Καταπατητές και λαθροκυνηγοί στα εθνικά πάρκα

Στο Εθνικό Πάρκο του Βουραϊκού, στην Αχαΐα, έχουν βρει καταφύγιο 30 είδη σπάνιων πεταλούδων- μεταξύ των οποίων η πεταλούδα lycaena hellodies. Κάθε Μάιο, Γερμανοί συλλέκτες τις παγιδεύουν, και εκ των υστέρων τις πωλούν, ακόμα και προς 15.000 ευρώ την καθεμία. Οι- μετρημένοι στα δάχτυλα του ενός χεριούδασοφύλακες του εθνικού πάρκου αδυνατούν να αντιδράσουν.

«Απλώς παρατηρούμε και καταγγέλλουμε την παρανομία. Απειλούνται όλα τα είδη της πεταλούδας», λένε οι εργαζόμενοι. Πρόκειται για ένα από τα πλέον ενδεικτικά παραδείγματα των προβλημάτων που αντιμετωπίζουν τα, συνολικής έκτασης μεγαλύτερης των 5.000.000 στρεμμάτων, 27 εθνικά πάρκα στη χώρα μας. Η Ισπανία, η Ελλάδα και η Μεγάλη Βρετανία είναι οι χώρες της Ευρωπαϊκής Ένωσης που έχουν τα περισσότερα εθνικά πάρκα- περιοχές ιδιαίτερης ομορφιάς που φιλοξενούν σπάνια είδη πουλιών, φυτών και ζώων. Το νομικό καθεστώς για τη διαχείριση αυτών των εθνικών πάρκων είναι το ίδιο και στις τρεις χώρες. Οι εκτάσεις των εθνικών πάρκων πολλαπλασιάστηκαν εντυπωσιακά το τελευταίο διάστημα. Στη χώρα μας μόνο, κηρύχθηκαν εθνικά πάρκα περίπου 1.000.000 στρέμματα τον τελευταίο χρόνο. Οι ομοιότητες όμως σταματούν εδώ.

Η ευρωπαϊκή εμπειρία
Οι φορείς διαχείρισης των ισπανικών εθνικών πάρκων μοιάζουν με μικρές επιχειρησιακές μονάδες. Οι επιστήμονες που αποτελούν τη ραχοκοκαλιά των φορέων είναι

5 ΕΚΑΤ. ΣΤΡΕΜΜΑΤΑ

καλύπτουν οι περιοχές που έχουν υπαχθεί σε καθεστώς ειδικής προστασίας

εξοπλισμένοι με υπερσύγχρονα επιστημονικά εργαλεία. Έχουν στη διάθεσή τους εργαστήρια, οχήματα και φυσικά πόρους. Το πιο μικρό ισπανικό εθνικό πάρκο διαθέτει 25μελές επιστημονικό προσωπικό.

Στην Ελλάδα, ένας αντίστοιχος φορέας διαχείρισης αποτελείται από τέσσερις, το πολύ πέντε επιστήμονες, οι οποίοι με πενιχρά μέσα και πολλές δυσκολίες προσπαθούν να αντεπεξέλθουν στα καθήκοντά τους. Τεράστιες εκτάσεις προστατευόμενης γης- και θάλασσας- φυλάσσονται από μετρημένους στα δάχτυλα ανθρώπους, ενώ σπάνια είδη πανίδας και χλωρίδας κινδυνεύουν.

Στη Λίμνη Παμβώτιδα το ρυπαντικό φορτίο στον πυθμένα είναι τεράστιο και προς το παρόν δεν υπάρχει οργανωμένο σχέδιο καθαρισμού. Στη Βόρεια Πίνδο το πάρκο, έκτασης 2.000 στρεμμάτων, φυλάσσεται από εταιρεία σεκιούριτι. Το ίδιο και στον Αίνο. Στο Δέλτα Έβρου η ανεξέλεγκτη βόσκηση «κατατρώει» τη σπάνια χλωρίδα. Η λιμνοθάλασσα Μεσολογγίου παρουσιάζει, σε ορισμένα σημεία της, εικόνα σκουπιδότοπου. Στην Πάρνηθα και τα Λευκά Όρη το προσωπικό αποτελείται από ελάχιστα άτομα αναλογικά με τη δουλειά που απαιτείται. Σε Κορώνεια και Βόλβη ρύπανση και παράνομη αλιεία εξαφανίζουν τα ψάρια. Στη Ζάκυνθο, στις καμένες εκτάσεις της Πάρνηθας, ακόμα και στον Σχινιά έχουν εντοπιστεί παράνομοι κυνηγοί. Λάθος σχέδιο
Το τελευταίο πάρκο είναι αυτό που περιλαμβάνει τις χερσαίες, τις υδάτινες και τις θαλάσσιες περιοχές των εκβολών των ποταμών Αξιού, Λουδία και Αλιάκμονα, Γαλλικού, της Αλυκής Κίτρους, της λιμνοθάλασσας Καλοχωρίου και της ευρύτερης περιοχής τους. Η συνολική έκταση ανέρχεται στα 338.000 στρέμματα. Ωστόσο οι οικολογικές και περιβαλλοντικές οργανώσεις προβάλλουν τις αντιρρήσεις τους για τη μεθόδευση της Πολιτείας. «Είναι μια πρωτοβουλία προς τη σωστή κατεύθυνση. Ωστόσο μένει ημιτελής» λένε. «Το σχέδιο ανοίγει τις πόρτες στην- έως χθες αποκλειστικά γεωργική – ζώνη γύρω από τις εκβολές των ποταμών, επιτρέποντας βιοτεχνικές δραστηριότητες, αποθήκες και κατοικίες και φυσικά το κυνήγι».

