«Οι μισοί Έλληνες και το κράτος κλέβουν τους άλλους μισούς»

«Τι να πει μια έκθεση μπροστά στα καθημερινά προβλήματα και τις τραγωδίες;» αναρωτιέται ο εικαστικός Βλάσης Κανιάρης με αφορμή την έκθεσηπαρέμβαση στο Μουσείο Μπενάκη
«Η τέχνη είναι μια ιστορία παράπλευρη με τις καθημερινές καταστάσεις. Δεν λειτουργεί ως σύνθημα ή καταλύτης», λέει στα «ΝΕΑ» ο πρωτοπόρος- είναι ο πρώτος που έκανε ατομική έκθεση αφηρημένης ζωγραφικής στην Ελλάδα (1958)- και πολιτικοποιημένος καλλιτέχνης της γενιάς του ΄60 Βλάσης Κανιάρης. «Τι έχει να πει μια έκθεση μπροστά στα καθημερινά προβλήματα και τις τραγωδίες; Ενδεχομένως να λειτουργήσει ως μαγιά για το μέλλον», εκτιμά ο 80χρονος εικαστικός που γιορτάζει τα γενέθλιά του με μια διαφορετική έκθεση στο κεντρικό κτίριο του Μουσείου Μπενάκη. Φιγούρες, παλιά αντικείμενα, γύψοι, σύρματα και φθαρμένα ρούχα μαζί με σχέδια, μακέτες και εξώφυλλα βιβλίων από το 1948 έως σήμερα θα «συνομιλήσουν» με τα εκθέματα που χρονολογούνται από την εποχή της Χαλκοκρατίας και φθάνουν ώς την Τουρκοκρατία (σε επιμέλεια Μάνου Στεφανίδη).

Νιώσατε να βρίσκεστε σε κόντρα ή αισθανθήκατε πιο οικεία με κάποια από τις εποχές;

Όχι. Ντροπή αισθάνθηκα, αλλά πρέπει να υπερασπιστώ τη δουλειά μου και προσπαθώ να δω πώς θα λειτουργήσει η έκθεση. Μπορεί και να αποτύχει. Την αντιμετωπίζω ως ένα στοίχημα.

Πώς θα ξέρετε ότι το κερδίσατε;

Αν τα έργα μου καταφέρουν να σταθούν δίπλα στα υπάρχοντα εκθέματα χωρίς να συγκρούονται. Κάθε έκθεση είναι ένα στοίχημα. Δεν λύνει προβλήματα. Είναι πρόβλημα από μόνη της, όπως πρόβλημα είναι και το τι θα φορέσουμε κάθε μέρα ώστε να βγούμε έξω και να είμαστε αστείοι ή άσχημοι.

Έργα από το 1948. Γιατί; Ίσως επειδή τότε αποφάσισα να πάω στη Σχολή Καλών Τεχνών. Και αναρωτιέμαι αν βρισκόμουν σήμερα αντιμέτωπος με το ίδιο ερώτημα- Ιατρική ή Σχολή Καλών Τεχνών;- αν θα είχα τη δύναμη να πάρω την ίδια απόφαση (σ.σ.: ο Βλάσης Κανιάρης εγκατέλειψε τις σπουδές του στην Ιατρική και ήρθε σε ρήξη με την οικογένειά του για να σπουδάσει στην ΑΣΚΤ). Ίσως και να φοβόμουν το διάβασμα τηςΙατρικής. Δεν είναι αστείο πράγμα… Οι περίοδοι της δουλειάς μου είναι προσανατολισμένες πάνω κάτω στα ίδια πράγματα. Αναμασάμε τα ίδια, διότι η ίδια συγκίνηση και οι ίδιοι λόγοι είναι εκείνοι που μας σπρώχνουν να κάνουμε τα έργα μας. Τι λειτουργεί ως κινητήρια δύναμη;

Οι άνθρωποι, ο χώρος που με περιβάλλει, η πολιτική με τη γενικότερη έννοια. Δεν άλλαξα τόσα χρόνια. Δεν θα αλλάξω στα γεράματα. Η δουλειά μου είναι ίδια, γι΄ αυτό και στο μουσείο δεν θα τοποθετηθούν με χρονολογική σειρά, αλλά ανακατεμένα.

Το ότι δεν αλλάζουν τα πράγματα, το θεωρείτε συνέπεια ή επανάληψη;

Όλα μαζί. Τα πράγματα είναι απλά και φυσιολογικά. Εμείς τα υπερεκτιμούμε. Η τέχνη είναι τρόπος ζωής. Τα σημερινά έργα σας είναι ευκαιρία για να σχολιάσετε τα (πολιτικά) τεκταινόμενα; Λειτουργώ με καθυστέρηση. Για να σχολιάσω κάτι πρέπει να το χωνέψω πρώτα. Ποτέ, άλλωστε, δεν έπεσε μια κυβέρνηση από τα σκάνδαλα. Άλλοι λόγοι τις ρίχνουν σιγά σιγά. Εξάλλου οι μισοί Έλληνες και το κράτος κλέβουν τους άλλους μισούς. Δεν είναι θέματα προς απάντηση όλα αυτά. Εκείνο που μπορώ να πω είναι πως λύση δεν είναι το να σπάει κάποιος βιτρίνες. Πιστεύω στην ψήφο. Δεν τη θεωρώ μικρό όπλο. Είναι όμως πολύ δύσκολο να είναι κάποιος πολίτης. Απαιτεί ελευθερία στο μυαλό, σκέψη, κρίση. Το παλιό ρητό που λέει «η Δημοκρατία χρειάζεται δημοκράτες» είναι πάντα επίκαιρο. Πάντως ό,τι κι αν λέγεται, χούντα δεν έχουμε.

ΙΝFΟ

Η έκθεση «Γενέθλιον» εγκαινιάζεται στο Μουσείο Μπενάκη (Κουμπάρη 1, τηλ. 210.3671.000)
στις 17 Δεκεμβρίου.

«Ο τρόπος ζωής είναι τέχνη»

Τι πιστεύετε πως θα κερδίσει ο επισκέπτης βλέποντας την έκθεσή σας;

Οι επισκέπτες των μουσείων δεν είναι απαραίτητο να είναι ειδικοί, αλλά έχουν μια σχέση με την ιστορία και την τέχνη. Ενδέχεται λοιπόν να ευχαριστηθούν. Οι άλλοι δεν θα πάρουν τίποτα, αλλά δεν είναι κακό. Ζουν εκατομμύρια άνθρωποι στον κόσμο που δεν έχουν σχέση με την τέχνη και βρίσκουν άλλους τρόπους να καλύψουν αυτό το κενό. Έχουμε περιορίσει την τέχνη στην έννοια του προϊόντος. Ο πολιτισμός και ο τρόπος ζωής είναι τέχνη.