Πόλεμος ντόπινγκ στις σκακιέρες

Θεωρείται ο πιο εκκεντρικός σκακιστής του κόσμου. Όταν παίζει, σπάνια κοιτάζει τη σκακιέρα, συνήθως καρφώνει με τα μάτια το ταβάνι. Και όταν χάνει, πηγαίνει τη νύχτα στο δάσος και ουρλιάζει στο φεγγάρι για να διώξει μακριά τους δαίμονες.
Στην πραγματικότητα, ο grandmaster Βασίλι Ίβαντσουκ δεν δείχνει καν να έχει αντιληφθεί ότι έχει πυροδοτήσει (αυτό που απειλεί να γίνει) το πρώτο μεγάλο σκάνδαλο ντόπινγκ στο σκάκι.

Τέλη Νοεμβρίου στη Δρέσδη, κατά την τελευταία ημέρα της Σκακιστικής Ολυμπιάδας, ο Ουκρανός Ίβαντσουκ έπαιξε ενάντια στον Ρώσο Γκάτα Κάμσκι- και έχασε. Τι περνούσε από το μυαλό του εκείνη την ώρα; Ουδείς γνωρίζει. Ούτως ή άλλως ο Ίβαντσουκ ζει κατά τα λεγόμενα των συμπαικτών του στον «Πλανήτη Ίβαντσουκ». Εκείνο που γνωρίζουμε είναι ότι μόλις έληξε ο αγώνας, ένας κριτής τού ζήτησε να υποβληθεί σε έλεγχο ντόπινγκ. Χωρίς καν να του απαντήσει, ο Νο 3 στο σκάκι παγκοσμίως (σύμφωνα με την επίσημη κατάταξη σήμερα) χύμηξε έξω από την αίθουσα του συνεδριακού κέντρου όπου βρισκόταν, κλώτσησε μια τσιμεντένια κολόνα στο λόμπι, γρονθοκόπησε έναν πάγκο στην καφετέρια και έπειτα εξαφανίστηκε μέσα στην γκαρνταρόμπα. Στη διάρκεια όλης αυτής της παράστασης, τον ακολουθούσαν αρκετοί αξιωματούχοι. Κανείς δεν κατάφερε να τον πείσει να δώσει δείγμα ούρων. Και επειδή η άρνηση υποβολής σε έλεγχο ντόπινγκ θεωρείται ισοδύναμη με θετικό αποτέλεσμα, ο Ίβαντσουκ θεωρείται αυτή τη στιγμή ένοχος και κινδυνεύει να αποκλειστεί από τους επαγγελματικούς αγώνες για δύο χρόνια.

Στην Ισπανία. Προ ολίγων ημερών, ο Ουκρανός grandmaster βρέθηκε στο Μπένιντορμ της Ισπανίας, όπου έπαιξε και κέρδισε στους αγώνες γρήγορου σκακιού. «Αυτό που συνέβηκε στη Δρέσδη είναι η απόλυτη παράνοια, αλλά τέτοιου είδους δράματα συμβαίνουν στον κόσμο μας», δήλωσε. «Εγώ απλώς έφυγα μετά τον αγώνα. Δεν άκουγα καν τον τύπο που μου μιλούσε. Δεν τον είχα ξαναδεί. Στην πραγματικότητα, μέχρι και σήμερα δεν γνωρίζω ποιος είναι».

