη αναζήτηση στα κρατητήρια, ούτε νερό δεν επέτρεψαν να τους δώσουν.

Αλλά το θέμα δεν σταματάει εδώ. Η οργισμένη φωνή της γιαγιάς του ανήλικου συλληφθέντος ομολογεί κάτι ακόμη πιο ανατριχιαστικό: «Εκείνη την ώρα που οι γονείς του παιδιού έψαχναν να το βρουν, εγώ προσπαθούσα να βγάλω στο τηλέφωνο τον Τριανταφυλλόπουλο, που είχε εκείνη την ώρα εκπομπή, για να του τα πω, να του πω ότι είχε χαθεί το παιδί». «Τέτοιες εκπομπές αναζητήσεων κάνει η Νικολούλη», λέει στην ταραγμένη γυναίκα ο Μανώλης Αναγνωστάκης, υποθέτουμε κάνοντας πλάκα, άκαιρη βεβαίως εκείνη τη στιγμή.

Γιατί το σημαντικότερο εκείνη τη στιγμή ήταν ότι η ηλικιωμένη γυναίκα ομολογούσε με αυθορμητισμό ότι αναζητούσε την αναγνώριση της αγωνίας της στην τηλεόραση. Σαν να είναι ο πλέον φυσικός αποδέκτης τους, σαν να είναι ο ισχυρός συγγενής, το «δόντι» που θα της κάνει τη δουλειά.

Στην τηλεόραση του λαϊκισμού κατέφυγε η κυρία, εκεί όπου μια χαλύβδινη καταγγελτική τηλεδιάλεκτος, πάντα η ίδια, για κάθε περίπτωση, σε κάθε κρίση, εκτονώνει τον λαϊκό θυμό, συντηρώντας βέβαια το αίσθημα αδυναμίας του κοινού της και την ανάγκη μιας εξωθεσμικής προστασίας που μόνον αυτή μπορεί να του προσφέρει (υποτίθεται).

Σε αυτή την τηλεόραση που αναπτύχθηκε στη χώρα μας στο κενό των θεσμών, αυτό ήδη είναι πολύ μεγαλύτερο από όσο μια δημοκρατική χώρα μπορεί να αντέξει, αντικαθιστώντας το αίσθημα εμπιστοσύνης στη δημοκρατία με το αίσθημα της εκδικητικής ανακούφισης από τη δράση της- πόσοι δεν έχουν ξεστομίσει την απειλή «θα σε βγάλω στα κανάλια».

Και το πιο εντυπωσιακό και ανησυχητικό για την ποιότητα του πολιτισμού που έχουμε και αυτού που διεκδικούμε κατεβαίνοντας στους δρόμους είναι ότι η προσφυγή «στην τηλεόραση» είναι αυθόρμητη, χωρίς δεύτερη σκέψη, σαν να πρόκειται για την πλέον φυσική αντίδραση ενός πολίτη σε μια δημοκρατική κοινωνία.
Στη θέση ενός φαντασιακού κράτους

Στο στούντιο ο εκπρόσωπος της Αστυνομίας τηρεί τη δέουσα και αναμενόμενη στάση για τον ρόλο του, δηλαδή προβάλλει το εύλογο επιχείρημα ότι ίσως όλα αυτά έχουν μια δόση υπερβολής, ιδίως όταν καταγγέλλεται και ξυλοδαρμός του πιτσιρικά. «Γιατί δεν πήγαν στον εισαγγελέα, στον ιατροδικαστή οι γονείς να δει τους μώλωπες;».

Πήγαν δεν πήγαν είναι μια άλλη υπόθεση από το ότι έσπευσαν κατ΄ αρχάς να ζητήσουν τη βοήθεια «της τηλεόρασης». Γιατί στη συνείδηση των πολιτών αυτού του τόπου αποδεικνύεται μονίμως ότι αυτή «η τηλεόραση» έχει πάρει τη θέση ενός φαντασιακού κράτους-μητέρα, που κανακεύει και κακομαθαίνει τα τέκνα της, έτοιμη να συγχωρήσει κάθε υπερβολή τους ή μάλλον κυρίως την υπερβολή τους, γιατί αυτή δικαιολογεί την ύπαρξή της.