Άρωμα γυναίκας στην επιστημονική έρευνα

«Η επαφή με τη βιολογία ήρθε σε μικρή ηλικία όταν ρωτούσα τον πατέρα μου, που εξασκούσε το επάγγελμα του γιατρού, για το τι είναι κύτταρο. Στο γυμνάσιο, παρακολουθούσα με ενθουσιασμό την καθηγήτρια Βιολογίας να ζωγραφίζει στον πίνακα τη δομή του DΝΑ. Κι αυτά ήταν μόνο η αρχή…».

Καθημερινά βρίσκεται στο εργαστήριο, ανάμεσα σε δοκιμαστικούς σωλήνες, χημικές ουσίες και παθογόνο βιολογικό υλικό. Η δρ Σωτηρία Μπουκουβάλα, λέκτορας στο Τμήμα Μοριακής Βιολογίας και Γενετικής του Δημοκρίτειου Πανεπιστημίου Θράκης, τα περίπου τελευταία 12 χρόνια προσπαθεί να απαντήσει με επιστημονικά δεδομένα σε ερωτήματα, όπως «πώς θα αντιδρούσε ο οργανισμός εάν παίρναμε συγκεκριμένο φάρμακο;» ή «σχετίζεται ο καρκίνος με ένα γονίδιο;». Αν και μόλις 34 ετών κατάφερε να εδραιωθεί στην επιστημονική κοινότητα με το ερευνητικό της έργο.

Επιμένουν… επιστημονικά
Ορισμένες Ελληνίδες φαίνεται να μην πτοούνται από τις δυσκολίες στον ανδροκρατούμενο κλάδο της έρευνας και της επιστήμης και συνεχίζουν τις σπουδές τους, αποκτώντας το ένα πτυχίο μετά το άλλο. Όσες μάλιστα έχουν τη δύναμη και το πάθος να συνεχίσουν, περνούν σε νεαρή ηλικία τις πόρτες των πανεπιστημιακών αιθουσών και εργαστηρίων. Τα στοιχεία είναι αποκαρδιωτικά για τις γυναίκες ερευνήτριες παγκοσμίως: αποτελούν μόνο το 27% των ερευνητών, σύμφωνα με έκθεση της UΝΕSCΟ. Ούτε η Ελλάδα αποτελεί εξαίρεση. Χαρακτηριστικό είναι πως, σύμφωνα με στοιχεία της Εurostat, μόλις το 12% των πανεπιστημιακών εδρών ανήκει σε γυναίκες.

Οι διαφορές ανδρών και γυναικών στην αντίδραση στο στρες είναι το ερευνητικό πεδίο με το οποίο ασχολείται ακόμη και τα Σαββατοκύριακα η δρ Χριστίνα Δάλλα, λέκτορας Φαρμακολογίας της Ιατρικής Σχολής Αθηνών. Όπως τονίζει η 30χρονη ερευνήτρια, ο κλάδος της επιστήμης είναι ανδροκρατούμενος και δεν είναι τόσο εύκολο για μία νέα γυναίκα να μπει και να διακριθεί. «Η ερευνητική μου πορεία μέχρι τώρα δεν ήταν εύκολη. Στην Ελλάδα τα πράγματα δυσκολεύουν ακόμη περισσότερο λόγω έλλειψης χρηματοδότησης των προγραμμάτων».