Μπορεί σε κάποιους όλα αυτά να ακούγονται σαν υπεκφυγές, αλλά ο Ίβαντσουκ είναι κατά το κοινώς λεγόμενο… ειδική περίπτωση. Του αρέσει να κάθεται σε σκοτεινά δωμάτια. Περιφέρεται με σορτς σε πολικές θερμοκρασίες. Διπλώνει και ξαναδιπλώνει μέχρι να χωρέσει στην τσέπη του την υπερμεγέθη επιταγή που δίνεται στους νικητές των τουρνουά. Όπως λέει ο παγκόσμιος πρωταθλητής Βισβανάταν Άναντ, «είναι ένας ιδιαίτερα ευφυής άνθρωπος, αλλά δεν ξέρεις ποτέ σε τι διάθεση θα τον πετύχεις. Κάποιες φορές σε αντιμετωπίζει σαν να ήσουν ο χαμένος του αδελφός. Και την επόμενη μέρα, σε αγνοεί απολύτως. Τον έχω δει εντελώς μεθυσμένο να απαγγέλλει ουκρανική ποίηση και έπειτα, την επομένη, να δίνει μια εντυπωσιακή ομιλία. Ένα φεγγάρι προσπαθούσε να μάθει τούρκικα. Μη με ρωτάτε γιατί. Κάθε μέρα είναι μια έκπληξη μαζί του».


Φάρμακα και «καθαρό μυαλό»

Το περιστατικό της Δρέσδης, η πιθανότητα τιμωρίας του Ίβαντσουκ με αποκλεισμό, έχει προκαλέσει θύελλα στο σκακιστικό σύμπαν. Απόλυτα αλληλέγγυοι, οι σκακιστές δηλώνουν πως το να κατηγορείται ένας από αυτούς για ντόπινγκ προσβάλλει την τιμή και τη νοημοσύνη τους και στέλνουν επιστολές διαμαρτυρίας, κατηγορώντας πως οι γραφειοκράτες του επαγγελματικού σκακιού καταστρέφουν το παιχνίδι: όλοι θα έπρεπε να γνωρίζουν, επιμένουν, πως το ντόπινγκ δεν προσφέρει κανένα όφελος στο σκάκι.

Οι βήτα-αναστολείς. Όπως επισημαίνει βέβαια το περιοδικό «Spiegel», αυτό δεν είναι απολύτως αληθές. Τα αναβολικά στεροειδή που χρησιμοποιούνται στην άρση βαρών και η ερυθροποιητίνη (ΕΡΟ), το «θαυματουργό φάρμακο» του ποδηλατικού κόσμου, ασφαλώς και δεν θα βελτίωναν την απόδοση ενός σκακιστή. Οι βήτα-αναστολείς, ωστόσο, θα μπορούσαν να τον βοηθήσουν να κρατήσει το μυαλό του καθαρό κατά το τέλος της παρτίδας, την ώρα που η εντεινόμενη πίεση μπορεί να ανεβάσει τον σφυγμό του στους 160 και την πίεσή του στο 20. Και φάρμακα όπως η μονταφιλίνη και η μεθυλφενιδάτη (που λαμβάνονται παγκοσμίως αφειδώς από μαθητές και φοιτητές σε περιόδους εξετάσεων) ασφαλώς θα μπορούσαν να ενισχύσουν την ικανότητα συγκέντρωσής του. Έλεγχος ντόπινγκ προβλέπεται στα διεθνή τουρνουά σκάκι από το 2001, η Παγκόσμια Ομοσπονδία Αντιντόπινγκ, ωστόσο, χαρακτηρίζει το σκάκι «άθλημα χαμηλού κινδύνου». Και μέχρι στιγμής ουδείς έχει καταδικαστεί.

Η Ιατρική Επιτροπή της Παγκόσμιας Σκακιστικής Ομοσπονδίας έχει τρεις μήνες να αποφασίσει εάν θα τιμωρήσει ή όχι τον Ίβαντσουκ. Οι πληροφορίες πάντως τη θέλουν να αναζητεί τρόπους να δείξει επιείκεια. Ίσως μάλιστα να έχει ήδη βρει το απαραίτητο «παραθυράκι» στον ίδιο τον κανονισμό της εναντίον του ντόπινγκ: Σύμφωνα με το Άρθρο 6, παράγραφος 1η, ο παίκτης πρέπει να αθωωθεί εφόσον μπορεί να αποδείξει πως δεν είναι ένοχος, ούτε αδιαφόρησε για τους κανονισμούς. Το γεγονός ότι ο Πλανήτης Ίβαντσουκ ακολουθεί δική του τροχιά μπορεί να λειτουργήσει υπέρ του Ουκρανού σκακιστή.