«Σε πολλές περιπτώσεις παρεμβάλλονται τοπικοί παράγοντες (δήμαρχοι, μεγαλογαιοκτήμονες, κυνηγετικοί σύλλογοι, ξενοδόχοι), που ασκούν πιέσεις κάθε είδους», επισημαίνει ο περιβαλλοντολόγος κ. Φίλιππος Κυρκίτσος. «Και η Πολιτεία υποκύπτει επιτρέποντας κάθε λογής δραστηριότητες». «Τα προβλήματα είναι πολλά» υπογραμμίζει και η Ιόλη Χριστοπούλου, από το WWF Ελλάς. «Είναι ανεπαρκής η θεσμική κατοχύρωση των προστατευόμενων περιοχών και η οριοθέτησή τους», λέει. «Περιμένουμε πολλά χρόνια μέχρι να συνεννοηθούν μεταξύ τους τα συναρμόδια υπουργεία, καθυστερούν οι υπογραφές. Ένα άλλο σημαντικό πρόβλημα σύμφωνα με το WWF Ελλάς είναι η ανεπαρκής χρηματοδότηση. «Ακόμα και μικρές σχετικά χρηματοδοτήσεις εξασφαλίζονται έπειτα από πολλές δυσκολίες», λέει η κ. Χριστοπούλου.


Σπάνια είδη σε κίνδυνο

«ΠΟΛΛΟΙ θεωρούν ότι το εθνικό πάρκο είναι σαν ένα πάρκο μέσα στην πόλη. Ότι υπάρχει μια είσοδος και μπαίνει κανείς σε έναν απόλυτα προστατευμένο χώρο, ο οποίος ίσως να είναι περιφραγμένος με… συρματόπλεγμα. Η πραγματικότητα είναι τελείως διαφορετική. Σε πολλές περιπτώσεις δεν υπάρχει ούτε καν σήμανση που να αναφέρει ότι κάποιος βρίσκεται μέσα σε εθνικό πάρκο», λέει ο κ. Χρυσόγελος, περιβαλλοντολόγος, εκπρόσωπος των Οικολόγων Πρασίνων.

Η μεγάλη αξία των ελληνικών εθνικών πάρκων είναι, μεταξύ άλλων, η καταγραφή και η δημιουργία ασφαλών συνθηκών διαβίωσης σπάνιων ειδών ζώων και πτηνών. Η Ελληνική Ορνιθολογική Εταιρεία, για παράδειγμα, έχει συντάξει έναν κατάλογο με 50 σπάνια είδη πουλιών που ζουν σε αυτά τα πάρκα.

Υπάρχουν είδη που έχουν εμφανιστεί ελάχιστες φορές, όπως πχ. η λεπτομύτα στο Εθνικό Πάρκο Βόρειας Πίνδου, ή ο υδροβάτης, στο Δέλτα Έβρου.

Το Εθνικό Θαλάσσιο Πάρκο των Βόρειων Σποράδων αντιπροσωπεύει ένα μοναδικό σύμπλεγμα χερσαίων και θαλάσσιων μεσογειακών οικοτόπων. Περιλαμβάνει σπάνιας ομορφιάς θαλάσσιους οικοτόπους. Εκτός από το επιστημονικό και εκπαιδευτικό της ενδιαφέρον, η περιοχή έχει και μεγάλο αρχαιολογικό ενδιαφέρον, καθώς στα νησιά υπάρχουν ευρήματα και μνημεία των προϊστορικών, κλασικών και βυζαντινών χρόνων (σπηλαιολογικά ευρήματα, ναυάγια πλοίων, παλιά μοναστήρια και εκκλησίες). Το Πάρκο Κοτυχίου- Στροφιλιάς εκτείνεται σε 3.500

στρέμματα και φιλοξενεί σπάνιο δάσος κουκουναριάς