Η εικόνα του «τρελού» επιστήμονα που περνά ώρες ατελείωτες στο εργαστήριο, με μόνη συντροφιά τα πειραματόζωα και τους δοκιμαστικούς σωλήνες, δεν είναι αυτή που αντιπροσωπεύει τους νέους ερευνητές και πόσω μάλλον τις γυναίκες του κλάδου. Μπορεί η δρ Κατερίνα Ανδρεοπούλου, χημικός και διδάκτωρ στο Τμήμα Χημείας στο Πανεπιστήμιο Πατρών, να αφιερώνει αρκετές ώρες στα πειράματά της- τουλάχιστον 10 την ημέρα- αλλά, όπως λέει, υπάρχει ζωή και έξω από το εργαστήριο. «Τότε ξεκινούν οι προσωπικές σχέσεις, οι οποίες λόγω της απαιτητικής εργασίας χρειάζονται προσπάθεια για να κρατηθούν», σημειώνει η 31χρονη ερευνήτρια. Οικογένεια ή έρευνα; Αυτό φαίνεται ότι δεν αποτελεί πλέον δίλημμα για τις νέες επιστήμονες. «Το να είσαι ερευνήτρια και γυναίκα ταυτόχρονα είναι σίγουρα πολύ δύσκολο, όπως και σε κάθε επαγγελματικό τομέα, ειδικά όταν πρέπει να συνδυάσει κανείς οικογενειακές στιγμές και εργασία. Όταν όμως έχεις τη συμπαράσταση του συντρόφου, όλα μπορούν να είναι πιο εύκολα», τονίζει η κ. Μπουκουβάλα.


Βραβεία σε 3 Ελληνίδες

ΜΕ ΣΥΝΘΗΜΑ «Ο κόσμος χρειάζεται την επιστήμη… Η επιστήμη χρειάζεται τις γυναίκες», οι τρεις Ελληνίδες ερευνήτριες, δρ. Σ. Μπουκουβάλα, δρ. Χρ. Δάλλα και δρ. Κ. Ανδρεοπούλου τιμήθηκαν χθες με τα βραβεία «L΄ΟRΕΑL- UΝΕSCΟ», θεσμός που άρχισε στην Ελλάδα πριν από περίπου τρία χρόνια. Οι υποψήφιες ερευνήτριες έφτασαν τις 41. «Σκοπός είναι όχι μόνο να τιμήσουμε τις καλύτερες Ελληνίδες επιστήμονες, αλλά παράλληλα να ενθαρρύνουμε κι άλλες γυναίκες να μπουν στον χώρο της επιστήμης και της έρευνας», επισημαίνει ο κ. Νίκος Χατζηχρηστίδης καθηγητής Βιομηχανικής Χημείας και Υλικών στο Χημικό τμήμα του Πανεπιστημίου Αθηνών και πρόεδρος της Επιτροπής Κρίσης των Βραβείων. Με τα διεθνή βραβεία «L΄ΟRΕΑLUΝΕSCΟ» έχουν τιμηθεί από το 1998, 52 γυναίκες επιστήμονες από 26 χώρες.
Η γυναικεία αναγνώριση… αργεί

● Από τα 516Βραβεία Νόμπελ (1903- 2004), μόνο τα 12 απονεμήθηκαν σε γυναίκες. ● Από τα 45χρυσά μετάλλια του Εθνικό Κέντρο Επιστημονικών Ερευνών της Γαλλίας (CΝRS), μόλις τα2έχουν απονεμηθεί σε γυναίκες.

● Από τα507μέλη της Γαλλικής Ακαδημίας Επιστημών, μόνο τα 28είναι γυναίκες Πηγή: Έκθεση UΝΕSCΟ (2006), έρευνα Εurostat «Η ζωή των γυναικών και των ανδρών στην Ευρώπη», ΕΣΥΕ
«Ανισότητα» στην έρευνα

Λίγες είναι οι Ελληνίδες που στον παραδοσιακά ανδροκρατούμενο κλάδο της έρευνας και της επιστήμης περνούν την πόρτα των πανεπιστημιακών αιθουσών και εργαστηρίων ΠΑΓΚΟΣΜΙΩΣ 27% των ερευνητών είναι γυναίκες ΣΤΗΝ Ε.Ε. 4στους10 επιστήμονες με διδακτορικό φορούν… τακούνια 31.083

Ελληνίδες έχουν μεταπτυχιακό ή διδακτορικό τίτλο 35% οι γυναίκες σε ιδιωτικά ερευνητικά εργαστήρια της χώρας μας 38% το αντίστοιχο ποσοστό για τα κρατικά ερευνητικά ιδρύματα 12% όσων κατακτούν πανεπιστημιακή έδρα είναι γένους θηλυκού